Yeşilyurt Tekstil Müzesi

Kemal DENİZ

23-10-2024 10:16

Dokumacılıktaki gizli eller ev hanımlarına ve kızlara aittir. Yeşilyurtlu ev hanımları ev işlerinin yanı sıra sürekli ev ekonomisine destek olmuşlardır. Genellikle dikiş-nakış, halı-kilim, evde kullanılan çuval-harar gibi malzemelerin kadınlar ve kızlarımız tarafından dokunduğunu söyleyebiliriz. Bu analar ve bacılar aile fertlerinin kullan dığı her türlü giyim eşyasının dikimini de üstlenmişlerdir. Fabrikaların bu kadar yaygın olmadığı yıllarda çorap, çamaşır, mintan ve kazak ipinin eğrilmesi, daha sonra dokunması onların elinden geçmiştir. Yeşilyurt’ta tarım ve hayvancılık ile birlikte halı, kilim, heybe ve bez dokumacılığı da gelişmiştir. Dokumacılığın ilçede gelişmesi evlerin bir odasında el tezgâhında kadınlarımızın ve kızlarımızın çalışmasıyla olmuştur. Dokumacılığın çulfalıkla başladığını söyleyebiliriz. Önceleri el tezgâhları kurulur, sonradan dönemin en gelişmiş tezgâhı olan Çekmeli Tezgâhlara geçilir. El tezgâhında bir kişi günlük 8 metre bez dokurken, çekmeli tezgâhta bu, günde 40 metreye ulaşır. Bu büyük fark, kısa zamanda bu işi yapanların tümünün çekmeli tezgâha geçmesine neden olmuştur. Burada dokunan bezler iç çamaşırı, köyneklik gibi giyim eşyalarının yapımında kullanılmaktaydı. Yeşilyurt’ta en iyi bezi, Karslı Hoca olarak bilinen Mustafa Toprak’ın dokuduğu herkes tarafından biliniyordu. Ahmet Şentürk ile M. Sedat Balarısı’nın Yeşilyurt (1991) adlı ortak çalışmalarında belirtildiğine göre evlerde bulunan bu tezgâhlarda Yeşilyurt, Gündüzbey, Konak ve Yakınca’da 560 çıkrıkta iplik eğrilirdi. Aynı çalışmada 1941-42 yıllarında bu çıkrıkların bir günde 3500 kilogram iplik eğirdiği belirtiliyor.

İnsan gücüyle çalışan çıkrık ve tezgâhlarda yüzlerce metre ipi hazırlayıp bez dokumak erkeklerin yanı sıra fedakâr Yeşilyurtlu kadınlarımızın işiydi. Dokumada kullanılan ipliğin tümü kadınların elinden geçiyordu. Yaz-kış demeden iplikleri eğiren kadınlarımızın, kızlarımızın ev ve ülke ekonomisine katkılarını nasıl unutabiliriz? El ile eğrilen ipliğin ve el tezgâhlarında dokunan bezin teknolojiyle buluşarak gelişmesi Yeşilyurtlu hemşerilerimizi bugün tekstil sektöründe zirveye ulaştırmıştır. Günümüzdeki iplik ve dokuma fabrikalarının temelini Yeşilyurt’taki evlerin alt katlarındaki dokuma tezgâhları oluşturmaktadır. Sümerbank Bez Fabrikası’nda çalışan kadınlarımızın da dokumacılık adına emekleri unutulmamalıdır. Yeşilyurt’ta eski belediye başkanlık binası, 2019 yılında Yeşilyurt Belediyesi tarafından yapılan düzenlemeyle ilçenin tarihinde önemli bir yere sahip olan “dokumacılık” ile ilgili materyallerin belli bir düzen dâhilinde dizilip sergilendiği “Mahmut Çalık-Ahmet Çalık Tekstil Müzesi”ne dönüştürülmüştür. Çalıklar müzenin yapımına büyük destek vermişlerdir. Müzede ham maddeden ürüne doğru bir sıralama izlenmiştir. Tekstilin modern makinelerden önceki bütün aşamaları seçilen örneklerle gösterilerek yaşatılmaya çalışılmıştır. İki katlı büyük bir konak olan müze her odada farklı ürünler sergilenerek düzen lenmiştir. Müze pamuk tarlası, yün, pamuk ve ipek böceği kozalarının olduğu hammadde odası; ip eğirme ve boyama odası; dokuma makinelerinin sergilendiği dokuma odası; iplikçi dükkânı; kumaşçı odası; ayakkabıcı odası; dikiş makinelerinin sergilendiği dikiş odası; tarih boyunca kullanılan ütülerin sergilendiği ütü odası ve son aşama olarak yerel kıyafetler ve örtüler ile çeşitli tekstil ürünlerinin yer aldığı sergi odası bölümlerinden oluşmaktadır

DİĞER YAZILARI Garip Kanarya 01-01-1970 03:00 DEPREM SONRASI MALATYA BASINI-3 01-01-1970 03:00 DEPREM SONRASI MALATYA BASINI-2 01-01-1970 03:00 DEPREM SONRASI MALATYA BASINI-1 01-01-1970 03:00 ŞİİR VE ÖNEMİ 01-01-1970 03:00 Ailemiz Bu Toplumun Temelidir 01-01-1970 03:00 GÜZEL TÜRKÇEMİZ 01-01-1970 03:00 DEĞİŞEN MALATYAMIZIN DEĞİŞMEYEN YAŞAM KÜLTÜRÜ 01-01-1970 03:00 AĞITLAR 01-01-1970 03:00 GÖNÜL TELLERİ 01-01-1970 03:00 DAİMA ŞİMDİKİ ZAMAN 01-01-1970 03:00 SÜNNET (2) 01-01-1970 03:00 SÜNNET 01-01-1970 03:00 “Şiirin beni, bizi anlatmasını isterim” 01-01-1970 03:00 DENİZ'İN COŞKUSU 01-01-1970 03:00 BİR'İ SEVMEK ÇOĞU SEVMEKTİR 01-01-1970 03:00 IŞIK KOKUSU 01-01-1970 03:00 MALATYA HALK OYUNLARI 01-01-1970 03:00 MALATYA HALK OYUNLARI (1) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (5) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (4) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (3) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (2) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (1) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA BİR KIŞ YARISI TÖRENİ: HAYADANA ÇIKMAK (2) 01-01-1970 03:00 Malatya’da Bir Kış Yarısı Töreni: Hayadana Çıkmak (1) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA BAKIRCILIK MESLEĞİ (2) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA BAKIRCILIK MESLEĞİ (1) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA CİRİT 01-01-1970 03:00 Yılanlar ve İnsanlar 01-01-1970 03:00 Yılanlar ve İnsanlar (1) 01-01-1970 03:00 Seyyid Battal Gazi (2) 01-01-1970 03:00 Seyyid Battal Gazi (1) 01-01-1970 03:00 Abdulvahap Gazi (2) 01-01-1970 03:00 Şiro Çayı - Sülük Gölü (2) 01-01-1970 03:00 Şiro Çayı - Sülük Gölü (1) 01-01-1970 03:00 Efsane Atlar (3) 01-01-1970 03:00 Efsane Atlar (2) 01-01-1970 03:00 Efsane Atlar (1) 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Kutlu Pınarları 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Kutlu Pınarları (1) 01-01-1970 03:00 Kubbe Dağı ve Puluşağı (2) 01-01-1970 03:00 Kubbe Dağı ve Puluşağı (1) 01-01-1970 03:00 Emiroğlu Konağı ve 1071 Tarih Parkı 01-01-1970 03:00 ABDURRAHMAN-I ERZİNCANİ EFSANESİ 01-01-1970 03:00 Kuruçay(1) 01-01-1970 03:00 Göldağı ve Şah İsmail (2) 01-01-1970 03:00 Göldağı ve Şah İsmail (1) 01-01-1970 03:00 Tohma 01-01-1970 03:00 Eşe-Fatma Taşı ve Uğur Böceği 01-01-1970 03:00 Sarıkız 01-01-1970 03:00 Çift Başlı Kartal 01-01-1970 03:00 Ballıkaya 01-01-1970 03:00 Arslantepe - Melid 01-01-1970 03:00 Taş Han ve Hekimhan’ın Kuruluşu 01-01-1970 03:00 Fatmacık Kayası 01-01-1970 03:00 Oğuz Yıldızı 01-01-1970 03:00 Kubbe Dağı ve Sevserek Han 01-01-1970 03:00 Ayranca Dağı 01-01-1970 03:00 Leylek Dağı ve Leylek Baba 01-01-1970 03:00 Kırk Kardeşler Efsanesi 01-01-1970 03:00 Pusu 01-01-1970 03:00 Orduzu Kayja 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Avlulu Evleri 01-01-1970 03:00 Koca Vaiz 01-01-1970 03:00 Süt Pınarı Efsanesi 01-01-1970 03:00 Mercimek Hatun 01-01-1970 03:00 İspendere / Bakırsu 01-01-1970 03:00 Cennet Meyvesi Kayısı 01-01-1970 03:00 Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Kuruluşu ve Adı 01-01-1970 03:00 Atmalı Kalesi ve Altın Beşik 01-01-1970 03:00 DEMİRCİ YUSUF USTA 01-01-1970 03:00 SULTANSUYU HARASI 01-01-1970 03:00 KAHVE KONAĞI 01-01-1970 03:00 Ballık Deresi 01-01-1970 03:00 ÇOBAN GELİN VE YEŞİLYURT ÇOBAN MÜZESİ EFSANESi 01-01-1970 03:00 Gelin Yurdu / Düğün Yurdu 01-01-1970 03:00 Yel Köprü 01-01-1970 03:00 Abdulharap Gölü 01-01-1970 03:00 Pınarbaşı Derme 01-01-1970 03:00 Büyük Said Hoca (Âşık Sultan) 01-01-1970 03:00 Horasan Baba –Çoban Dede 01-01-1970 03:00 Fırat ile Dicle’nin Aşkı 01-01-1970 03:00 Beydağı ve Altın Saban 01-01-1970 03:00