KAHVE KONAĞI

Kemal DENİZ

22-10-2024 10:21

1543 yılında Yemen Valisi Özdemir Paşa lezzetine hayran kaldığı kahveyi İstanbul’a getirir. Türkler tarafından bulunan yepyeni hazırlama metodu sayesinde kahve güğüm ve cezvelerde pişirilerek Türk kahvesi adını alır. Önceleri saraylarda zengin kişilerin konak ve köşklerinde içilen kahve kısa sürede yayılır. Toplumun her kesimi tarafından tüketilmeye başlar. Zamanla İstanbul’da kahvehaneler kurulur. Bu mekânlar sohbet lerle birlikte kültürün paylaşıldığı, haberleşmenin sağlandığı yerler hâline gelir. Saz şairlerinin, meddahların sanatlarını icra ettiği kahvehaneler Anadolu’nun diğer kentlerine de hızla yayılır. Türk kahvesi cezvedeki soğuk suya konulan kavrulmuş ve öğütülmüş kuru kahvenin kaynatılıp köpürmesiyle hazırlanarak ikram edilir. Kahvenin köpüğü ne kadar bol olursa o kadar beğeni kazanır. Öyle ki eski yıllarda ocakta veya közde kaynatılarak ikram edilen kahve ile birlikte yapılan sohbetlerin tadına doyum olmazdı. Bu nedenle “Bir fin can kahvenin kırk yıl hatırı vardır” atasözü de kültürümüze yerleşmiştir. Yeni bir yuva kurulurken geleneklerimize göre kız istemeye gelenlere gelin adayı kendi eliyle bol köpüklü kahve yaparak ikram eder. Kızın yaptığı kahve, tepsi tutuşu, konuklara ikram edişi ve kahveyi dağıttıktan sonra duruşu dünürlerin dikkat izlediği bir husustur. Ayrıca bayramlarda, özel toplantılarda, akşamları aile büyüklerine kahve ikram edilmesi kültürümüzde önemlidir.

Yeşilyurt Belediyesi tarafından satın alınarak restore edilen Kahve Konağı (Turgut Duran Evi) kahve kültürünün yaşatılması amacıyla içinde kahvenin bütün tarihini özetleyen materyallerin sergilendiği bir müzeye dönüştürüldü. Kahvenin çekirdekten fincana yolculuğunda hangi aşamalardan geçtiği ve üretiminde hangi araç-gereçlerin kullanıldığı, Kahve Konağı’nda görülebilir. Dibeklerden cezvelere, değirmenlerden fincanlara kadar yüzlerce tarihî eşya Kahve Müzesi’nde ziyaretçilerini beklemektedir. Ayrıca Kahve Müzesi’ni ziyaret edenlere kayısı çekirdeğinden yapılmış çok lezzetli bir kahve ikram edilir. Türkiye’de kayısı çekirdeğinden üretilen kahve, ilk kez bu müzede sunulmaktadır. Bu kahveyi tadanlar, lezzetini asla unutama dıklarını ifade ederler. Bu müzenin açıldığı mekân, Malatya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından hazırlanan Malatya Kültür Envanteri (2014)’nde sivil mimari yapılar arasında şöyle tanıtılır: “Hıroğlu Mahallesi’nde bulunan ev taş temel üzerine kerpiç duvar örgülü, iki katlı, beşik çatılı, kiremit örtülüdür. Oda bölmeleri ve ikinci kat dış duvarları, bağdadî teknikteki örgüyle sağlanmıştır. İkinci kat, cephe ortasındaki ahşap eliböğründe desteklerle dışarıya çıkmalıdır. Arka cephede avlu mevcuttur. Avlu bölümünde konağın diğer müştemilatı bulunur. Ahşap basit merdivenlerle avludan ikinci kata çıkılır. İkinci kat açık eyvanlıdır. Sofa etrafında toplanan dört odası vardır. Oda duvarlarında yüklükler ve nişler mevcuttur. Caddeye bakan cephe dükkândır. İkinci kat, dükkân üzerine yerleştirilmiştir. Eve giriş, geçmişte Sofuoğlu Sokağı’na açılan yan kapıdan yapılmaktaydı. Dükkân, dükkân üzeri ikinci kat, sofa etrafındaki odaları ve ahşap elemanları ile bu konak, Geleneksel Yeşilyurt Evleri’nden biridir. Cumhuriyet Dönemi’nde 1930-40’lı yıllarda yapılmıştır.

 

DİĞER YAZILARI Garip Kanarya 01-01-1970 03:00 DEPREM SONRASI MALATYA BASINI-3 01-01-1970 03:00 DEPREM SONRASI MALATYA BASINI-2 01-01-1970 03:00 DEPREM SONRASI MALATYA BASINI-1 01-01-1970 03:00 ŞİİR VE ÖNEMİ 01-01-1970 03:00 Ailemiz Bu Toplumun Temelidir 01-01-1970 03:00 GÜZEL TÜRKÇEMİZ 01-01-1970 03:00 DEĞİŞEN MALATYAMIZIN DEĞİŞMEYEN YAŞAM KÜLTÜRÜ 01-01-1970 03:00 AĞITLAR 01-01-1970 03:00 GÖNÜL TELLERİ 01-01-1970 03:00 DAİMA ŞİMDİKİ ZAMAN 01-01-1970 03:00 SÜNNET (2) 01-01-1970 03:00 SÜNNET 01-01-1970 03:00 “Şiirin beni, bizi anlatmasını isterim” 01-01-1970 03:00 DENİZ'İN COŞKUSU 01-01-1970 03:00 BİR'İ SEVMEK ÇOĞU SEVMEKTİR 01-01-1970 03:00 IŞIK KOKUSU 01-01-1970 03:00 MALATYA HALK OYUNLARI 01-01-1970 03:00 MALATYA HALK OYUNLARI (1) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (5) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (4) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (3) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (2) 01-01-1970 03:00 HEKİMHAN YÖRESİNDE BEREKET İNANIŞINA BİR ÖRNEK: EŞE-FATMA TAŞI ve UĞUR BÖCEĞİ (1) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA BİR KIŞ YARISI TÖRENİ: HAYADANA ÇIKMAK (2) 01-01-1970 03:00 Malatya’da Bir Kış Yarısı Töreni: Hayadana Çıkmak (1) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA BAKIRCILIK MESLEĞİ (2) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA BAKIRCILIK MESLEĞİ (1) 01-01-1970 03:00 MALATYA’DA CİRİT 01-01-1970 03:00 Yılanlar ve İnsanlar 01-01-1970 03:00 Yılanlar ve İnsanlar (1) 01-01-1970 03:00 Seyyid Battal Gazi (2) 01-01-1970 03:00 Seyyid Battal Gazi (1) 01-01-1970 03:00 Abdulvahap Gazi (2) 01-01-1970 03:00 Şiro Çayı - Sülük Gölü (2) 01-01-1970 03:00 Şiro Çayı - Sülük Gölü (1) 01-01-1970 03:00 Efsane Atlar (3) 01-01-1970 03:00 Efsane Atlar (2) 01-01-1970 03:00 Efsane Atlar (1) 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Kutlu Pınarları 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Kutlu Pınarları (1) 01-01-1970 03:00 Kubbe Dağı ve Puluşağı (2) 01-01-1970 03:00 Kubbe Dağı ve Puluşağı (1) 01-01-1970 03:00 Emiroğlu Konağı ve 1071 Tarih Parkı 01-01-1970 03:00 ABDURRAHMAN-I ERZİNCANİ EFSANESİ 01-01-1970 03:00 Kuruçay(1) 01-01-1970 03:00 Göldağı ve Şah İsmail (2) 01-01-1970 03:00 Göldağı ve Şah İsmail (1) 01-01-1970 03:00 Tohma 01-01-1970 03:00 Eşe-Fatma Taşı ve Uğur Böceği 01-01-1970 03:00 Sarıkız 01-01-1970 03:00 Çift Başlı Kartal 01-01-1970 03:00 Ballıkaya 01-01-1970 03:00 Arslantepe - Melid 01-01-1970 03:00 Taş Han ve Hekimhan’ın Kuruluşu 01-01-1970 03:00 Fatmacık Kayası 01-01-1970 03:00 Oğuz Yıldızı 01-01-1970 03:00 Kubbe Dağı ve Sevserek Han 01-01-1970 03:00 Ayranca Dağı 01-01-1970 03:00 Leylek Dağı ve Leylek Baba 01-01-1970 03:00 Kırk Kardeşler Efsanesi 01-01-1970 03:00 Pusu 01-01-1970 03:00 Orduzu Kayja 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Avlulu Evleri 01-01-1970 03:00 Koca Vaiz 01-01-1970 03:00 Süt Pınarı Efsanesi 01-01-1970 03:00 Mercimek Hatun 01-01-1970 03:00 İspendere / Bakırsu 01-01-1970 03:00 Cennet Meyvesi Kayısı 01-01-1970 03:00 Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı 01-01-1970 03:00 Malatya’nın Kuruluşu ve Adı 01-01-1970 03:00 Atmalı Kalesi ve Altın Beşik 01-01-1970 03:00 DEMİRCİ YUSUF USTA 01-01-1970 03:00 SULTANSUYU HARASI 01-01-1970 03:00 Yeşilyurt Tekstil Müzesi 01-01-1970 03:00 Ballık Deresi 01-01-1970 03:00 ÇOBAN GELİN VE YEŞİLYURT ÇOBAN MÜZESİ EFSANESi 01-01-1970 03:00 Gelin Yurdu / Düğün Yurdu 01-01-1970 03:00 Yel Köprü 01-01-1970 03:00 Abdulharap Gölü 01-01-1970 03:00 Pınarbaşı Derme 01-01-1970 03:00 Büyük Said Hoca (Âşık Sultan) 01-01-1970 03:00 Horasan Baba –Çoban Dede 01-01-1970 03:00 Fırat ile Dicle’nin Aşkı 01-01-1970 03:00 Beydağı ve Altın Saban 01-01-1970 03:00