(H. 1290) 1874 yılında Malatya’da doğan Mehmet Rıfat Efendi, Malatya’nın tanınmış ailelerinden Arpacı Ailesine mensuptur.
Aile büyükleri Osmanlı Devleti döneminde Boybeyliği yapmıştır…
Mehmet Rıfat Efendi’nin babası Hacı Osman Efendi, annesi Sultan Ana’dır. Erkek kardeşinin adı Hacı Ahmet, eşinin adı Asiye Hatun’dur…
1915 yılında Malatya Belediye Başkanlığına seçilmiş ve 1920 yılına kadar bu görevi başarıyla yürütmüştür.
Belediye Başkanlığından sonra 1920 yılında IV dönem Meclis-i Mebusan’ına seçilmiş fakat mebusluğu tasdik edilmeden meclis feshedilmiştir.
Dosyasında “mebusluğu tasdik edilmeden Meclis feshedilmiş ise de meclise devamı sebebiyle tahsisatı verilmiştir” şerhi vardır.
Belediye başkanlığı döneminde halkın her türlü sorunlarıyla ilgilenen Arpacızade Mehmet Rıfat Efendi, yaptığı hayır işleriyle de anılmaktadır...
Acımasız savaş yılları, genellikle “kıtlık” denen olguyla birlikte anılmıştır.
Seferberlik, Malatya tabiriyle “sovgiyat” yıllarında, tarlada çalışan genç nüfus askere alındığı için üretim azalmış ve karaborsacılar cirit atar olmuşlardı.
İşte bu kıtlık yıllarında, yani 1916-1917 yıllarına denk gelen günlerde Malatya Belediye Reisi olan Arpacızade Mehmet Rıfat Efendi, kıtlığın etkilerinin Malatya’da hissedilmemesi için yoğun bir çaba göstermiştir.
O yılların Konya’sı gibi buğday ambarı olan, Hısn-ı Mansur (Adıyaman) ve Kahtadan getirttiği buğdayı fırınlara dağıttırarak, hiç olmazsa halkın ekmek bulabilmesini sağlamış ayrıca askeriyeye de unluk buğday vererek ordunun sıkıntısını da azaltmıştır.
Seferberlik yıllarında, Çukurova, Antep, Maraş, Adıyaman, Kayseri yörelerinden Doğu Cephesine sevk edilen askerler genellikle Malatya’dan geçerlerdi...
Zamanın başkomutanı olan Enver ve Talat Paşa’lar Anadolu’daki durumları görmek ve doğudaki çarpışmaları takip etmek için Halep üzerinden otomobil ile Malatya’ya gelirler.
O yokluk yıllarında Malatya’nın misafirleri sayılan zevat ya Fabrikatör Mehmet Beyin evinde ya da Mehmet Rıfat Efendinin konağında misafir edilirdi. Enver ve Talat Paşa da Arpacı Konağında misafir edilmişlerdir…
Malatya’da güvenli bir ortam hakimdir. Doğuya geçerken Malatya’da konaklayan erat ve mekkareler (askerler, at ve katırlar) yerleştirilmiş, askere yatacak yerler verilmiş, iaşeleri ayarlanmış, hayvanlar için yemler temin edilmişti. Fırınların başında kuyruklar yoktu, insanlar ekmeğini rahatlıkla alıp evine gidebiliyordu...
Enver ve Talat Paşalar, Kazmalı Baba tekkesinin (Tekke Cami) önüne kadar otomobil (İlk defa otomobil gören Malatya’lılar otomobilleri hayranlıkla izlediler) ile gelip, burada araçtan inip şehri gezmeye başladılar ve bu güzel manzaraları görünce, memnuniyetlerini belirtip Belediye Başkanı Mehmet Rıfat Efendi’ye bunları nasıl başardığını sordular. Mehmet Rıfat Efendi’de:
“Paşam sizler memalik-i Osmaniye’yi geziyorsunuz. Orduları savaşa hazırlıyorsunuz. Cephelerde savaşıyorsunuz. Bu da bizim işimiz...”
Bunun üzerine, Enver Paşa, zamanın mutasarrıfı Hilmi Bey’e bu çalışmaları İstanbul’a bildirmesini ve Belediye Başkanı’nın taltif edilmesini istedi...
Mutasarrıf Hilmi Bey’de 28 Teşrin-i sani (Kasım) 1333 (1917) tarihli 4525/ 404 nolu “Devlet-lü Efendim Hazretleri.” diye başlayan yazısında, Mehmet Rıfat Efendi’nin yaptığı tüm hizmetlerden uzun uzun bahsedip, uygun görülürse Mecidi Nişanıyla taltif edilmesini arz ve rica etmiştir.
(Yazının Aslı elimizdedir, okuyucuyu sıkmamak adına özetledim).
Bunun üzerine İstanbul’dan gelen yazı ise kısaca şöyledir:
“Ordunun iaşesini temin hususunda, hidemat-ı meşhud olan Malatya Belediye Reisi Hacı Mehmet Efendi’ye dördüncü rütbeden MECİD-İ NİŞANI ita edilmiştir. İş bu İrade-i Seniye’nin icrasına Dahiliye Nazırı Memurdur.”
19 Cemaziyel evvel 1334 (19 Mart 1918)
Mehmet Paşa. Sadrazam ve Dahiliye Nazırı
Mehmet Talat
…
Arpacızade Mehmet Rıfat Efendi’nin bu nişanı alması üzerine, başta damadı olan
Rişvan aşiretinin Kahta'da yerleşik Zürevkan kolunun lideri olan, Kurtuluş Savaşı’na aktif katılımı ve desteği nedeniyle Atatürk tarafından ilk Meclis'te Malatya'dan milletvekili yapılan Hacı Bedir Ağa ile birlikte Kâhta, Samsat ve Adıyaman’ın ağaları Malatya’ya gelmişler ve şimdiki Beş Konaklar semtindeki konağın bahçesine masalar sandalyeler dizilmiş, pilav ve yahni kazanları kaynamaya başlamış ve kutlamalar yapılmış…
…
Tevfik, Sıddık, İzzet ve Fatma adında dört çocuğu olan Mehmet Rıfat Efendi, 1947 yılında vefat etmiştir.
Arpacızade Mehmet Rıfat Efendi, Ali Baba mezarlığında yatmaktadır...
Mekanı cennet olsun…