Değişen Sadece Teknoloji mi?

Bir zamanlar akşam olunca evlerin pencerelerinden gaz lambalarının sıcak ışığı süzülürdü. O ışığın etrafında sadece bir aile değil, çoğu zaman komşular, akrabalar ve misafirler de toplanırdı. Sohbetler edilir, masallar anlatılır, destanlar dinlenir, gölge oyunları oynanırdı. Çocuklar büyüklerin anlattıklarını hayranlıkla dinler, büyükler ise birbirlerinin dertlerini paylaşarak hafifletirdi. O günlerin imkânları bugünkü kadar geniş değildi; ne televizyon vardı ne internet ne de cep telefonları. Fakat insanların birbirlerine ayırdığı zaman çok daha fazlaydı. Belki de bu yüzden yalnızlık bugünkü kadar derin hissedilmiyordu. Bugün ise teknoloji hayatımızın merkezinde. Dünyanın öbür ucundaki biriyle saniyeler içinde görüntülü konuşabiliyoruz. Bilgiye tek dokunuşla ulaşıyor, istediğimiz eğlenceye anında erişebiliyoruz. Fakat bütün bu gelişmelere rağmen insanlar birbirinden her geçen gün biraz daha uzaklaşıyor. Aynı evde yaşayan bireylerin bile bazen saatlerce birbirleriyle konuşmadığına şahit oluyoruz. Herkes kendi ekranına bakıyor, aynı odada ama farklı dünyalarda yaşıyor. O halde durup şu soruyu sormamız gerekiyor: Değişen gerçekten sadece teknoloji mi? Yoksa değişen insanlar mı, düşünceler mi, değerler mi? Teknoloji aslında bir araçtır. Onu nasıl kullandığımız, bizi birbirimize yaklaştıracağına mı yoksa uzaklaştıracağına mı karar verir. Eğer insanlar arasındaki sevgi, saygı ve merhamet zayıflıyorsa bunun tek sorumlusu teknoloji değildir. Asıl mesele, teknolojiyi hayatımızın efendisi hâline getirip insani değerlerimizi ikinci plana atmamızdır. Eskiden "Ev alma, komşu al." sözü sıkça söylenirdi. Çünkü iyi bir komşu, zor günde ilk kapıyı çalacak kişiydi. Hastalıkta, düğünde, cenazede, sevinçte ve üzüntüde komşular bir ailenin en yakın destekçileriydi. Mahalle kültürü vardı; insanlar birbirlerinin çocuklarını tanır, birbirlerine emanet ederdi. Kimsenin kapısı kilitli değil, gönlü kapalı değildi. Bugün ise ne yazık ki bu güzel söz adeta tersine dönmüş durumda. Artık birçok insan "Ev al ama komşu alma." der hâle geldi. Çünkü insanlar güvenmekte zorlanıyor. Gürültüden, saygısızlıktan, bencillikten ve anlayışsızlıktan şikâyet ediyor. Oysa sorun komşuların varlığı değil; aramızdaki güven duygusunun azalmasıdır. İnsanlar arasında dolaşan görünmez bir nefret tohumu var sanki. Herkes kendini haklı görüyor, kendisini üstün görüyor. Bir başkasını anlamaya çalışmak yerine onu yargılamak daha kolay geliyor. Yardımlaşmak yerine çıkar hesapları yapılıyor. Birbirini desteklemek yerine birbirini kullanmaya çalışan insanların sayısı artıyor. Oysa gerçek güç, başkasını ezmekte değil; başkasını ayağa kaldırabilmektedir. Elbette hayat şartları değişti. Ekonomik zorluklar, yoğun çalışma temposu, şehirleşme ve bireyselleşme insanları yordu. Ancak bütün bunlar insan olmanın gerektirdiği değerleri unutmamız için bir mazeret olmamalıdır. Çünkü medeniyet sadece yüksek binalar yapmakla değil, yüksek karakterli insanlar yetiştirmekle mümkündür. Bugün en çok ihtiyaç duyduğumuz şeylerden biri yeniden gerçek anlamda sosyalleşmektir. Sosyal medya üzerinden binlerce kişiyi tanımak değil; komşumuzun hâlini hatırını sormak, ailemizle aynı sofrada telefonları bir kenara bırakıp sohbet edebilmek, dostlarımızla yüz yüze vakit geçirebilmektir. İnsan, insanın ilacıdır. Bir tebessüm, samimi bir selam ya da içten bir sohbet bazen en pahalı ilaçlardan daha etkili olabilir. Son yıllarda giderek artan yalnızlık hissi ve buna bağlı olarak yükselen depresyon ile intihar vakaları üzerinde hepimizin düşünmesi gerekiyor. İnsanların kendilerini değersiz hissettiği, anlaşılmadığını düşündüğü bir toplumda bu tür olayların artması tesadüf değildir. En acı tarafı ise, zamanla bu durumların sıradanlaşma tehlikesidir. Allah korusun; bir gün insanlar böylesine ağır bir konuyu bile normal karşılamaya başlarsa, işte o zaman sadece bireyleri değil, toplumsal vicdanımızı da kaybetmiş oluruz. Bu nedenle değişimin başlaması gereken ilk yer yine kendimizdir. Sürekli başkalarını eleştirmek yerine önce aynaya bakmalıyız. Daha anlayışlı olabilir miyim? Daha fazla dinleyebilir miyim? Bir kırgınlığı onarmak için ilk adımı ben atabilir miyim? Bu soruları kendimize samimiyetle sormalıyız. Çünkü büyük değişimler küçük adımlarla başlar. Önce kendimiz için, sonra ailemiz için, ardından yakınlarımız, arkadaşlarımız, dostlarımız, komşularımız, mahallemiz, ilçemiz, ilimiz, ülkemiz ve bütün insanlık için daha güzel bir örnek olmaya çalışmalıyız. İyilik bulaşıcıdır. Tıpkı kötülük gibi, sevgi de yayılır. Bir kişinin attığı küçük bir adım, hiç beklemediği kadar büyük değişimlerin başlangıcı olabilir. "Benim yaptığımın ne önemi var?" diye düşünmeyelim. Tarih boyunca büyük dönüşümler tek bir fikirle, tek bir sözle veya tek bir doğru davranışla başlamıştır. Bugün bir çocuğa gösterilen sevgi, yarının vicdanlı bir insanını yetiştirebilir. Bugün edilen samimi bir selam, yıllarca sürecek bir dostluğun ilk adımı olabilir. Unutmayalım ki teknoloji gelişmeye devam edecek. Yeni cihazlar, yeni uygulamalar ve yeni imkânlar hayatımıza girmeyi sürdürecek. Ancak insanlığımız aynı hızla gelişmezse, elimizdeki bütün bu teknolojinin hiçbir anlamı kalmayacaktır. Asıl ilerleme; daha hızlı internete sahip olmak değil, daha güçlü vicdana sahip olmaktır. Daha büyük evlerde yaşamak değil, gönüllerimizi büyütebilmektir. Belki gaz lambalarının ışığı artık evlerimizi aydınlatmıyor. Ama sevgi, saygı, merhamet ve samimiyet yeniden hayatımıza girerse, gönüllerimiz eskisinden çok daha parlak aydınlanacaktır. Çünkü bir toplumu ayakta tutan ne teknoloji ne de maddi zenginliktir. Bir toplumu ayakta tutan, birbirine güvenen, birbirini seven ve birbirine değer veren insanlardır. Unutmayalım; her şey tek bir düşünceyle başlar, tek bir davranışla büyür ve zamanla bütün topluma yayılır. Eğer daha güzel bir gelecek istiyorsak, değişimin ilk adımını bugün, şimdi ve kendimizden başlayarak atmalıyız.