Malatya'nın tarihine tanıklık eden ve Anadolu Selçuklu Devleti'nden günümüze ulaşan en önemli kültürel miraslardan biri olan Şişman Han, yıllardır kaderine terk edilmiş durumda. Yaklaşık 800 yıllık geçmişiyle zamana meydan okuyan tarihi yapı, bugün bakımsızlık ve yıpranmanın etkisiyle ayakta kalma mücadelesi veriyor. Vatandaşlar, tarihçiler ve kültürel miras konusunda duyarlı kesimler, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlara çağrıda bulunarak, bu eşsiz Selçuklu eserinin acilen koruma altına alınmasını istiyor. Bir zamanlar İpek Yolu üzerindeki ticaret kervanlarına ev sahipliği yapan Şişman Han'ın restore edilerek turizme kazandırılması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiğini belirten vatandaşlar, “Kültür Bakanlığı Malatya'nın sesini duymalı ve bu tarihi mirasa sahip çıkmalıdır” çağrısında bulunuyor.

Anadolu Selçuklu Devleti'nin Malatya'daki önemli eserlerinden biri olan ve yaklaşık 800 yıllık geçmişe sahip Şişman Han, yıllara meydan okumasına rağmen bugün bakımsızlık ve ilgisizlik nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Malatya'nın doğusunda bulunan tarihi yapı, Selçuklu döneminin ticaret ve ulaşım ağlarını günümüze taşıyan en önemli eserler arasında gösteriliyor. Tarihçiler tarafından 1230'lu yıllarda inşa edildiği değerlendirilen hanın, dönemin önemli ticaret güzergâhlarından biri olan İpek Yolu üzerinde kervanların konaklama ve güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapıldığı belirtiliyor.

SELÇUKLU TİCARETİNİN SESSİZ TANIĞI

Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Malatya, Anadolu'yu Orta Asya ve Orta Doğu'ya bağlayan stratejik ticaret yolları üzerinde önemli bir merkez konumundaydı. Tüccarlar, seyyahlar ve kervanların kullandığı güzergâh üzerinde yer alan Şişman Han, dönemin ekonomik canlılığının ve ticaret kültürünün önemli bir simgesi olarak öne çıkıyor.

Yaklaşık 450 metrekare kapalı alana sahip olan yapı, bir buçuk metreyi bulan kalın duvarları ve özgün mimari özellikleriyle dikkat çekiyor. Anadolu'da sayıları oldukça azalan eş odaklı han örneklerinden biri olarak gösterilen Şişman Han, sekiz asırlık geçmişine rağmen halen ayakta kalmayı başarıyor.

TARİHİ YAPI TEHLİKE ALTINDA

Ancak uzmanlar, tarihi eserin bugüne kadar kapsamlı bir restorasyon çalışması görmediğine dikkat çekiyor. Yapının tonozlarının önemli bir bölümünün çöktüğü, duvarlarında ise ciddi yıpranmaların meydana geldiği belirtiliyor. Bölgedeki tarihi mirasın yalnızca hanla sınırlı olmadığına işaret eden araştırmacılar, geçmişte hanın yakınında bulunan tarihi su sarnıcının Karakaya Baraj Gölü suları altında kaldığını, eski kervan yoluna ait taş köprü kalıntılarının da zaman içerisinde büyük ölçüde yok olduğunu ifade ediyor.

“ACİL KORUMA ALTINA ALINMALI”

Vatandaşlar ve tarih meraklıları, Şişman Han'ın yalnızca Malatya'nın değil, Anadolu'nun ortak kültürel mirası olduğunu belirterek ilgili kurumlara çağrıda bulunuyor.Tarihi yapının çevresinde temizlik çalışmalarının yapılması, bilimsel kazıların gerçekleştirilmesi, rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlanarak uygulamaya alınması gerektiği vurgulanıyor. Uzmanlar ise gerekli koruma önlemlerinin alınmaması halinde yapının önümüzdeki yıllarda daha büyük tahribatlarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.

GELECEK NESİLLERE AKTARILMALI

Bir dönem İpek Yolu üzerindeki ticaret kervanlarının güvenli limanı olan Şişman Han, bugün yeniden ayağa kaldırılmayı bekliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların harekete geçmesi halinde, Malatya'nın önemli tarihi değerlerinden biri daha gelecek nesillere aktarılabilecek. Asırlardır ayakta duran Şişman Han için artık zaman daralıyor. Malatya'nın 800 yıllık sessiz tanığı olan bu tarihi eser, korunmayı bekleyen kültürel mirasların en önemli örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.

SİNEM HATUN DAVUT