6 Şubat depremlerinde yıkılan Malatya'nın sembol yapılarından biri olan ve halk arasında tarihi Yeni Cami olarak bilinen Hacı Yusuf Taş Cami için Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından başlatılan yeniden inşa süreci tüm hızıyla devam ediyor.

2023 yılı Temmuz ayında yer teslimi yapılan projede, bilim kurulu ve alanında uzman akademisyenlerin kararları doğrultusunda yapının kalan bölümleri kontrollü şekilde sökülerek zemin güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi. Ardından rekonstrüksiyon sürecine geçilerek caminin yeniden inşasına başlandı.

CAMİ DAYANIKLI HALE GETİRİLDİ

Yeni Cami’nin yapımı hakkında değerlendirmelerde bulunan AK Parti Malatya Milletvekili Bülent Tüfenkci, camide yapılan tüm bu çalışmalarla yapının gelecekte oluşabilecek risklere karşı daha dayanıklı hale getirildiğini söyledi.

Malatyalıların dört gözle beklediği açılış tarihi için de ön görüde bulunan Tüfenkci Yeni Cami’nin eylül ayında Malatyalıların hizmetine sunulacağını ifade etti.

ŞEHİR MERKEZİ CANLANACAK VE YENİDEN MALATYALILARIN BULUŞMA NOKTASI OLACAK

Yalnızca bir ibadet alanı olmayan aynı zamanda şehir merkezinin önemli bir sembolü ve tarihi olan Yeni Cami yapılan çalışmalarla birlikte yeniden ayağa kalkacak.

Daha güçlü yapısıyla da hem Malatya'nın tarihi bir değeri korunmuş olacak hem de şehir bölgesine önemli bir canlılık kazandıracak hem de yeniden Yeni Cami Malatyalıların buluşma noktası olacak.   

“CAMİNİN YOKLUĞU ÇOK FARK EDİLİYOR”

Konuyu değerlendiren vatandaşlar,

“Depremden önce Malatya’da belirli alanlarda insanlar buluşurdu onlardan biri de Yeni Cami’ydi.  Yol tariflerinde öne çıkan bir mekandı. Çalışmalar biterse yeniden buluşma yeri olacaktır. Burası merkez olduğu için çoğu insan ibadetini burada eda ediyordu. Caminin yokluğu bu nedenle çok fark ediliyor. Bakıldığında Söğütlü Cami de yapılıyor aralarında çok mesafe yok ama her iki cami Malatya’nın değeri, sembolü ve baş tacı”

şeklinde konuştu.

YENİ CAMİ'NİN ASIRLARA UZANAN HİKÂYESİ

Malatya'da 2. yüzyıldan 19. yüzyılın ortalarına kadar yerleşim merkezi olarak kullanılan Eski Malatya'dan (Battalgazi) Aspuzu'ya, yani bugünkü şehir merkezine göç edilmesinin ardından bölgenin ibadet ihtiyacını karşılamak amacıyla büyük bir caminin inşasına karar verildi. Bu kapsamda, 1843 yılında Hocazade Hacı Yusuf tarafından yeni yerleşim merkezinin kalbinde bir cami yaptırıldı.

Ancak cami, 2 Mart 1893 tarihinde Malatyalıların "Büyük Zelzele" olarak hafızalarında yer eden depremde ağır hasar gördü. Yüzlerce kişinin yaşamını yitirdiği ve çok sayıda yapının yıkıldığı depremin ardından, iki yıl sonra meydana gelen büyük yangın felaketi camiyi tamamen kullanılamaz hale getirdi.

Bunun üzerine 20. yüzyılın başlarında aynı alanda yeniden inşa çalışmalarına başlandı. Dönemin Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid'in desteğiyle tamamlanan cami, 1912 yılında ibadete açıldı. Ancak I. Dünya Savaşı'nın başlaması nedeniyle bazı bölümlerin yapımı yarım kaldı. Son cemaat yerinin üzerindeki küçük kubbeler ile iki ince minare ise Cumhuriyet'in ilk yıllarında tamamlandı.

Tamamı muntazam kesme taşlardan inşa edilen cami, mimari özellikleriyle klasik Osmanlı cami anlayışını yansıtıyor. Harim bölümü dört fil ayağı üzerine oturtulan büyük bir merkezi kubbeyle örtülürken, kubbenin yükü beşik tonozlar ve küçük kubbeler aracılığıyla yan duvarlara aktarılıyor. Merkezi kubbe ve küçük kubbelerde yer alan pencereler ise iç mekânın doğal ışıkla aydınlatılmasını sağlıyor. Dışa taşkın olarak tasarlanan mihrap ile ceviz ağacından yapılan, ince işçiliğiyle dikkat çeken minber caminin öne çıkan mimari unsurları arasında yer alıyor.

Sütunların taşıdığı beş kubbeyle örtülü son cemaat yerine sahip caminin üç giriş kapısı bulunurken, ana giriş kuzey cephesinde yer alıyor. Bu girişin iki yanında iki şerefeli zarif minareler yükselirken, ilk camiden günümüze ulaşan tarihi minare ise yapının doğu tarafında varlığını koruyor.

Yeni Cami, daha sonra 24 Ocak 2020 Elazığ Sivrice depreminde hasar gördü ve ardından restorasyona alındı. Ancak restorasyon sürecinin ardından bu kez 6 Şubat depremlerinde yeniden ağır hasar alan tarihi yapı kullanılamaz hale geldi.

Depremlerin ardından yetkililer tarafından caminin yeniden ayağa kaldırılması için kapsamlı bir restorasyon süreci başlatıldı. Yeni Cami'de çalışmalar aralıksız sürerken, restorasyonun yakın zamanda tamamlanması ve caminin eylül ayında yeniden ibadete açılması hedefleniyor.

HANİFE SARI