Malatya Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO)’nda Yerel Kalkınma Hamlesi Programı bilgilendirme toplantısı düzenlendi.

Toplantıya MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, Fırat Kalkınma Ajansı (FKA) Genel Sekreteri Mehmet Şirin Budancamanak, FKA Malatya Yatırım Destek Ofisi Birim Başkanı İsa Telimen ve TSO üyesi firmaların temsilcileri katıldı.

“İHRACAT RAKAMLARIMIZ MAALESEF İSTEDİĞİMİZ BOYUTTA DEĞİL”

Toplantının açılışında konuşan MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu,

“Gerçekten birçok yatırımcının bu son süreç içerisinde Malatya'da depremin etkileri ile beraber sıkıntıda olduğunu biliyoruz. Üretime dayalı birçok iş gücü ve enerji maliyetlerinden kaynaklı sıkıntıların olması sebebiyle şehir dışına giden, yurt dışına giden yatırımcıların özellikle alt birimlerde fason yaptırdığı birçok işleri başka illere taşıdığını biliyoruz. Ümit ediyoruz ki hükümetimizin bu vermiş olduğu Kalkınma Ajansı aracılığıyla destekler, Malatya'mızın ekonomisine güç katar ve üretim bandımızı güçlendirir. Organize Sanayi Bölgelerinde arsa fiyatlarının yüksek olmasını sürekli eleştiriyoruz. Eleştirmeye devam edeceğiz. Biz Organize Sanayi Bölgesinin yönetimindeyken aslında organizenin güçlü olmasından çok bizim yatırımcılarımızın ekonomik anlamda maliyetlerinin düşük olması bizim için kıymetliydi. Çünkü ihracat yapmanız, vergi ödemeniz, istihdam yaratmanız bize göre daha önemli bir konu. Bunu da gerekli mercilerle paylaşıyoruz.  Yeni teşvik programlarının amacı bölgeler arası gelişmişlik farklılığının giderilmesi, bu anlamda yerel potansiyelin harekete geçirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin arttırılması.  Ülkemiz ve dünya pazarı bizim için kayısı üretiminin en önemli olduğu bir pazar. Ama kaysının haricinde özellikle zirai donun da etkisiyle şunu gördük, bir anda kayısı olmadığı zaman hem oradaki kayısı üreticilerimiz hem yerel halk, orta gelir düzeyini dengeleyen kayısıdan kaynaklı gelirini kaybettiği için bu noktada yapmayı planladığı düğününü bile iptal etti. Bunun için bizim farklı şeyler de yapıyor olmamız lazım. Bu anlamda şehrimiz ve sanayimiz gerek mevcut yatırımların gelişmesi gerekse yeni yatırımların çekilmesi adına bir cazibe merkezi konumuna taşınması lazım. Biz sürekli gündeme şunu getiriyoruz. Depremi yaşamış ve depremde küllerinden doğan bir il olma hasebiyle pozitif ayrımcılık istiyoruz. İstemeye de devam edeceğiz. Tabii burada yerelde özellikle siyasetin hiçbir şekilde fikir ayrıştırmadan muhalefetin, iktidarın, vekillerin de bunu gündeme getirip desteklemesi gerektiğini söylüyoruz. Yerel Kalkınma Hamlesi Programının bu hedefe katkı sunacağını umut ediyorum. İhracat rakamlarımız maalesef istediğimiz boyutta değil. Deprem öncesi 450 milyon dolar olan ihracat rakamımız bugün itibariyle 25 milyon dolar düşmüş durumda. Halbuki her yıl üzerine koyarak gitmesi gereken ihracat hamlelerimizi geriye gittiğini fark ediyoruz, görüyoruz. Üretim iştahımızı, ihracatçımızı, ilimizin ekonomisini harekete geçirmek, bu anlamda yerelde güçlü olmayla gerçekleşeceğine inanan bir bakış açımız var. Biz her ilin potansiyelini arttırıldıkça ülkenin de bu noktada şaha kalkacağına inanıyoruz. Bu programın ilimize ve ülkemize hayırlı olmasını diliyorum”

ifadelerine yer verdi.

“MALATYA, DOĞU ANADOLU BÖLGESİ'NİN EN GELİŞMİŞ İLLERİNİN BAŞINDA YER ALIYOR”

Yerel Kalkınma Hamlesi Programının detaylarını anlatan FKA Genel Sekreteri Mehmet Şirin Budancamanak ise,

“Bu Yerel Kalkınma Hamlesi kapsamında Malatya ilinde desteklenecek 4 yatırım konumuz var. Yeni teşvik sistemi ile ilgili 6. bölge avantajlarımız devam ediyor. Malatya 750 bin nüfusu bulunan Doğu Anadolu Bölgesi'nin en gelişmiş illerinin başında yer alıyor. Burada özellikle, OSB'lerimizde çalışan 30 binin üstünde, 32 bin civarında çalışanımız var. Malatya'nın, iş gücüne katılımı, istihdam oranı ve işsizlik oranı, Türkiye ortalamasının altında ama bölgemizin üstünde. Yaklaşık yüzde 52'ye yakın iş gücüne katılım var. İstihdam oranı da yüzde 49 civarlarında. Tabii bu son çeyrekte bir tık altına düştü bu TÜİK'in verilerine göre. İşsizlik olarak da 5.6 TÜİK verilerine göre burada da Türkiye ve bölge ortalamasının altındayız. Aslında bizim yaptığımız diğer çalışmalarda da bu istihdam oranını özellikle gençlerin katılım oranının düşük olduğu öne çıkıyor. Malatya'nın bu faaliyet illerine göre ihracat verisi yaklaşık 820 milyon dolar. Burada faaliyet illerine göre TÜİK verisini söylüyorum. Bölgemizin, 4 ilimizin toplamı 1 milyar 236 milyon. Aslında çok önemli bir kısmını Malatya'mız karşılıyor. Ama aslında Malatya potansiyelinin çok altında bir ihracat gerçekleştiriyor. Malatya Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları (SEGE) sıralaması bizim açımızdan aslında oldukça kötü, 44. sıradayız. Biz bunun 30'lara yakın olmasını hedefliyoruz. Bu yerel kalkınma ve yeni teşvik sistemi bu açıdan da önemli. Yine Malatya'da kişi gayri safi yurt içi hasıla bölge ve Türkiye ortalamasının altında. Türkiye ortalaması 2024 verileri yaklaşık 13 bin 500, bu sene 15 bin civarında hesaplanıyor. Malatya'nın 7 bin 800 kişi başı gayri safi hasıla. Yani gördüğümüz üzere bölgenin dağılımında bu açıdan bizim kişi başı gelirimizi arttırmamız gerekiyor. Tablonun olumlu verilerinden biri bu ilimizin gayri safi hasılasında sanayi payının yüksek olması. Normalde bölgemizde yaklaşık 17 iken tüm üretilen gayri safi hasıların yüzde 21'i sanayiden geliyor Malatya'da. Bu da aslında sanayimizin diğer illere oranla daha gelişmiş olduğunu gösteriyor. İki üniversitemiz var, bir teknokentimiz var. Bunun dışında Malatya'nın özellikle dünya kayısı başkenti. Bunu her yerde söylüyoruz. Aslında çok ihracatımızın, üretimimizin temeli bu. Ama orada da yol almamız gereken oldukça büyük bir alan var. Yaş kayısı, kuru kayısı ve dut üretiminde Türkiye'nin birincisiyiz. Mesela kayısı biliniyor ama dutla ilgili bu çok farkındalık yok aslında. Yine kuru meyve ve mamulleri ihracatında da Türkiye üçüncüsüyüz. Bunda da ihracatımızın diğer iller üzerinden gitmesinde etkisi var. Turizm açısından baktığımızda Arslantepe gibi UNESCO miras sitesinde yer alan bir değerimiz var. Bunun dışında son yıllarda müzelere yönelik yapılan yatırımlarla aslında müze turizmi açısından da önemli bir potansiyelimiz var. ABD ve Irak başta olmak üzere 100'ün üzerinde ülkeye ihracat yapıyoruz. Çok farklı sektörlerden ihracatımız var. Bu da aslında sanayimizin bölge illerine göre daha iyi olduğunun bir göstergesi”

şeklinde konuştu.

“MALATYA'NIN LOKASYONU ÇOK ÖNEMLİ BİR ARTI GETİRİYOR”

Malatya'nın lokasyonunun çok önemli bir artı getirdiğini de aktaran FKA Genel Sekreteri Mehmet Şirin Budancamanak,

“Malatya'nın lokasyonunun çok önemli bir artı getirdiğini söylüyoruz. Hava alanıyla ilgili yatırımlar devam ediyor. İnşallah tam anlamıyla hava alanı açıldığında biz bunun da önemli bir artı sağlayacağını düşünüyoruz. Malatya için doğunun batısı, batının doğusu diyoruz. Gerçekten bu lokasyonu en iyi şekilde kullanmamız gerekiyor. 6. bölge istihdam teşviklerinin olduğu en batı iliz. Bunu en iyi şekilde değerlendirmemiz gerekiyor. Yine hızlı tren yatırımıyla da ilgili beklentiler var. İnşallah bu da devreye alındığında Malatya'nın kapasitesini daha da artıracağını düşünüyoruz. Yerel Kalkınma Hamlesi Türkiye 100 Yıllık Kalkınma Hamlesinin üç önemli bileşeninden biri. Ülke çapında 26 tane kalkınma ajansımız var, 81 ilde uygulayacaklar. Her ilde 4 yatırım konusu olduğunu düşünürseniz yaklaşık 324 tane yatırımı bu sene inşallah bu çağrı döneminde hayata geçirerek bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltacağız ve bölgemizin rekabet güçlerini arttıracağız. Bu yatırım konuları ile ilgili bizlerden talep topladılar. Biz 24'e yakın konu gönderdik. Tabii belli kriterlere göre bu dört konu belirlendi. Bunların başında ilin sosyoekonomik gelişmişlik durumu ve coğrafi potansiyeli yer alıyor. Yine atıl kaynakların değerlendirilmesi, yerel ihtiyaçlar,  ildeki sektörlerin ileri geri bağlantılarının desteklenmesi gibi konularla dikkate alınarak ilimiz içinde dört yatırım konusu belirlendi.  Programın genel sorumlusu Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü. 2025 yılı çağrısı 1 Ağustos itibariyle başladı, 30 Eylül'de de bitiyor. Malatya ile ilgili birinci konumuz asgari 2 bin büyük baş kapasiteli entegre besi ve et ürünleri işleme tesisi. İkinci konumuz entegre su ürünleri üretimi ve işleme tesisi. Hazır giyim ve konfeksiyon sektöründe ileri geri bağlantılı ürünlerin üretimi, kayısı ve kayısı çekirdeğinden katma değeri yüksek ürünlerin üretimi de son yatırım konusu. Bunlar bu senenin dört tane öne çıkan yatırım konusu. Yerel Kalkınma Hamlesi çağrısı yapıldı. 1. Ağustos itibariyle başvurular alındı. Temel amacı illerin potansiyelini öne çıkarmak, illerin potansiyelini gerçekleştirmek. Malatya için biz sizleri davet ediyoruz yatırıma ama bölge illerimiz ya da bölge dışındaki illere de yatırım konunuzun, düşündüğünüz yatırımın uygunluğu münasebetinde oralara da yatırım yapabilirsiniz. Normalde yeni komple yeni yatırımlar bu teşvik sisteminde desteklenir ama burada mevcut yatırımınız eğer programdaki konularla örtüşüyorsa oradaki asgari şartları sağlıyorsa kapasite yüzde 75 arttırarak ya da istihdamı ve yüzde 50 istihdam arttırarak bu programa başvurabilirsiniz. Yani mevcut yatırımınız bu dört konuya uygunsa kapasite ve istihdamı arttırarak da başvurabiliyorsunuz.  Yeni teşvik sisteminde de biz 6. bölge avantajlarını 2026 yılının sonuna kadar taşıyacağız. İnşallah o sürenin uzatılmasına yönelik gayret göstereceğiz. 6. bölge teşvikinin çok daha üstünde burada avantajlar barındırıyor. Birincisi KDV ve gümrük muafiyeti bu programda var. Vergi indirimi yapacağınız yatırımın yüzde 50'sine kadarını yarısını yüzde 60 oranında her sene kurumlar veya gelir vergisinden indirebiliyorsunuz. Bu önemli bir artı çünkü 6. bölge teşvikinde bu yüzde 20 civarında. Sigorta primi işveren hissesi desteği 8 yıl boyunca 6. bölgede biz Malatya olarak 6. bölgedeyiz. 12 yıl boyunca işveren hissesi desteğinden faydalanacaksınız. OSB'de olursa da bu 14 yıla kadar çıkıyor. Yine sigorta primi işçi hissesi desteği Malatya 6. bölge olarak devam ettiği için 10 yıl boyunca sigorta primi işçi hissesi desteğinden faydalanacaksınız. Şu anki tutarlar üzerinden bir işçide 8 bin liralık bir avantaj sağlıyor bu ikisinin toplamı. Dolayısıyla 100 kişilik bir ilave istihdam sağladığınızda aylık 800 bin lira bir artı sağlayacaktır. İnanılmaz bir destek olarak bu gözüküyor. Bunun haricinde yerel kalkınma hamlesinde faiz veya kar pay desteği dediğimiz bu programa has tutarı yüksek bir desteğimiz var. Burada da yapacağımız yatırımın, yatırım için kullanacağınız kredinin faiz veya kar payını bu teşvik belgesi ile belli şartlarda ödeyebiliyoruz. Nedir o? Yüzde 40 destek oranımız. Yani şu anda yüzde 40 üzerinden gidip bir bankadan kredi aldığınızı varsayarsak bu yüzde 40 oranının yüzde 40'ını da buradan size destek olarak sağlayacağız. Dolayısıyla 16 puanlık bir avantaj sağlıyor. Bu kullandığınız kredi büyüdükçe 240 milyona kadar çıkabiliyor. Bir de bu programa has makine desteğimiz var. Makine desteği 6. Bölge Teşvikleri arasında yok”

cümlelerine yer verdi.

MUHABİR: HANİFE SARI