Malatya’nın en stratejik tarımsal ürünü olan kayısıda yaşanan pazarlama sorunları, üretim maliyetleri ve kurumsallaşma eksikliği, BUSABAH TV ekranlarında enine boyuna tartışıldı. Malatya Sonmanşet gazetesi Yazı İşleri Müdürü Sinem Hatun Davut’un moderatörlüğünde yayınlanan Haftanın Nabzı programına konuk olan Malatya Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Fevzi Çiçek, sektörün geleceğine dair hayati uyarılarda bulundu.

Programda kayısının sahipsizliğine ve stratejik yönetim eksikliğine dikkat çeken Fevzi Çiçek, Malatya’nın en büyük ekonomik değerinin ancak profesyonel bir üst çatı altında korunabileceğini ifade etti. Çiçek, özellikle üretim maliyetlerinin yönetimi ve pazara ürün arzı dönemlerinde yapılan hataların üreticiyi mağdur ettiğini dile getirdi.

"KAYISIDA SÖZ SAHİBİ BİR OTORİTE KURULMALI"

Malatya’da uzun süredir kayısı üzerine uzmanlaşmış ve bağlayıcı kararlar alabilen bir otorite yapısının eksikliğinin hissedildiğini belirten Fevzi Çiçek, Malatya Valisi Seddar Yavuz’un bu konudaki girişimlerinin umut verici olduğunu söyledi. Çiçek, kurumsal bir yapının gerekliliğini belirterek, "Doğru bir otorite olması lazım. Geçmişte Kayısı Araştırma Geliştirme Vakfı ve Tanıtma Vakfı diye aktif bir vakıf vardı, bu işleri kısmen üstleniyordu ama son 15 yıldır pasif duruma düştü. Sayın Valimiz Seddar Yavuz'un bu konuda çok güzel bir adımı var; 15 yıldır atıl vaziyette olan Kayısı Tanıtma Vakfı’nın harekete geçirilmesi yönünde talimat verdi. İsmi ne olursa olsun; tanıtımından işlenmesine, yatırımından fiyat istikrarına kadar her aşamada söz sahibi olabilecek yetkin bir erk şarttır. Bu oluşum, alivre satışları ve üretici ile tüketici arasındaki makas farklarını önleyecek tedbirler üretmelidir" ifadelerine yer verdi.

"ÜRETİCİ SEZONA BORÇLU GİRMEMELİ"

Çiftçiliğin her şeyden önce iktisadi bir faaliyet olduğunu ve bu bilinçle hareket edilmesi gerektiğini savunan Çiçek, üreticilerin hasat dönemindeki nakit sıkışıklığı nedeniyle piyasayı kendi elleriyle düşürdüğüne değinerek, "Çiftçimiz sürekli sezona borçlu giriyor, bu yanlış bir iktisadi faaliyettir. 20 yıldır kayısı yetiştiren bir kişi, sezonda ne kadar harcayacağını tahmin edebilir. Ancak yıllık ciroyu net kârmış gibi harcadığınızda, işçi parasını ödemek için ürünü hemen elden çıkarmak zorunda kalıyorsunuz. Malatya'daki kuru kayısının %35-40'ı Ağustos ayında el değiştiriyor. Aylık 8-10 bin ton arz edilmesi gereken piyasaya bir anda 40 bin ton ürün sürerseniz, arz-talep dengesi bozulur ve fiyat otomatikman düşer. Üreticinin artık boylama (kalibrasyon) yaparak kaliteli ürünü gruplandırıp pazara sunması kaçınılmazdır" diye konuştu.

Girdi maliyetlerinin artışı ve hızla değişen iklim koşullarının kayısı tarımını büyük bir risk altına soktuğunu ifade eden Başkan Çiçek, "İklim değişiyor; son birkaç yılda zirai don, kuraklık ve ani dolu yağışlarını bir arada yaşadık. Artık fenolojiyi takip etmek çok zor. Su kaynaklarımız azalıyor, buna rağmen iş gücü ve ekonomik riskler dikkate alınmadan her boş alana kayısı dikilmeye çalışılıyor. Bu hassasiyetler gözetilmezse, çok geniş alanlarda üretim yapmamıza rağmen piyasaya hakim olamayacağız. Girdi maliyetleri bu kadar yüksekken, profesyonel davranmazsak kendi elimizle bu sektörü tasfiye etmiş olacağız. Artık bu iş normal iktisadi bir faaliyet olarak değerlendirilip akılcıl çözümler üretilmelidir" açıklamalarına yer verdi.

Muhabir: TÜRKAN YILDIZ KAYA