Yeni Camii’nin inşasına dair ilk adımlar 1843’te atıldı. Mustafa oğlu Yusuf tarafından yaptırılan Hacı Yusuf Camii, 1889 ve 1890 yıllarındaki büyük yangınlarda ağır hasar gördü. Yangınların ardından caminin yeniden inşa edilmesi için halktan para toplandı ancak yeterli kaynak sağlanamadı. Bu sebeple, II. Abdülhamid'in ihsanına başvuruldu ve gerekli finansman sağlandı.

1900 yılında inşaatı hız kazanan cami, 1907'de çatı seviyesine ulaştı. II. Meşrutiyet’in ilanı ile birlikte camiye "Yeni Camii" adı verilmeye başlandı. Yapım süreci 1913'te tamamlandı, ancak minarelerin inşası I. Dünya Savaşı nedeniyle uzun süre yarıda kaldı ve Cumhuriyetin ilk yıllarında tamamlandı.

DEPREMLERDEN ETKİLENME SÜRECİ

Yeni Camii, 1964 ve 2020 yıllarında yaşanan büyük depremlerden ciddi şekilde hasar gördü. Ancak, her seferinde restore edilerek yeniden ibadete açıldı. 2020 Elâzığ depreminde kubbesi büyük hasar alırken, 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş Pazarcık depremi, camiyi tamamen yıktı. Bu olay, caminin tarihi ve kültürel mirasına büyük bir darbe vurdu.

MİMARİ ÖZELLİKLER

Kare planlı ve kesme taştan yapılan Yeni Camii, dört fil ayağı üzerine oturtulmuş bir merkez kubbe ve beş gözlü bir son cemaat mekanına sahiptir. Mihrabı dışa çıkıntılı olan caminin doğu ve batı köşelerinde ikişer şerefeli taş minare bulunur. Caminin giriş kapısının üzerindeki kitabede, Malatyalı Aksoğanoğlu Hacı Ali Osman Efendi’nin şiirlerine yer verilmiştir. Ayrıca, caminin kuzeye bakan ön cephesinde 24 adet abdest musluğu ve doğu cephesinde geniş bir avlu bulunuyor.

CAMİSİZ MİNARE: GEÇMİŞİN HATIRASI

Yeni Camii'nin yıkılmasının ardından, caminin eski minaresi, Hacı Yusuf Efendi Camii'nin yerine inşa edilen Yeni Camii'nin yanında yer almaktadır. Bu minare, şerefeden sonrası yıkılmış olan eski caminin korunmuş önemli bir yapısal parçasıdır ve geçmişin izlerini taşıyor.

Yeni Camii'nin tarihçesi ve mimarisi, Malatya'nın kültürel mirası açısından büyük bir öneme sahiptir. Ancak, 2023'te yaşanan büyük deprem, bu tarihi yapının da yok olmasına sebep olmuştur. Yeni Camii'nin yıkılması, Malatya için büyük bir kayıp olarak değerlendiriliyor.

Muhabir: SİNEM HATUN DAVUT