Malatya’da depremle birlikte dükkânını, sermayesini ve düzenini kaybeden esnaf, yeniden ayağa kalkabilmek için krediye sarılıyor. Ancak birçok esnafın hâlâ konteynerlerde ayakta kalmaya çalıştığı kentte, alınan kredilerin nasıl geri ödeneceği büyük bir soru işareti. Esnafın borç yükü giderek ağırlaşırken, Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı İsmet Bayram, kredi kullanımı, faiz oranları, artan borç yükü ve esnafın yaşadığı sıkıntılarla ilgili Malatya Sonmanşet gazetesine çarpıcı açıklamalarda bulundu.

Şu anda kredilerin normal bir şekilde verilmeye devam ettiğini dile getiren Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı İsmet Bayram, ama kredilerin biraz sınırlı verildiğini ileri sürüldü.

“Büyük ihtimalle tüm Türkiye genelinde faizlerin biraz düşmesiyle herkes krediye saldırdı” diyen Bayram bankalardaki faiz oranlarının yüksek olduğuna da dikkat çekti.

Esnafların başka çaresi bulunmadığını belirten Bayram, “Ticaret hacmi daraldı. İnsanlar iş yerlerinde para kazanamıyorlar. Para kazanamayınca da krediye yükleniyorlar. Esnafların başka çaresi yok. Yani tabiri caizse bir borcu açıyorlar, bir borcu kapatıyorlar. Böyle idare ediyorlar” diyerek krediyi yerli yerinde kullanmayan esnafların olduğunu söyledi.

“YENİ BİR SİSTEM GETİRDİLER”

2027 yılından itibaren kredilerin fatura karşılığında verileceğini kaydeden Bayram, “Krediyi yerli yerinde kullananların sayısının fazla olduğunu zannetmiyorum. Yeni bir sistem getirdiler, bu ay itibarıyla uygulanmaya başladı. Yüzde 10'unu kredi kartına yatıracak. Yani onu elden alamayacak, o parayla kredi kartıyla gidip eşya alacak. Çare değil ama önümüzdeki yıl 2027'de verdiğimiz kredinin yüzde 35'ini fatura karşılığı vereceğiz. Yani esnaf gidecek, ürün aldığı firmadan faturayı alacak, getirip bize verecek. Biz parayı esnafa değil, ürün aldığı firmaya ödeyeceğiz. Çünkü ne kadar titiz davranırsanız davranın, krediyi yerli yerinde kullanmayanlar da parayı alıyor. Esnaf o günkü şartlarda ne revaçtaysa; altın mı, dolar mı, avro mu, neyse aldığı krediyi ona yatırıyor. Yani krediyi amacında kullanmıyor. Zaten amacında kullanacak özellikle bizim bölgemizde yer yok. Niye, çünkü insanlar 21 metrekarelik konteynerlerde oturuyor. Yani esnaflar bulundukları konteynerlere ne alıp koyacaklar ki?”

“KREDİYE TALEP ÇOK FAZLA”

Malatya genelinde esnafların yüzde 65’inin yeri olmadığını öne süren Bayram, “Doğanşehir’de bin 100 esnafın 350'sinin yeri var, 650-700'ünün yeri yok. Malatya geneline baktığımızda ise esnafın yüzde 30-35'inin yeri var, yüzde 60-65'inin yeri yok. Konteynerlerde veya hiç işletmesini sürdüremeyen esnaflarımız var. Buna rağmen krediye olan talep çok fazla. Ama krediyi yerinde kullananların sayısı az, maalesef. 2027'ye kadar da güzel bir sistem geliyor. İnsanlarımız artık krediyi yerli yerinde kullanacaklar. Kesinlikle 2028'de kredinin yüzde 100'ünü mal aldığı firmaya fatura karşılığında ödeyeceğiz. Mal aldığı firmadan fatura getirecek. Biz parayı şahsa değil, o mal aldığı firmaya ödeyeceğiz” şeklinde konuştu.

Kredi limitlerinin yaklaşık bir ay önce artırıldığını ifade eden Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı İsmet Bayram, normal kredilerin yani Türkiye genelinde işletme kredilerinin, alım-satım ve hizmet kredilerinin 1,5 milyon liraya çıkarıldığını, iş yeri alma kredilerinin ise 3,5 milyon liraya çıkarıldığını dile getirdi.

“VERDİĞİMİZ NORMAL KREDİLERİN FAİZİ YÜZDE 20”

“Diyelim ki 1 milyon lira işletme kredisi kullanmışsınız. 2,5 milyon lira da iş yeri alma kredisi kullanabileceksiniz. Tabii iş yeri alıyorsanız bir kısmını sizin karşılamanız gerekiyor” ifadelerini kullanan Bayram sözlerine şöyle devam etti:

“Esnafların krediye erişim konusunda hâlâ sıkıntıları var. Bu sıkıntıları kısmen gidermeye çalışıyoruz. Mesela Bağ-Kur'a borcu olanlar da kredi kullanabilecekler. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bağ-Kur'a borcu olanların kredi kullanması durumunda yüzde 25 faiz uygulanmasını öngörüyor. Verdiğimiz normal kredilerin faizi yüzde 20. Yani 5 puan daha fazla kullanacaklar. Bunun sebebini ise hükümet, ‘Ben kredi veririm, hiç olmazsa beş puan fazla alayım’ diyor. Başka bir sebebi yok. Yeni faiz sistemine göre esnaf memnun. Biz parayı küçük esnafa, sanatkâra, seyyar satıcıya, berbere, manava, bakkala, kasaba veriyoruz. Bunlara 1,5 milyon lira veriyoruz. Diyeceksiniz ki büyük esnaf için 2-3 milyon lira çok büyük bir para değil. Küçük esnaf, bir kasap için 1,5 milyon lira çok büyük bir para değil. Kaç tane hayvan alabilirsiniz? 1,5 milyon liraya 3-4 tane kesimlik hayvan alırsınız. Biz bu esnaflara, orta halli esnaflara biraz daha yüksek limit verilmesini talep ediyoruz. Faiz oranlarının da düşmesi lazım. Bağ-Kur'lu birisi yüzde 25 faiz ödüyorsa bu çok yüksek bir faiz oranı. Normal şu anda verdiğimiz kredilerden 5 puan daha fazla.”

“BUGÜNKÜ ŞARTLARA VE DÜKKÂN SAYISINA GÖRE NORMAL”

Malatya’da kullanılan krediyi de açıklayan Bayram, “Malatya'da kredi kullanımına baktığımızda, bugünkü şartlara ve dükkân sayısına göre normal. Şu anda yaklaşık 600 milyon lira merkezde kullanılmış. Yaklaşık 400 milyon lira da Yeşilyurt'ta, merkez ilçe olarak kullanılmış. Toplamda yaklaşık bir milyar lira kredi kullandırılmış. Bu çok mu, değil. Ama bugünkü şartlarda yapacak başka bir şey de yok” dedi.

BAYRAM’DAN HEM HÜKÜMETE HEM DE ESNAFA ÇAĞRI

Hem hükümete hem de esnaflara çağrıda bulunan Bayram, “Hükümete çağrımız şu: Özellikle deprem bölgesindeki esnafların vergi borçlarının kaldırılmasını istiyoruz. Bağ-Kur borçlarının faizlerinin silinmesini talep ediyoruz. Bağ-Kur borcu ne kadar gecikirse o kadar büyüyor. Geçtiğimiz gün bir arkadaşımız aradı. 23 bin lira anaparası, 80 bin lira faizi oluşmuş. Esnaf arkadaşlarımıza çağrımız ise kredileri yerli yerinde kullanmaları, kredileri amacına uygun şekilde değerlendirmeleri ve zamanında ödemeleridir. Bunu defalarca söylüyoruz, altını çizerek, üstüne basarak söylüyoruz. Zamanında ödenmeyen kredilerin faizi yüzde 20'den yüzde 58'e çıkıyor. Bu da esnafın ölümü demek. Bir esnaf arkadaşımız bizden parayı almış, götürmüş yüzde 41 faizle bankaya yatırmış, borcunu ödemiyor. Ödemediği zaman faiz yüzde 58'e çıkıyor. Ödenmeyen her meblağ, esnafın gelecek dönemde kredi çekmesine engel olur. Sicili de bozuluyor. Bir daha sefere bırakın kredi almayı, kredi kartı bile bankalardan alamaz” ifadelerine yer verdi.

MUTLU SARIGÜL