Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Malatya’da birbirinden kıymetli birçok eser ve yapı bulunmaktadır. Onar Kaya Mezarları, Kaya Kiliseleri de bu yapılar arasındaki yerini ve önemini korumaktadır. 1. Derece Arkeolojik Sit koruma derecesi alan, Arkeolojik Sit Alanları kategorisinde 28.04.2011 tarihinde tescillenen ve yapımından günümüze her daim dikkatleri üzerine toplayan Onar Kaya Mezarları, Kaya Kiliseleri için genel anlamda şu özellikler sıralanabilir.
KAYA MEZAR ODALARI HER DÖNEMDE FARKLI BİR AMAÇLA KULLANILMIŞ
Onar Kaya Mezarları, Kaya Kiliseleri, 19 Kaya mezar odası şeklinde Arapgir İlçesi, Onar Mahallesi, Kayadibi mevkiinde; doğu – batı yönünde uzanan derenin kuzey yamacında yer almaktadır. Odaların kapıları, yaklaşık 150 cm yükseklikte olup 2 – 2,5 m yükseklikteki nişlerin içinde yer almakta ve üzerlerinde 15 x 20 cm’lik mazgalları bulunmaktadır. Kaya mezar odalarının yüksekliği genellikle 2,5 m yükseklikte olup zeminde 70 x 170 ölçülerinde 50 cm derinliğinde sanduka biçimli oyuntular yer almaktadır. Girişin karşısı ve yanlarında olmak üzere, odada yerden 50 cm yükseklikte; karşılıklı üç tane kline yer almaktadır. Klineler 2 m en, 1 m yükseklik ve 80 cm derinlikte yarım kubbe formunda kayalara oyulmuştur. Ölçüler odadan odaya değişmekle birlikte aşağı yukarı verilen ölçülerdedir. Bazı mezar odaları genişletilmiş olup yaşam ve ibadet mekânı olarak kullanılmıştır. Bazı hücrelerin tavan ve duvarlarında geometrik ve figürlü süslemeler mevcut olup 60 x 50 cm ölçülerinde girişi bulunan kaya odasının duvarlarında otlayan atların, deve ve insan figürlerinin bulunduğu resimler yer almaktadır. Roma Döneminde kaya mezar odası, Bizans Döneminde ise bir bölümü kilise olarak kullanılmıştır. Selçuklu ve Osmanlı dönemleri ile sonrasında da farklı fonksiyonlarla kullanıldıkları düşünülmektedir.
MUHABİR: HANİFE SARI
