7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremlerin ardından yaklaşık 2 yıl geçse de Malatyalılar, tekrar olası büyük bir deprem yaşamaktan korkuyor. Özellikle Malatyalıların merak ettiği konular arasında yer alan Malatya Fayı’nda olası büyük bir depremin meydana gelip gelmeyeceği şu günlerde yine tartışmaya açılırken, Emekli Jeoloji Mühendisi Mehmet Önal, bu fay ve Malatya’nın zemin yapısı hakkında bilgi vererek Malatya Sonmanşet gazetesine önemli açıklamalarda bulundu.

Malatya fayının ölü bir fay olduğunu vurgulayan Mehmet Önal, bu fay ile ilgili yapılan yorumların spekülatif yorumlar olduğunun altını çizdi.

“BU YORUMLAR SPEKÜLATİFTİR”

Malatya fayı ile ilgili TÜBİTAK tarafından bir çalışma yapıldığını söyleyen Önal, “Malatya fayının boydan boya yaklaşık 150 veya 200 kilometre uzunluğa yakın tüm fayı hareketli değil. Sadece Doğanşehir’deki Çardak fayı ile olan çakışma yeri hareketli. Orası da 6 Şubat depreminde biriken enerjiyi boşaltıyor. Malatya fayı ile ilgili bir TÜBİTAK çalışması yapılıyor o çalışmada geniş bir yer bilimci kitlesi görev alıyor. Bu çalışmanın sonuçları bir çıksın, raporlar yazılsın ve yayınlansın eğer bizim yanıldığımız bir yer varsa yani bu fay, aktif bir fay ise o zaman tekrar yorum yapabiliriz ama benim görüşüm Malatya fayı ölü bir fay. Şu an Malatya fayı ile ilgili yapılan yorumların çoğu varsayıma dayalı. Bu yorumlar spekülatiftir, verilerle yorum yapmak lazım. Malatya fayı ile ilgili gerçekleştirilen çalışma kapsamında Arguvan civarında bir kazı yapıldı, sanırım uzun dönemli bir çalışma olacak. Bu çalışmanın başındaki kişi de 9 Eylül Üniversitesi’nde benim öğrencimdi. Çok iyi bir ekip çalışma yürütüyor, somut sonuçlar elde ederlerse yayınlarlar” şeklinde konuştu.

“ARTÇI DEPREMLER DEVAM EDECEK”

Malatya fayı ile ilgili şu an korkulacak bir durumun söz konusu olmadığını dile getiren Önal, “TÜBİTAK çalışmasının bitmesini ve bunun sonucuna göre yorum yapmak gerekli. 6 Şubat 2023 tarihinde 2 büyük deprem oldu. Bunların artçılarının devam etmesi süresi dünya ortalamasına göre 3 yıl ama bazı meslektaşlarımızın bu artçıların 4-5 yıl kadar sürebileceğini söylüyorlar. Çok büyük 2 deprem yaşadığımız için bu depremlerin artçıları da büyük olacaktır. Uluslararası ortalamaya göre artçı depremler ana depremlere 1 puan kalana kadar olabiliyor. Yani 6 ve 6,5 büyüklüğünde depremler oluyor. Nitekim Malatya’mızın batısında Beydağı civarında 6 büyüklüğünde artçı oldu. Bunlar normal ama 6,5 veya 7 büyüklüğündeki depremler bana göre bitti. Ama artçı depremler devam edecek. Spekülatif konuşmalar oluyor ama vatandaşlarımız dikkat etsinler. Bu spekülatif konuşanların hepsi yorumsal ifadelere yer veriyorlar. Yorumsal görüş açıklıyorlar. Onun için Malatya halkı tedirgin olmasın. Bütün yer bilimciler onlar gibi spekülatif konuşmuyorlar” ifadelerine yer verdi.

“ZEMİN GÜÇLENDİRİLMEDEN BİNA GÜÇLENDİRİLEMEZ”

Depremler sonrası binalarda oluşan tahribatın nedeninin yüzde 65 oranında zeminden kaynakladığını belirten Önal,  “Zemine hiçbir şey yapmadan binaları güçlendirmek doğru değil. 6 büyüklüğünde bir deprem olduğunda bu güçlendirilen binalar tekrar ağır, orta veya hafif hasar alacak. Bunu Mimarlar Odası Başkanı da açıkça söyledi. Japonya’da da güçlendirme yapılıyor önce zemin güçlendiriyor. Fahri Kayahan’da, Bostanbaşı’nda zemine hiçbir şey yapılmadan güçlendirme yapılıyor, bu binalar sağlam olabilir mi?  Zemin aynı, binalar 12-13 katlı. Belki yıkılmaz, insanları öldürmez ama yine hasar alır ve yine maddi kayıp ortaya çıkar. Zemin güçlendirilmeden bina güçlendirilemez. Şu an Çanakkale’de yeni yapılan 3 katlı binaların zeminine bile fore kazık çakılıyor. Buradaki insanları fore kazık çakmaya hevesli mi? Bilimsel bir çalışma yapmışlar, karar almışlar, 3 katlı binaların temeline fore kazık çakılıyor, Malatya’da kötü zeminde 12-13 katlı binalara güçlendirme yapılıyor. Ben birkaç defa Yunanistan ve Bulgaristan’a gittim oradaki yapılar hep 3-4 katlı, Malatya’daki gibi gökdelenler yok. Oradaki insanlar sağlığını düşünüyor. Malatya’da 12-13 katlı binalar yaparsanız hava akımını da engellersiniz. Malatya, Türkiye’nin en kötü havasına sahip 3’üncü il. Yüksek binalardan dolayı hava akımı yok. Cumhurbaşkanımızda söylüyor yaklaşık 7-8 yıl önce yatay mimariye geçelim dedi. Cumhurbaşkanı dileyen olmadı. Ben bundan 30 yıl önce Malatya’yı sağlam zemini olan yerlere taşıyalım dedim beni de dinleyen olmadı. Şimdi açıkça söylüyoruz zemini güçlendirmeden kötü zeminin üstündeki binayı güçlendirseniz ne olacak? Ben insanları korkutmak istemiyorum ama bu bir gerçek. Ortada bilimsel bir gerçek var” söyleminde bulundu.

Son olarak Malatya için tehlike oluşturacak bir fay olmadığını kaydeden Önal, “Şu anda aktif tehlike oluşturacak bir fay yok, kırılmayan, kırılmayı bekleyen 1-2 tane küçük fay var. Onlarda pasif bir tek hareketli olan Çelikhan-Tekederesi arasındaki 30 kilometrelik Doğu Anadolu fayının bir parçası var orası biraz hareketli onun dışında benim deprem beklediğimi bir yer yok” açıklamasında bulundu.

 

muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ