Özellikle gelişmekte olan ülkelerde halk sağlığı açısından büyük bir tehdit oluşturan kuduz, modern tıbbın imkânları sayesinde aslında artık kimsenin yaşamını yitirmemesi gereken bir enfeksiyon hastalığı olarak kabul ediliyor. Kuduz, genellikle enfekte hayvanların tükürüğü yoluyla, özellikle de ısırık veya tırmalama ile bulaşan bir viral hastalıktır. Merkezi sinir sistemini hedef alan kuduz virüsü, ilk belirtiler ortaya çıktıktan sonra neredeyse daima ölümle sonuçlanır. Bu nedenle kuduz, dünya genelinde en ölümcül zoonotik hastalıklar arasında yer alıyor. Virüs, köpekler, yarasalar, tilkiler ve kurtlar gibi memeliler aracılığıyla yayılabiliyor.
Kuduzun en çarpıcı yönü, belirtiler ortaya çıkmadan önce yapılan doğru müdahalelerle tamamen önlenebilir bir hastalık olmasıdır. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, kuduz vakalarının yüzde 99’u köpek ısırıkları sonucu gelişiyor. Ancak kuduz aşısı ve bağışıklık tedbirleri sayesinde, enfeksiyon riski taşıyan kişilerin hastalığa yakalanması önlenebiliyor. Bu durum, kuduzu hem en ölümcül hem de en önlenebilir hastalıklardan biri yapıyor.
BELİRTİLER VE HASTALIK SEYRİ
Kuduzun kuluçka süresi genellikle birkaç haftayla birkaç ay arasında değişiyor. Isırığın yeri ve derinliği, virüsün sinir sistemi boyunca ilerleme hızını etkileyebiliyor. Hastalık ilerledikçe ateş, baş ağrısı, huzursuzluk ve sinirlilik gibi başlangıç belirtilerinin ardından su korkusu (hidrofobi), yutkunma zorluğu, kas spazmları ve bilinç bulanıklığı gibi ağır semptomlar ortaya çıkıyor. Bu noktadan sonra tedavi seçeneği bulunmuyor ve ölüm genellikle günler içinde gerçekleşiyor.
KORUYUCU ÖNLEMLER VE AŞILAMA
Kuduzun önlenmesinde en etkili yöntem, risk altındaki hayvanların düzenli aşılanması ve şüpheli temas durumlarında insanların hızla kuduz aşısı ve bağışıklık serumu (immünoglobulin) ile tedavi edilmesidir. Özellikle sahipsiz köpeklerin yoğun olduğu bölgelerde toplu aşılama kampanyaları, hastalığın insanlara bulaşmasını önemli ölçüde azaltıyor. Ayrıca kırsal bölgelerde kuduz hakkında bilinçlendirme çalışmaları yapmak da hayati önem taşıyor.
Kuduz, yüzde 99,9 oranında ölümcül bir hastalık olmasına rağmen yüzde 100 önlenebilir olmasıyla dikkat çekiyor. Aşılama programlarının yaygınlaştırılması, toplum bilincinin artırılması ve sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması, kuduz kaynaklı ölümleri tamamen ortadan kaldırabilecek adımlar arasında yer alıyor. Bu nedenle uzmanlar, kuduzun küresel ölçekte hâlen bir tehdit olmaktan çıkarılması için önleyici sağlık politikalarının kararlılıkla uygulanması gerektiğini vurguluyor.
Muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ
