6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen büyük depremler, Malatya başta olmak üzere birçok şehirde ağır tahribatlara yol açtı. Binaların yıkılması ve ağır hasar görmesi nedeniyle, Malatya’da kiralık konutlar kısa sürede hızla azalmaya başladı. Deprem sonrası evlerini kaybeden veya hasarlı binalarda yaşamaya devam edemeyen birçok kişi, barınma ihtiyacını karşılamak için kiralık konut arayışına girdi. Ancak, Malatya'daki kiralık konut arzı yetersiz kalınca, ev sahipleri yüksek kira artışları talep etmeye başladı. Bu durum, birçok kiracının mevcut evlerinde kalma umutlarını sarsarken, ev sahipleri de yeni kiracılara daha yüksek fiyatlarla konut kiralama niyetiyle eski kiracılarından çıkmalarını talep etti.
Ev sahiplerinin, kiracıyı evden çıkarma veya kirayı artırma talepleri, her zaman yasal çerçevede sınırlıdır. Kiracıların da bu süreçte haklarını korumak için bilmesi gereken bazı önemli durumlar vardır.
KİRASINI DÜZENLİ ÖDEYEN KİRACILAR
Eğer kiracı, kira bedelini düzenli bir şekilde ödüyorsa, ev sahiplerinin kiracıyı evden çıkarması mümkün değildir. Kiracıların en güçlü haklarından biri, kiralarını zamanında ödedikleri sürece evde kalma hakkıdır. Yani, kira sözleşmesinin bitiş tarihi gelene kadar, ödeme düzeni bozulmadığı sürece kiracı evden çıkarılamaz. Kiracının, ev sahibine yazılı bir tahliye taahhüdü vermediği sürece, ev sahibinin kiracıyı evden çıkarması yasal olarak mümkün değildir. Tahliye taahhüdü, kiracının konutu boşaltacağına dair yazılı bir belgedir. Eğer böyle bir taahhüt yoksa, kiracıyı evden çıkarmak için yasal bir dayanak olmaz.
Ev sahiplerinin, kiracıyı evden çıkarabilmesi için, konut ihtiyaçlarının olması gerekir. Yani, ev sahibinin kendi yaşamını sürdürebileceği başka bir konutu yoksa ve kiralanan evde oturmak istiyorsa, kiracıyı çıkarabilir. Ancak, ev sahibinin başka bir konutu varsa veya konut ihtiyacı yoksa, kiracıyı evden çıkarmak hukuken mümkün değildir. Eğer evde önemli bir tadilat yapılacaksa, bu durum kiracının evden çıkmasını gerektirebilir. Ancak tadilat, evin güvenliği veya kullanımı için ciddi bir risk taşıyan türden olmalıdır. Ev sahibinin "yalnızca estetik" amaçlı tadilat yapmayı planlaması, kiracıyı çıkarma hakkı sağlamaz.
BAŞKA EVİ OLMAYAN KİRACILAR
Kiracının, kiraladıkları ev dışında başka bir konutta ikamet etme imkanı yoksa ev sahibi kiracıyı evden çıkaramaz. Kiracının barınma hakkı, temel insan haklarından biridir ve bu durum devletin de koruması altındadır. Kiracının evden çıkarılması için, ev sahibinin iki kez haklı ihtarda bulunması gerekmektedir. Bu ihtarlar, kiracının kira ödememesi veya evde uygunsuz davranışlar sergilemesi gibi durumlar için yapılır. İhtarlar yazılı olmalı ve kiracıya belirli bir süre tanınarak yapılmalıdır.
KOMŞULARI RAHATSIZ ETMEME
Kiracı, eğer komşularını rahatsız etmiyorsa, evdeki huzurlu ortamı bozmuyorsa ve kiracılık sözleşmesi devam ediyorsa, ev sahibi kiracıyı evden çıkarma hakkına sahip değildir. Kiracıların komşuluk ilişkilerine dikkat etmesi, bu tür bir durumun yaşanmaması açısından önemlidir.
Malatya'da deprem sonrası kiralık konut talebi büyük bir artış gösterdi. Depremzedelerin barınma ihtiyacını karşılamak için başlatılan TOKİ projeleri, sürecin hafifletilmesinde önemli bir rol oynadı. TOKİ'nin Malatya'da başlattığı konut projeleri, ev sahiplerinin kiralarını arttırma talepleri ve kiralık ev sıkıntısını azaltmayı amaçlıyor. Ancak, TOKİ konutlarının tamamlanması ve anahtar teslimlerinin yapılması süreci henüz tam olarak tamamlanmadı. Bu durum, konut ihtiyacı duyan vatandaşların hala zor bir dönemden geçmesine neden oluyor.
Malatya'da deprem sonrası kiralık konut sıkıntısı devam ederken, kiracılar ve ev sahiplerinin birbirlerinin haklarına saygı göstermeleri önemlidir. Hem kiracıların yasal haklarını öğrenmesi hem de ev sahiplerinin adil kira artışları yapması, bu dönemde karşılıklı anlayış ve çözüm odaklı bir yaklaşım geliştirilmesini sağlayabilir. Deprem sonrası barınma ihtiyacı her zamankinden daha önemli hale gelmişken, devletin de bu süreçte daha fazla destek ve düzenleme yapması bekleniyor.
Muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ
