Malatya’da birbirinden kıymetli geçmişten geleceğe uzanan birçok geleneksel ev mevcut. Bu evler hem kendi dönemlerinde hem de günümüzde çok önemli bir yer edinmişlerdir. Geçmişin sivil mimari yaşamı hakkında önemli bilgiler veren bu yapılar hem bir sanat eseri niteliğinde hem de önemli bir tarihi eser olarak karşımıza çıkmakta. Bu yapılardan biri de Malatya’nın Battalgazi ilçesi Cezmi Kartay Caddesi, Azizler Sokak’ta bulunan İstanbulluoğlu Konağı.

“19. YÜZYILDAN GÜNÜMÜZE ULAŞMIŞTIR”

 Zemin, birinci kat ve cihannüma katı ile birlikte üç kattan oluşan İstanbulluoğlu Konağı taş temel üzeri kerpiç hımış duvar örgülüdür. İstanbulluoğlu Konağı, ahşap karkas olarak inşa edilmiştir. İç sofalı plan tipine sahiptir. Sokağa cephesi bulunmaktadır. Yapının cumbalan ve cihannüma duvarları bağdadi tekniğiyle yapılmıştır. Subasman kısmında kesme taş görülmektedir. Yapıya sokağa bakan çift kanatlı ve ahşap kaş kemerli aynalığı olan kapıdan girilir. Üst kat çıkmalar ve çıkmaların arasında kalan boşluklarla çok yönlü güzellik ve çatı katı çıkmasıyla hareketlilik kazanmıştır. Cihannümanın ahşap direkleri ve çatı çıkması arasında eğri ahşap çıtalar kullanılarak kavisler oluşturulmuştur. Sokağa bakan cephesinde üç adet oda boyu konsol çıkması ve iki adet balkonu bulunmaktadır. Yapının pencere sistemi iç içe nişlerle kemerli, yuvarlak kemerli ve aynı zamanda dikdörtgen özellik göstermektedir. Yapıda birinci katta bir salon ve dört oda, ikinci katta ise yine bir salon ve dört oda yer alır. Bu evin diğer örneklerden farklılığı, mekânların farkı kotlarda yer alması dışında galerinin kullanıldığı görülmektedir Ayrıca merdiven kullanımı da diğer örneklerden farklıdır. Dış kapıdan ulaşılan aralığın sağ ve solundaki duvar yüzeylerine bitişik şekilde iki ahşap merdiven yukarı kata çıkmaktadır. Ters tavan yapıda görülmektedir. Ahşap süsleme, dış mekânda, çıkmaların altında yer alan kirişlerde, oyma tekniğiyle yapılmış çiçek ve yaprak motifleri, çatı saçağında palmet biçimli ters tepelik şeklinde yer alır. Metal süsleme ise, kapı üzerinde ve asma katta yer alan aydınlatma pencerelerinin korkuluklarında yer alır. Bu süslemeler, güneş motifiyle oluşturulmuş kompozisyonlardır. Üst örtü önceleri düz toprak dam iken daha sonradan kırma çatı ile örtülmüştür. 19. yüzyıl sonlarına tarihlendirilmektedir.

Muhabir: HANİFE SARI