Malatya Büyükşehir Belediyesi, Kent Konseyi, İnönü Üniversitesi, Malatya Turgut Özal Üniversitesi ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının katkıları ile dün Malatya Büyükşehir Belediyesi Sanat Merkezi Konferans Salonunda ‘Deprem Nedenli Göçün Malatya Ekonomisine Etkisi’ isimli bir çalıştay gerçekleştirildi.

Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşının okunması ile başlayan çalıştayın açılış konuşmasını yapan Malatya Kent Konseyi Genel Sekreteri Hasan Batar, çalıştayın hayırlı olmasını temenni etti. 

“ÇOK CİDDİ BİR PERSONEL KRİZİ YAŞIYORUZ”

Yaşanan afetler sonrası Malatya’da ekonomik anlamda bir geri gedişin söz olduğunu söyleyen Malatya Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Özcan ise, “Şehrin nitelikli bir göçle karşı karşıya olduğunu, bunun dışında da niteliksiz bir göç aldığını her fırsatta ifade ediyoruz. Malatya lokasyon, coğrafya olarak belki liman kentlerine uzak olmasının yarattığı büyük sebepten dolayı sanayi kenti olma konusunda çok fazla bir ilerleme gösteremiyor. Türkiye'de yaşadığımız son zamanlardaki özellikle ekonomik krizin yarattığı mali disiplinin getirdiği zorluklarla beraber de şehirde özellikle bu manada ciddi anlamda bir geriye gidiş söz konusu. Ama burada bu nitelikli göçün önüne geçmek için özellikle ekonomik anlamda şehrin alması gereken tedbirler mutlaka daha anlamlı bir şekilde masaya yatırılıp bununla ilgili de çözüm üretmek gerektiğini de her fırsatta ifade ediyoruz. Şehir sadece bir tarım ürününün merkezini oluşturduğu ekonomik bir eksenin dışına çıkmak zorunda. Maalesef bu anlamda çok daha yoğun çalışmak gerekiyor. Zirai donun şehirde nasıl bir ekonomik travma yarattığını hep beraber şu anda müşahede ediyoruz, görüyoruz. Bu bağlamda kayısı şehrin ekonomisi ve geleceği açısından bizim tahmin ettiğimizin dışında daha büyük bir alanı işgal etmiş oluyor. Buradan hareketle şehri bir sanayi kenti yapma anlamında 3 Organize Sanayi Bölgesini tamamlamaya çalışıyoruz. Bir taraftan 2 tane yeni organize sanayi kuruluyor. Göçün önüne geçmek için şehrin bir an önce kendi kodları ile depremden önceki sürdürülebilir yaşam şartlarının hızlı bir şekilde oluşması gerekiyor. Bu noktada sanayici arkadaşlarımızın da mutlaka sürdürülebilir bir sanayi odaklı bir merkezde faaliyetlerini sürdürebileceği şartları iyileştirmek gerekiyor. Çok ciddi bir personel krizi yaşıyoruz. İnsan iş gücü açığı var. Şehirde işçi bulma kurumu dediğimiz İŞKUR'a iş bulmak için müracaat eden sayıyla sahada sanayicinin talep ettiği sayı belki orantısız ama yine organize sanayi bölgeleri bunu absorbe edemiyor. Vatandaş o bölgelerde biraz daha çekinceli, Toplum Yararına Projeler dediğimiz TYP bu anlamda sanayicilerimizi çok zor durumda bırakıyor. Çünkü oralarda hizmet vermek biraz daha zor geliyor” şeklinde konuştu.

“KATMA DEĞER YARATAN İNSANLARI KÜSTÜRMÜŞ OLACAĞIZ”

6 Şubat depremlerinin Malatya’da sosyal doku, üretim gücü ve ekonomik yapıyı da derinden sarstığına dikkati çeken Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, “6 Şubat 2023 tarihinde yaşadığımız büyük deprem sadece binalarımızı değil; sosyal dokumuzu, üretim gücümüzü, ekonomik yapımızı derinden sarstı. Malatya, ciddi daralmalarla yüzleşmek zorunda kaldı. Ekonomisi hala 6 Şubat öncesine ulaşmadı. Nitelikli göç verdik. Depremin üzerinden 29 ay geçmesine rağmen hala göç vermeye de devam ediyoruz. Nitelikli göç verip, nitelikli göç alıyoruz. TÜİK'in açıklamalarında resmi rakamlara göre deprem sonrası 102 bin Malatyalı hemşehrimiz şehri terk etmiş. Tamamen kaydını farklı illere aldırmak suretiyle şehir dışına çıkmış. Bir de resmi kaydını Malatya'dan aldırmayan ama Malatya'yı terk eden hala Malatya'nın düzelmesini umut eden hemşehrilerimiz var bizim öngördüğümüz bu kişilerin sayısı da 200 bin kişi. Göçe bağlı olarak istihdamda yaşanan kırılma sosyoekonomik dengelerimizdeki sarsıntı, şehrimizde 2 OSB'mizde deprem öncesi 42 bin kişi çalışırken bugün 30 bine düşmüş. Dolayısıyla nitelik göç vermenin aslında organize sanayilerimize ciddi yansımaları olmuş. Bununla beraber ihracat hacmimiz düşmüş. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre hizmet sektörü de dahil 6 Şubat'tan önce Malatya'da 124 bin olan özel sektör çalışan sayısı depremden sonra 62 bine düşmüş. Şu an itibariyle bu rakam yükselme trendinde ama umut ediyoruz ki şehrimizin yapılanması tamamlanırsa giden vatandaşlarımız geri dönecektir. OSB başta olmak üzere şehrimizde acil beyaz ve mavi yakalı personele ihtiyacımız var. 2023 yılında 724 firma, 2024 yılında ise 243 firma kapanarak odamızdan kaydını sildirdi. Bu yılın ilk 6 ayında kapanan firma sayımız ise 81. Firmaların güçlü olması, ülkeleri güçlü hale getirir. Almanya'nın askeri gücü olmamasına rağmen tamamen ekonomik gücüyle dünyada söz sahibi olurken bizlerin gelişmiş ülkelerde girişimcilik ruhu adı altında şirketler kurdurmaya yönelik birçok teşvikler var. Projeye destek var. Faizsiz kredi destekleri ve buna benzer devlet destekleri var. Yine istihdam yaratana birçok vergi avantajları var. Şirket kurup istihdam yaratan girişimcilerin bir anda oluşması için birçok emek veren bazı ülkeleri görürken bizim burada şirketlerimizin kapanması, bu girişimcilik ruhunun da ölmesi demek. Önümüzdeki süreçler içerisinde bir daha belki ticarete girmeyecek. Bir şekilde ülkeye katma değer yaratan insanları küstürmüş olacağız” ifadelerini kullandı.

“BU TALİHSİZLİKLERİN ŞEHRE YANSIMALARINI GÖRÜYORUZ”

 Tersine göçün hızlandırılması gerektiğine vurgu yapan Sadıkoğlu, “Bu nedenle konutların hızla tamamlanması, ticari alanların bir an evvel teslim edilerek çalışmaların eski haline dönmesi için şehrimizi canlandırmamız gerekiyor. Malatya olarak pandemi başta olmak üzere Elazığ depremi, 6 Şubat felaketi, zirai don afetiyle devam eden zincirleme olumsuzluklarla karşılaşan talihsizlikleri yaşadığımızı ve bu talihsizliklerin şehre yansımalarını burada görüyoruz. Bu anlamda geçmiş dönemden bugüne sivil toplum kuruluşları olarak olaylar karşısında bizlere düşen en önemli sorumluluk aksayan noksanlıkları doğru tespit edip sorunları ve talepleri kamuoyuyla gündeme taşımak ve çözüm yolları için ısrarcı bir tutum sergilemek. Ben Malatya'daki sivil toplum örgütünün bugüne kadarki sürecinde 2 dönemde Ticaret Sanayi Odası'nın başındayım ‘şu kırılır, şu üzülür, şunu üzersek bir daha ilişkimiz eski haline dönmez’ mantığıyla değil, şehir yok olur, şehrin geleceği körelir, yapılan haksızlıklar karşımızdaki şahıs güçlü de olsa şehre zarar verir mantığıyla konuşmaya devam ediyoruz. Konuşacağız, dertlerimizi söyleyeceğiz ki bu şehir gelecek nesillere, çocuklarımıza eser bırakabilecek bir şehir haline gelsin. Bu anlamda baktığımız zaman meyvesiz ağacın nasıl insanlara faydası olmadığı gibi yarın binaları, iş yerleri olmuş ama nitelikli göç vermiş bir şehir de meyvesiz ağaç benzetmesi gibi olacak üretkenliğini yitirecektir. Biz bu anlamda bu çalıştayı önemsiyoruz” diye konuştu.

“BU OLUMSUZLUKLARI KAZANCA ÇEVİRECEĞİZ”

6 Şubat sonrası Malatya’da yaşanan göçün kendisini korkutmadığını dile getiren Malatya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Mehmet Fatih Güven ise, “6 Şubat'ta büyük bir yıkım yaşadık. 11 ili etkileyen bir yıkımdı. Nüfusun yüzde 20’sine tekabül eden bir kesimi etkileyen yıkımdı. Fakat sonuçta bunlar bizim engelleyebileceğimiz şeyler değil ama önlem alabileceğimiz şeylerdi. Ben hep şunu söylerim; çaresiz olabiliriz, sıkıntıya girebiliriz ama Müslüman'a umutsuz olmak yakışmaz. Umut yoksa imanı da kaybederiz. 6 Şubat depreminden sonra Malatya'nın geleceğinin çok iyi olacağına inanıyorum. Özellikle Malatya'nın insan kaynağı potansiyelinin çok önemli olduğunu düşünüyorum. 6 Şubat yıkımından sonra hükümetin deprem bölgesine ayırdığı bütçe, kararlarında aldığı pozitif ayrımcılık bizi bu noktada da ümitlendiriyor. Biz de bu olumsuzlukları kazanca çevireceğiz. Malatya'nın nitelikli insan gücünün tekrar başka yerlerden de transfer edilerek beyin göçü alarak bu sorunun çözüleceğine inanıyorum. Göç beni çok korkutmadı. Hızla bunun tersine döneceğine inanıyorum. Çünkü Malatya’da her aileden birilerini İstanbul, Ankara’da yaşıyordu ama hiçbir zaman bağlarını koparmamışlardı. Bu anlamda fiziksel iyileşme ile birlikte hızlıca dönüş olacağını düşünüyorum. Bununla birlikte üniversitelerin desteği ile yapılacak çalışmalarla sosyal ve kültürel anlamda Malatya’yı eski seviyelerine getirmemiz lazım” açıklamasında bulundu.

Muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ