D vitamini, yağda çözünen bir vitamindir ve temel görevi kalsiyum ve fosforun emilimini düzenleyerek kemik ve diş sağlığını desteklemektir. Ancak yapılan son araştırmalar, D vitamininin bağışıklık sisteminden hücre büyümesine, sinir sistemi işleyişinden kalp sağlığına kadar pek çok alanda önemli roller üstlendiğini göstermiştir.
Özellikle bağışıklık sistemini güçlendirici etkisiyle bilinen D vitamini, enfeksiyon hastalıklarına karşı direnci artırırken, kas gücü ve dengeyi koruyarak düşme ve kırık riskini azaltır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, D vitamini eksikliğinin depresyon, diyabet, hipertansiyon ve bazı kanser türleriyle de bağlantılı olabileceğini ortaya koymuştur.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
D vitamini eksikliği çoğu zaman sinsi ilerleyebilir. Ancak bazı belirtiler bu duruma işaret edebilir: Sürekli yorgunluk ve halsizlik, kas ağrıları ve kemiklerde hassasiyet, sık sık enfeksiyon geçirmek, saç dökülmesi, depresif ruh hali, gece terlemeleri ve uyku düzensizlikleri, bu belirtiler görülüyorsa, basit bir kan testiyle D vitamini seviyenizi kontrol ettirmeniz önerilir.
D VİTAMİNİ KAYNAKLARI NELERDİR?
D vitamini, diğer vitaminlerin aksine sınırlı besin kaynağından sağlanabilir ve en büyük kaynağı güneş ışığıdır. İşte D vitamini ihtiyacının karşılanabileceği temel kaynaklar:
1. GÜNEŞ IŞIĞI
Vücudumuz, güneş ışığının ultraviyole B (UVB) ışınları yardımıyla deri altında D vitamini üretir. Özellikle yaz aylarında, güneş ışınlarının dik geldiği 10:00-15:00 saatleri arasında 15-20 dakika boyunca kollar ve bacaklar açık şekilde güneşlenmek, günlük D vitamini ihtiyacının önemli bir kısmını karşılayabilir. Ancak güneş ışınlarının cilt kanseri riskine karşı kontrollü ve koruyucu önlemlerle alınması büyük önem taşır.
2. BESİNLER
D vitamini doğal olarak çok az besinde bulunur. Ancak bazı yiyecekler D vitamini bakımından zengin ya da takviye edilmiştir. Bunlar arasında: Somon, uskumru, sardalya gibi yağlı balıklar, karaciğer, yumurta sarısı, D vitamini ile zenginleştirilmiş süt ve süt ürünleri, D vitamini ile takviye edilmiş kahvaltılık gevrekler.
3. TAKVİYELER
D vitamini eksikliği tespit edilen bireylerde, doktor kontrolünde D vitamini takviyeleri kullanılabilir. Damla, kapsül veya tablet formları bulunan bu takviyeler, özellikle kış aylarında ve güneş ışığının yeterli alınamadığı dönemlerde oldukça etkilidir.
KİMLER RİSK ALTINDA?
D vitamini eksikliği özellikle şu gruplarda daha sık görülmektedir: Kapalı ortamlarda çalışanlar, güneş ışığından yeterince yararlanamayanlar, yaşlı bireyler, cilt rengi koyu olanlar, obezite sorunu yaşayanlar, emziren kadınlar ve hamileler, kronik hastalığı bulunanlar (bağışıklık sistemi hastalıkları, böbrek ve karaciğer hastalıkları gibi). Bu gruptaki bireylerin düzenli aralıklarla D vitamini seviyelerini kontrol ettirmeleri ve gerekli önlemleri almaları önerilmektedir.
D vitamini, modern yaşam tarzı nedeniyle eksikliği en yaygın görülen vitaminlerden biri haline gelmiştir. Oysa kemik sağlığından bağışıklık sistemine, ruh halinden kalp sağlığına kadar sayısız faydası bulunan bu değerli vitamin, basit önlemlerle sağlıklı seviyelerde tutulabilir.
Günlük güneşlenme alışkanlığı kazanmak, D vitamini açısından zengin besinleri sofralardan eksik etmemek ve gerekirse hekim kontrolünde takviye kullanmak, hem bugünkü sağlığınız hem de ilerleyen yaşlardaki yaşam kaliteniz açısından büyük önem taşır.
Unutmayın, D vitamini eksikliği sessiz ilerleyebilir ama sonuçları ciddi olabilir. Sağlıklı bir yaşam için D vitamini düzeyinizi düzenli kontrol ettirmeyi ve dengeli bir şekilde karşılamayı ihmal etmeyin.
MUHABİR: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ
