Türkiye’nin önemli kayısı üretim merkezlerinden Malatya’da bu yıl ürün durumu, iklimde yaşanan dalgalanmalar nedeniyle netlik kazanmadı. Ova ile yüksek kesimler arasında çiçeklenme ve meyve oluşum dönemlerinin farklı seyretmesi, üretimde homojen bir gelişimi engellerken; uzun süren yağışlar ve düşük sıcaklıklar hem çiçeklenmeyi hem de tozlaşmayı olumsuz etkiledi. Özellikle arıların yeterince aktif olamaması ve bazı bölgelerde görülen monilya hastalığı, rekolteye ilişkin soru işaretlerini artırırken, kayısının son durumuyla ilgili konuşan Malatya Ticaret Borsası (MTB) Başkanı Ramazan Özcan, Malatya Sonmanşet gazetesine önemli açıklamalarda bulundu.
Her yıl bu dönemde kayısıyla ilgili bazen yorumlar yapıldığını hatırlatan MTB Başkanı Ramazan Özcan, maalesef bu yıl özellikle iklimdeki değişikliklerin çiçek dönemini uzattığını ve ovadaki meyve şekillenmesiyle yüksek kesimlerdeki meyve şekillenmesi arasındaki zaman dilimini kısmen açtığını söyledi.
“HAFİF ŞİDDETTE SOĞUK HAVA VE DON YAŞIYORUZ”
Geçen yılki zirai donun etkisinin hala devam ettiğine dikkat çeken Özcan, “Şu anda biliyorsunuz, yaklaşık bir aydır da Malatya’da aralıklarla sağanak yağmurlar, aralıklarla da hafif şiddette soğuk hava ve don yaşıyoruz. Bu nedenle şu anda kayısıyla ilgili bir yorum yapma durumunda değiliz. Mayısın ortalarını mutlaka bekleyip sahada incelemeler yaptıktan sonra bir tablo ortaya çıkabilir. Çünkü geçen yıl kayısı üzerindeki donun etkileri hâlâ devam ediyor, bunu sahada görebiliyoruz. İkincisi, sağanak yağmur geçişleriyle monilya hastalığı yine belirli bölgelerde ciddi anlamda kendisini gösteriyor. Dolayısıyla ağaçta geçen yıl yaşanan zirai don zararları da hâlâ kapanmış değil. Bunun için mayısın ortalarını görüp tam anlamıyla ürünün son durumunu görmemiz lazım. Çünkü şu anda meyve bağlama döneminde, meyve olabilir dediğimiz ürünler bile kısmen dökülüyor. Bu dökülmelerin mayıs sonuna kadar devam edeceğini düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
“Bin 200 rakımın üstünde, yani bin 200- bin 300 rakımlarda hâlâ çiçeklenme dönemi yaşanıyor” diyen Özcan, bin 500 ve üzeri rakımlarda hâlâ kayısı ağaçlarının tomurcuk döneminde olduğunu dile getirdi.
“UZUN SÜREDİR MALATYA GENELİNDE HAVA KAPALI GİDİYOR”
Sıcak havanın çiçeklenme ve meyve için önemli olduğunu belirten Özcan, “Burada tomurcukların çiçek açmasıyla ilgili süreç için hâlâ sıcak hava bekleniyor. Bu yüksek kesimlerde hava ciddi anlamda serin gidiyor ve süreç gecikti. Bu gecikmeden sonra açan çiçekteki meyve bağlama durumunu hep birlikte tahlil edip göreceğiz. Uzun bir süredir güneşin olmaması aslında en büyük endişemiz. Güneş, çiçeklenme ve meyve bağlama dönemi için çok önemli. Ancak uzun süredir Malatya genelinde hava kapalı gidiyor. Sağanak yağmurlarla birlikte yoğun bir bulutluluk söz konusu” dedi.
“HER BÖLGE, HER RAKIM, HER BAHÇE VE HER AĞAÇ FARKLILIK GÖSTERİYOR”
Uzun süreli sağanak yağmurlarda arıların tozlaşma yapamadığını ifade eden Özcan, “Şu anda kayısıyla ilgili konuşmak için çok erken. Mayısın ortaları ve sonlarına kadar meyve bağlama gerçekleşmiş olsa bile dökülmeleri görmemiz lazım. Dolayısıyla şu anda kayısıyla ilgili sağlıklı bir şey söylemek mümkün değil. Her bölge, her rakım, her bahçe ve her ağaç farklılık gösterebiliyor. Şu anda rakımın düşük olduğu, ova diye tabir ettiğimiz bölgelerde en çok gördüğümüz problem bu. Aynı bahçede bile farklı tablolar görebiliyoruz. Mesela her aşıda farklı bir durum ortaya çıkıyor. Hacıhaliloğlu çeşidinde zarar görürken, kaba aşıda aynı miktarda zarar görülmeyebiliyor. 10 derecenin altında sıcaklık uzun süre kaldığı için arılar çıkamadı. Arı, genelde 10 derecenin üzerinde sahaya çıkıyor. Uzun süreli sağanak yağmurlarda arıların çıkmasına engel oldu. Ancak bayramdan önce çiçek açan bölgeler, özellikle baraja yakın ve 600-700 rakım aralığında olan yerler, diğer geç açan bölgelere göre kısmen daha iyi durumda” açıklamasında bulundu.
“TARSİM GELEN İHBARLARI DEĞERLENDİRECEK”
Şu anda kayısının olup olmadığıyla ilgili açıklamaların erken olduğunun altını çizen Özcan sözlerine şöyle noktaladı:
“Bazı bölgelerde tam çiçek açma döneminde sağanak yağmurlar başladı. Bu durumlarda mutlaka zarar söz konusu. Ancak bu zararın boyutu nedir, nasıl bir tablo vardır; bununla ilgili şu anda yapılan açıklamaların doğru olduğunu düşünmüyorum. Tarım İl Müdürlüğü sahada ekipleriyle gerekli çalışmaları yapacak. TARSİM de gelen ihbarları değerlendirecek. Gerçekten zirai don mu yaşandı, yoksa sağanak yağmurlar nedeniyle monilya oluştu da fizyolojik sebepler mi ürünü etkiledi; bunlar teknik olarak incelenecek. Akademisyenlerin, ziraat mühendislerinin ve üniversitelerin sahayı doğru okuyarak ortaya koyacağı bilgilerle kamuoyu doğru şekilde bilgilendirilecektir. Her yıl söylediğimiz gibi, zamanı gelmeden yapılan açıklamalar kayısı için zararlı olabilir. Şu anda ‘çok kayısı var’ demek de doğru değil, ‘çok az kayısı var’ demek de doğru değil. Çünkü 2025 yılında ürünün olmaması hepimizde ciddi travmalara yol açtı. İhracat zarar gördü, çiftçi zarar gördü. Şehrin tüm paydaşları, hizmet sektörü dâhil olmak üzere olumsuz etkilendi. Bu yıl için umudumuz var. İnşallah ihracata yetecek kadar mahsul olur diye temenni ediyoruz.”
SİNEM HATUN DAVUT
