Malatya Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Fevzi Çiçek, gazeteci Berkman Dulcan ve Malatya Sonmanşet gazetesi Yazı İşleri Müdürü Sinem Hatun Davut’un sunduğu Busabah TV YouTube kanalında yayınlanan “Haftanın Nabzı” programına konuk oldu.
Programda Malatya’nın dünya kayısı rezervindeki payına yönelik önemli noktalara dikkat çeken Fevzi Çiçek,
“Malatya'da kayısı yetiştiriciliği, kurutmalık kayısı yetiştiriciliği. Diğer bölgelerde dünyanın her tarafında Türkiye'de coğrafya dahil kayısı yetiştiriliyor. Yalnız bir sofralık yetiştirme var, bir de kurutmalık. Biz Malatya kayısı başkenti derken aslında kulvarımız farklı, biz kurutmacıyız. İran, Ermenistan, Özbekistan, Türkmenistan gibi ülkeleri konuşurken de kayısı yetiştirdikleri için değil onlar da kurutmalık kayısı yetiştirdikleri için aslında aynı gruptayız. Yoksa Türkiye'de geçmişte işte halen de devam eden Orta Anadolu'da da batıda da Mersin Mut'ta, Iğdır'da kayısı yetiştiriciliği var. Her ne kadar popülasyonu bizimki kadar değil geniş alanları değilse de bu anlamda bir şeyleri var. Ancak onlar sofralık olduğu için bizim pazarımız ayrı, üretim tekniğimiz ayrı, yetiştirmemiz ayrı. Diğer ürünler gibi bizde kiraz vardır, 20 günlük bir hasat dönemi vardır. Iğdır'da kayısıda 20 günlük bir hasat dönemi vardır. Değerlendirdin, değerlendirdin değerlendiremediğin zaman çöp olur. Bu anlamda bir farklı bir şey var”
ifadelerine yer verdi.
“DÜNYA KURU KAYISI PİYASASI 176 BİN TON”
Malatya’nın kayısı üretme kapasitesine yönelik de bazı değerlendirmeler yapan Fevzi Çiçek,
“Potansiyel olarak baktığımızda bizim ortalama yıllık ekstrem durum olmadığı sürece yıllık 600- 650 bin ton yaş kayısı üretme kapasitemiz varken Iğdır'ın 39-40 bin ton bir potansiyeli var. Yani bu konuda her bölgenin potansiyelleri farklı, pazar durumları farklı, ürünün pazara arz etme şekilleri farklı. Bu anlamda birçok yerde farklı bir şey dediğimiz gibi Özbekistan, Ermenistan, Türkmenistan, yine İran bu anlamda kurutmalık kayısı ürettikleri için bizimle aynı pazara ortaklar. Avustralya'da yetiştirilen kayısılar sofralık mı yoksa kurutmalık mı olacak? O şekilde yetiştirme durumuna göre de iklim faktörlerini de dikkate alarak ona göre bir pozisyon almak gerekiyor. Eğer sofralık üretiliyorsa bizim sofralık satışımız da var çünkü Malatya olarak çok ciddi potansiyel olmasa bile buna göre pozisyon almak gerekiyor. Ama her yetiştiricilik alanı mevcut duruma göre bizde de genişleyerek devam ediyor. Ama dünyanın bir pazar kapasitesi var. Bakın 2024 yılı FAO rakamlarına göre, Dünya Gıda Örgütü rakamlarına göre dünya kuru kayısı piyasası 176 bin ton. Şimdi biz yıllık üretimimiz zaman zaman değişmekle beraber potansiyelimiz 200- 220 bin ton. 1 milyon 100 bin dekar bir arazi üzerinden bakarsak ama üretimimiz iklim faktörlerinden etkilenme durumu, verim düşüklüğü gibi faktörleri göz önüne aldığımızda yıllar itibariyle değişmekle beraber 80 -130 bin ton arasında kuru kayısı üretiyoruz”
şeklinde konuştu.
FEVZİ ÇİÇEK’TEN PAZAR UYARISI
Pazarın daraldığını da ifade eden Fevzi Çiçek,
“Şimdi normal şartlarda baktığımızda normal potansiyelimizi yetiştirdiğimizde dünyanın tamamına biz satmış olsak bile stoğumuz kalacak. Ama burada pazar sabit. Üretim artması nedeniyle, dolayısıyla bu Malatya kayısısı kuru kayısı açısından olumsuzlukla karşılanıyor. Çünkü pazarımız daralıyor. O zaman biz şöyle bir pozisyon almak zorundayız. Bir ürettiğimiz ürünü doğrudan satma yerine mamul ya da yarı mamule dönüştüreceğiz. Pazarlama şeklimizi değiştireceğiz. Dönemini değiştireceğiz ya da yeni pazarlar bulacağız”
cümlelerine yer verdi.
HANİFE SARI
