7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremlerin ardından yaklaşık 20 ay geçse de küçük esnaf ve sanatkarın içinde bulunduğu durum hiç de iyi değil. 21 metrekare alanda çalışan ve borçları bulunan esnaflar içinde bulundukları zorlu süreci nasıl atlatacaklarını düşünürlerken, Malatya Sonmanşet gazetesine konuşan 21. Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (ESKKK) Malatya Bölge Birliği Başkanı İsmet Bayram, esnafların yaşadığı zorlu süreçle ilgili önemli açıklamada bulundu.

Şu anda özellikle deprem bölgesindeki esnafların çok kötü bir durumda olduğunu dile getiren Bayram, hala birçok esnafın çalışacak iş yerinin olmadığını söyledi.

“BİZİM İÇİN ÖLÇÜ KAZANCIMIZ”

Küçük esnaflara verilen kredilerin faiz oranlarının çok yüksek olduğunu dikkat çeken Bayram, “Yeri olmayan esnafların yanında bazı esnafımız 150-200 metrekare yerde iş yaparken, bazı esnaflarımız da 21 metrekare konteynerlerde iş yapmaya çalışıyor. Hiçbir esnafımızın yeri, adresi belli değil. Son zamanlarda gelen vergi ve zamlar özellikle küçük esnaf ve sanatkârı zora soktu, esnafları canından bezdirdi. Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri olarak bizler esnaflarımıza kredi vermeye devam ediyoruz ama ben özellikle deprem bölgesindeki esnaflarımıza değinmek istiyorum. Faiz oranlarımız gerçekten çok yüksek. Her ne kadar faiz oranlarımız yüzde 29 ise de kesintilerle vs. bu oran yüzde 30-35’i buluyor. Diyecekler ki, bugün özel bankalarda faiz oranları yüzde 75-80 civarında. Ama bizim için özel bankalar ölçü değil, bizim için ölçü kazancımız. Biz para kazanabilir miyiz, kazanamaz mıyız, buna bakarız. Ayrıca bazı bölgeler rezerv alanlarına girdiği için esnaflarımızın yer aldığı konteynerler kaldırılıyor. Bundan dolayı esnaflarımızın akıbeti belli değil, nereye gideceklerini bilemiyorlar. Şu anda küçük esnaf ve sanatkârlar gerçekten çok zor günler geçiriyorlar. Elbette ki ülkemizde şimdiye kadar görülmemiş bir felaket yaşadık ama ezilenler küçük esnaf ve sanatkârlar” ifadelerine yer verdi.

“ÇARŞI MERKEZİN AKIBETİ BELLİ DEĞİL”

“Mücbir Sebep Hali’nin uzatılması çözüm değil” diyen Bayram, sözlerine şöyle devam etti:

“Bana göre biz 5 yıldan önce normalleşemeyiz. 5 yıldan önce küçük esnaf ve sanatkârlar yerine geçip, eski düzenine kavuşamaz. Farz edelim ki esnaflara TOKİ tarafından Yeşilyurt ve Battalgazi ilçesine yapılan yerlerde iş yeri verildi. Oraya hangi esnaf, nasıl gidecek? Çarşı merkezin akıbeti belli değil, orasıyla ilgili daha ne olacağını bilmiyoruz. Kısacası inan ki ne olacağımızı belemiyoruz ve 5 yıldan önce düzeleceğimize inanmadığım için 3 ay süreyle Mücbir Sebep Hali’nin uzatılmasının çözüm olmayacağına inanıyorum. Öte yandan esnaflarımızın biriken borcu da ayrı bir sorun. Depremlerden dolayı şimdiye kadar küçük esnafların silinen borcu yok. Sadece deprem döneminde kullandırdığımız kredilerin faizlerinin yükseltilmemesinin esnaflarımıza faydası oldu. Esnafların teselli bulduğu tek nokta bu. Bu durum sona erdi. Bundan sonra Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri vasıtasıyla kullandırılan kredilerin yıllık faizi yüzde 29 olacak. Bu rakam da daha masraflarıyla artacak.”

“BİR BAĞKUR PRİMİ 6-7 BİN LİRA OLDU”

Vergilerin düşürülmesi gerektiğini kaydeden Bayram, “Özellikle küçük esnaf ve sanatkârı koruyucu ve kollayıcı tedbirlerin alınması gerekiyor. Çünkü anayasamızın esnaflara yönelik olan maddesinde ‘Devlet küçük esnaf ve sanatkârı koruyucu ve kollayıcı tedbirler alır’ deniyor. Bu doğrultuda bakılırsa şu anda küçük esnaf ve sanatkârlara düşük faizli kredi verilmesi gerekiyor. Vergilerin düşürülmesi lazım. Bugün bir BAĞKUR primi 6-7 bin lira oldu. Bir emekli maaşı da 12 bin 500 TL. Bu vatandaş BAĞ-KUR priminin altından nasıl kalkacak, bilemiyoruz. Bence esnafların borcu bir defaya mahsus olmak kaydıyla silinmeli. Ancak esnaflarımızın eli bu şekilde rahatlar. Biz ‘Devamlı bizim borçlarımız silinsin’ demiyoruz. Devletimiz güçlü. Devletimizin tüm borçları bir defaya mahsus silmeye gücü yeter. Bu borçların mutlaka silinmesi gerekiyor” söyleminde bulundu.

6. Bölge Teşvik süresinin uzatılıp uzatılmayacağıyla ilgili de konuşan Bayram, “Bu durum büyük esnaf ve tüccarları ilgilendiren bir konu. Bu büyük esnaf ve tüccarlarımız istihdam sağlıyor, büyük üretim yapıyorlar, katma değer sağlıyorlar. Bunun süresinin uzatılması gerekiyor” dedi.

“ENFLASYON DÜŞTÜYSE BU FİYATLAR NE?”

Enflasyonun düştüğü söylentilerini değerlendiren Bayram, “Ben enflasyonun gözle görülür bir şekilde düştüğüne inanmıyorum. Fiyatlarda bir düşüş yok. Bir tarım ülkesiyiz. Bugün bir kilogram domates 30-35 TL. Salçalık domatesin kilogramı 25 TL. Enflasyon düştüyse bu fiyatlar ne? ‘Artan fiyatlar enflasyonu etkilemiyor mu?’ demek gerekir” ifadelerini kullandı.

“CEZAİ MÜEYYİDENİN ARTIRILMASI GEREKİYOR”

Fırsatçılık yapan esnaflar olduğuna da dikkat çeken Bayram, “Bunu çok üzülerek söylüyorum ki, fırsatı ganimete çevirmek isteyen bazı esnaflar var. Ben bütün esnafları söylemiyorum. Fırsatçılık yapan esnaflarımız bizim yüz karamız. Bu durum bakana kadar söylendi. Ben bile yaşadım. Aynı gün, aynı marka ürün farklı yerlerde değişik fiyatlar. Bu durumu belediyeler ve ilgili kurumun denetlemesi lazım. Denetimlerde fırsatçılık yaptığı tespit edilenler için de cezai müeyyidenin artırılması gerekiyor” diye konuştu.

“KREDİLERİ ZAMANINDA ÖDESİNLER”

Son olarak esnaf ve yetkililere bazı uyarıda bulunan Bayram, “Yetkililer çağrım esnaf ve sanatkârları koruyucu ve kollayıcı tedbirleri almaları. Esnaflarımız kullanabilecekleri kadar kredi almalarını ve kredileri de zamanında ödemelerini istiyoruz. Zamanında ödemesi yapılmayan kredilerin faizleri masrafları, protestosu gibi şeyleriyle yüzde 80’e çıkıyor. Bu nedenle ödeyebilecekleri kadar kredi çekmelerini, kredileri de amacında kullanmalarını tavsiye ediyorum” açıklamasında bulundu.

Muhabir: TAHİR ÖZÇELİK