Malatya’nın geçmiş tarihinde özellikle de Battalgazi ilçesinde önemli bir yerleşim yeri olan Cafer Höyük ile ilgili bilinmesi gereken önemli bilgiler Battalgazi Kültür Envanteri kitabında şu şekilde yer aldı: “Cafer Höyük, Battalgazi'nin 30 km kuzey doğusunda, Değirmendere kıyısında yayvan yükselti üstünde orta büyüklükte bir höyüktür. Bu höyük, MÖ 7000 yılbaşlarına tarihlendirilmiştir. Karakaya Baraj gölü altında kalacak yerleşmeleri tesbit ve kurtarma amacıyla Mehmet Özdoğan başkanlığında gerçekleştirilen yüzey araştırması sırasında yeri tespit edilmiştir. Lyon Üniversitesinden Prof. Jacques Cauvin başkanlığındaki bir ekip tarafından kazılara başlanmıştır.
“İLK TUNÇ ÇAĞINA AİT ÇANAK, ÇÖMLEK PARÇALARI BULUNDU”
En üstte toprağı kazılmış ve taş levhalarla kaplanmış ince uzun Bizans mezarları vardır. Bu mezarların altında, ilk tunç çağına ait çanak, çömlek parçaları bulunmuş, bunların hemen altında çanak-çömleksiz neolitik yerleşme katına ulaşılmıştır. Yerleşmede çok odalı, hücre planlı ve tek odalı dikdörtgen planlı evler yaygındır. ilk türden ederdikdörtgentemeller üstüne, pişmemiş standart kerpiç tuğlalardan inşa edilmiştir. Küçük buluntu olarak, doğal cam (obsidyen) ve çakmak taşından orak bıçakları, uç ve yan kazıyıcılar, kanatlı ok uçları, deliciler ve bazalt öğütme taşları ile yeşil kayadan cilalı baltalar bulunmuştur.
“EVCİL HAYVAN OLARAK SADECE KÖPEĞE RASTLANDI”
Mermer ve bazalttan yapılmış bilezik, kâseler çok özenli bir işçiliğin örnekleridir. Küçük boyda kadın ve erkek heykelleri de ilginçtir. Yakın-doğuda bu dönemde erkek figürleri az sayıdadır. Bitki buluntuları arasında Emmer ve Einkorn buğdayları, çavdar, arpa, bezelye dikkat çekmektedir. Evcil hayvan olarak sadece köpeğe rastlanmıştır. Çayönü aletleri buluntular arasında görülmektedir.
“SOSYO-EKONOMİK YAŞANTIYI YANSITAN ÖNEMLİ BİR YERLEŞME”
Cafer Höyük, Doğu Anadolu çanak-çömleksiz neolitik çağının sosyo-ekonomik yaşantısını yansıttığı için çok önemli bir yerleşmedir. Cafer Höyük bu çağa ait ayrıntılı bilgilerimizin kaynaklandığı şimdilik tek yerdir. Günümüzde pek çok bilinmeyeni ile tamamen sular altında kalmıştır.”
muhabir: HANİFE SARI
