6 Şubat 2023 depremlerinde sarsıntıları atlatarak dimdik ayakta kalmayı başaran Battalgazi ilçesindeki tarihi Beşkonaklar, şehrin mimari mirasının en özel örnekleri arasında yer alıyor. Asrın felaketinin ardından koruma altına alınan bu tescilli yapılarda, tarihi dokunun en ince detayına kadar korunması amacıyla başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmaları aralıksız olarak devam ediyor.
1900'lü yılların başında inşa edilen ve sokağa cepheli iki ile üç katlı evlerden oluşan Beşkonaklar kompleksi, geleneksel Malatya mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtıyor. Yapıların dış cephesinde ana malzeme olarak kerpiç kullanılırken; duvarları birbirine bağlayan hatıllar, iç doğramalar, döşemeler, tavanlar, pencereler, kapılar, yüklükler, merdivenler ve sekiler tamamen ahşaptan imal edilmiş, demir ise yalnızca kapı ve pencerelerdeki parmaklıklarda tercih edilmiştir.
GELENEKSEL MİMARİ VE YAŞAM KÜLTÜRÜ
Çift kanatlı ana giriş kapılarının üzerinde rüzgârlık veya aydınlık adı verilen çoğunlukla oval pencereler yer alırken, pencere hizasından sokağa doğru çıkıntı yapan kafesli cumba bölümleri dikkat çekiyor. Geniş sokak kapısından girilen selamlık bölümü misafir odası olarak kullanılırken, yassı taşların yan yana dizilmesiyle oluşturulan zemin kat taşlıklarında yer alan odalar ambar, kiler ve tandır işlevi görüyor. Evlerin arkasındaki bahçelerde başta kayısı olmak üzere çeşitli meyve ağaçları bulunurken, üst katlarda çift kanatlı ahşap kapaklı dolaplar ve kış damı adı verilen dikdörtgen planlı oturma odaları yer alıyor. Konakların üç katlı iki konağının dört odası Malatya evi, altı odası ise etnografik eser teşhir alanı olarak değerlendiriliyor.
DEPREM SONRASI SÜREÇ
Depremin ardından hasar görmeden ayakta kalmayı başaran bu değerli miras, özgün yapısının bozulmaması için uzman ekipler gözetiminde yenileniyor. Halen devam eden restorasyon çalışmaları tamamlandığında, Beşkonaklar hem Malatya'nın turizm potansiyeline katkı sunacak hem de kentin kültürel hafızasını gelecek kuşaklara aktarmaya devam edecek.
ROJBİN ASTEKİN
