Malatya’da birbirinden değerli geçmişten günümüze ulaşan birçok tarihi eser ilgi çekmeye devam ediyor. Geçmişin sosyal ve kültürel yaşantısından önemli ipuçları veren bu yapılardan bazıları Arapgir ilçesi Alıçlı Mahallesi’nde bulunmakta. Mesela Gebenarası Mevkii Kaya Mezar Odası, Never Mevkii Kaya Mezar Odası, Never Mevkii Mezarlık Ve Yerleşim Alanı, Otoba Mevkii Kaya Mezar Odaları önemli arkeolojik sit alanları olarak karşımıza çıkmakta.

GEBENARASI MEVKİİ KAYA MEZAR ODASI

Malatya’nın Arapgir ilçesi Alıçlı Mahallesi’nin içinde, Gebenarası Mevkiinde bulunan kaya mezar odası, ön cepheden kemer oymalıdır. İçinde üç mezar sekisi bulunmakta olup girişin üst kısmında havalandırma deliği mevcuttur. İçeride girişin solundaki sekinin 52 cm. üstünde duvar yüzeyindeki 50 x 24 x 12 ebadında yarım kemerli niş mevcuttur. Mezar odasının seki uzunluğu 225 x 180 cm. ve yüksekliği 170 cm.dir. Giriş ağzı 92 x 73 cm. ölçülerindedir. Roma Dönemine (M.S. 3. YY.) tarihlenmektedir.

NEVER MEVKİİ KAYA MEZAR ODASI

Malatya’nın Arapgir ilçesi Alıçlı Mahallesi Never Mevkiinde bulunan mezarlık - yerleşim alanının güneydoğusundaki kümbetin 100-150 m. kadar güneyindeki yamaçtaki kayalık alan üzerinde bulunmaktadır. Yörede buraya “İt Deliği” adı da verilmektedir. Mezar odasının girişi kuzeye bakmakta olup 70 x 50 cm. ölçülerindeki girişten girilen odada iki uzun (217 cm.) karşılıklı, biri kısa olan mezar gömüsü için seki yapılmıştır. Girişten orta boşluğa bir basamak yapılmıştır. İçi yarım dairesel oyma biçimli olup iç duvarlarda doğal kırmızı boyayla geometrik çizgisel bezeme yapılmıştır. Orta boşluktan tavana yüksekliği 175 cm.dir. Roma Dönemine (M.S. 3.yy.) tarihlenmektedir.

NEVER MEVKİİ MEZARLIK VE YERLEŞİM ALANI 

Malatya’nın Arapgir ilçesi Alıçlı ile Aktaş Mahallesi arsında, Never Mevkiinde, tescilli taşınmaz kültür varlığı olan Alıçlı Kümbetinin bulunduğu alanın hemen batı ve kuzeyini çevreleyen 25 km2 ’lik bir alanın kümbete yakın yüzeyinde yerleşim dokusuna ait mekânların taş temel izleri ve yerleşim alanının hemen kuzey ve kuzeydoğusunu çevreleyen alanda ise; alanda bulunan kayaların kesilmesiyle oluşturulmuş doğu-batı yönlü mezarlık alanı mevcuttur. Birçok mezarın üzeri açık durumdadır. Yerleşim alanında Bizans ve Ortaçağ seramiğine az da olsa rastlanmaktadır.

OTOBA MEVKİİ KAYA MEZAR ODALARI

 Malatya’nın Arapgir ilçesi Alıçlı Mahallesinin içinde, hemen güney yönündeki kayalık alanda ağız kısımları güneye-batıya bakan üç adet mezar odası mevcuttur. 1 No’lu Mezar Odası: Yarım ay biçimli girişli, orta boşluğu çevreleyen üç gömme şekillidir. Orta boşluk yüksekliği 55 cm., ağız genişliği 250 cm., iç seki uzunluğu 135-140 cm.dir.  2 No’lu Mezar Odası: 1 no’lu mezarın hemen 2 m. kadar doğusunda ağız kısmı geniştir. Tahribata uğramış olan odanın içi kemer biçimli olarak oyulmuş olup içerde gömü için seki oluşturulmadığı görülmüştür. Ağız genişliği 185 cm., iç genişlik 310 cm., yükseklik ise 175-180 cm.dir.  3 No’lu Mezar Odası: 2 no’lu mezar odasının güney doğuya doğru uzanan kaya duvarında yer alır. İçe doğru oluşturulmuş nişli girişten içeri girilir. Dıştan girişin hemen üstünde havalandırma deliği mevcuttur İçerde karşılıklı 2 m. uzunluk, 60 cm. genişliğinde gömü sekisi yer alır. İçerde ateş yakmadan dolayı islenme vardır.

HANİFE SARI