Anemi, kanın oksijen taşıma kapasitesinin azalması anlamına gelir. Bunun en yaygın nedeni demir eksikliği olsa da, B12 vitamini veya folik asit eksikliği, kronik hastalıklar, kemik iliği bozuklukları ve kalıtsal hastalıklar da anemiye yol açabilir.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, anemi dünya genelinde 1,6 milyardan fazla insanı etkiliyor.
Anemi, çoğu zaman yavaş ilerlediği için fark edilmesi zor olabiliyor. En sık görülen belirtiler şunlar: Sürekli yorgunluk ve halsizlik, soluk cilt ve dudaklarda beyazlaşma, baş dönmesi, konsantrasyon güçlüğü, çarpıntı ve nefes darlığı, soğuk eller ve ayaklar, saç dökülmesi ve tırnak kırılmaları.
RİSK GRUPLARI KİMLER?
Kadınlar: Regl döneminde düzenli kan kaybı yaşayan kadınlarda demir eksikliği sık görülüyor. Hamileler: Artan kan hacmi nedeniyle demir ve folik asit ihtiyacı yükseliyor. Çocuklar: Hızlı büyüme döneminde yeterli beslenme olmazsa anemi gelişebiliyor. Yaşlılar: Emilim bozuklukları ve kronik hastalıklar anemiyi tetikleyebiliyor. Vejetaryenler/Veganlar: Hayvansal kaynaklı demir ve B12 eksikliği riski taşıyorlar.
TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Anemi, genellikle kan tahlili ile kolayca tespit ediliyor. Hemoglobin, hematokrit ve ferritin düzeylerine bakılarak türü belirleniyor.
Tedavi, nedenine göre değişiyor:
Demir eksikliği anemisi: Demir takviyesi ve demir açısından zengin beslenme (kırmızı et, karaciğer, yumurta sarısı, ıspanak, mercimek). B12 eksikliği: B12 vitamini enjeksiyonu veya ağızdan alınan takviyeler. Folik asit eksikliği: Folik asit tabletleri ve yeşil yapraklı sebzelerin tüketimi. Kronik hastalık anemileri: Altta yatan hastalığın tedavisiyle düzelme sağlanabiliyor.
BESLENMEDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Uzmanlar, anemiyi önlemede dengeli beslenmenin önemini vurguluyor.
Demir emilimini artırmak için C vitamini içeren gıdalar (portakal, limon, kivi, yeşil biber) tüketmek; çay ve kahveyi yemekten hemen sonra içmemek gerekiyor.
Prof. Dr. Demir,
“Sabah kahvaltısında yumurta ve yeşil sebzeler, öğle ve akşam yemeklerinde kırmızı et veya mercimek gibi demir açısından zengin yiyecekler tercih edilmeli”
diyor. Anemi uzun vadede kalp yetmezliği, düşük doğum ağırlığı, bilişsel gelişim geriliği gibi ciddi sorunlara yol açabiliyor.
Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin düzenli olarak kan testi yaptırması ve doktor kontrolünde takviye alması öneriliyor.
Anemi, erken teşhis edildiğinde kolayca tedavi edilebilen ancak ihmal edildiğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren bir rahatsızlık. Uzmanlar, “Halsizliği normalleştirmeyin, bir kan tahlili hayatınızı değiştirebilir” mesajını yineliyor.
Muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ