Yaşanan 6 Şubat 2023 ikiz depremleri sonrası ciddi şekilde yara alan Malatya’da evlerini ve iş yerlerini kaybeden insanların ihtiyacının giderilebilmesi adına birçok alanda inşaat çalışmaları başlatıldı. Bu noktada İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Bedir Özten, “Malatya’nın sosyal yapısına uygun yapılar yapılmadığını görüyoruz. Kullanım aşamasında birçok sıkıntı çıkacak. Gerekli olan konut sayısının çok fazlası yapılıyor. Suni bir yapılaşma var. Malatya’da konut enflasyonu olacak mutlaka 2-3 yıl sonra, bu olduğu zamanda kiralar düşecek ve niteliksiz bir göç alma durumu olacak” dedi.
Malatya’da birçok kişinin ölümüne, yaralanmasına, iş yerlerini ve evlerini kaybetmesine sebebiyet veren 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra Malatya’da yapılan inşaat faaliyetleri için Malatya İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Bedir Özten çarpıcı açıklamalarda bulundu.
“KULLANIM AŞAMASINDA BİRÇOK SIKINTI ÇIKACAK”
Malatya çarşısının ve Malatya’da inşa edilen konutların sosyal yapıya uygun olmadığının altını çizen Bedir Özten yaptığı açıklamada, “Malatya’nın sosyal yapısına uygun yapılar yapılmadığını biz dışarıdan görüyoruz, içeri alınmasak bile çünkü binalar yükseldi. Bakırcılar Çarşısı’nda yapılan iş yerleri Malatya’da daha önce yapılmış olan, kullanılmayan iş hanları şekline benziyor. Her katta umumi tuvalet olan, her katta küçük küçük koğuşlar şeklinde dükkanlar, Malatya’nın sosyal ve ticari yapısına uygun olmayan projeler uygulanıyor. Bu bir olumsuzluk, yarın öbür gün kullanım aşamasında birçok sıkıntı çıkacak. Dükkanların küçük olduğu söyleniyor, orayı kullanacak esnafın şikayetleri bunlar. Tünel kalıpla yapıldığı için dükkanlar birbirine katılamayacak, büyütülemeyecek, trafik ile ilgili sıkıntılar olacak. Yani projelerin iyi olmadığı ortada, çünkü hiç kimse beğenmiyor. Şu anda konut ile ilgili de öyle, konut ile ilgili de tek tip, sanki sosyal ve kültürel bir yapı yokmuş gibi Malatya’da bütün konutların tipi aynı, planları aynı, toplama kampı şeklinde yapılıyor aslında. Mimari estetik, kullanımla ilgili, sosyal yapıya uygun konutlar üretilmiyor. Öyle görüyoruz ve halkımız da bu şikayetlerde bulunuyor zaten” ifadelerine yer verdi.
“GEREKLİ OLAN KONUT SAYISININ ÇOK FAZLASI YAPILIYOR”
Kalıcı konut, rezerv alan ve yerinde dönüşüme yönelik de görüş bildiren Bedir Özten, “Kalıcı konutların yapım alanları ile ilgili de şikayetler var. İkizce’de yapılan yapıların bir kısmı bitmiş, kuraları çekilmiş, hak sahiplerine teslim edilmiş fakat kullanılmıyor. Neden? Sosyal yapı, ulaşım, güvenlik zayıf. Ondan dolayı oralara gitmek istemiyorlar. Bu rezerv alan uygulaması başladığı zamanlar oda olarak bir açıklamada bulunmuştuk. Madem rezerv alanlar yapılacak, bakanlık tarafından kentin çeperlerinde yapılmakta olan kalıcı konutların ihaleleri durdurulsun, oralara ayrılan kaynaklar rezerv alanlara ayrılsın dedik. Bir an önce rezerv alanların inşaatı tamamlansın dedik. Bizi dinleyen olmadı. Aldığımız bilgilere göre ve gördüğümüz tabloya göre kentin çeperlerinde yapılmakta olan konutlar, şehir merkezinde konutları yıkılanlar için yapılıyor, rezerv alanlar da yıkılan alanları tamamlıyor. Yerinde dönüşüm, rezerv alanlardaki yapılar da yıkılan binaların yerine yapılan yapılar. Dolayısıyla o rezerv alan ve yerinde dönüşümde yeri olanları siz oraya gönderiyorsunuz, buradakiler boş kalacak ya da buradaki konutu bittiği zaman belki buraya dönecek veya kirayla gelecek şehir merkezine, oralar boş kalacak ya da orada kalacaklar, yaşamaya devam edecekler. Burada yapılanlar, rezerv alan ve yerinde dönüşümde yapılanlar boş kalacak. Çünkü gerekli olan konut sayısının çok fazlası yapılıyor diye biliyoruz. Matematiksel olarak da böyle, ortada her şey. Suni bir yapılaşma var. Bölgesel bir yapılaşma var. Sosyolojik duruma uygun bir yapılaşma yok şu an burada. Hormonlu bir yapılaşma var. Bunlara ne yazık ki dikkat etmediler. İnsanların sadece barınma, ama ne şekilde barınma, kültürel ve sosyal yapılanmaya uygun mu değil mi hiç bakılmadı. Hâlâ da bakılmadı. Oldukça yavaş gidiyor zaten. Yaklaşık 2,5 yıla yakın olacak deprem olalı, hâlâ duyduğumuz kadarıyla teslim edilen iş yerlerimiz yok. Belki 20-50 tane teslim edilmiştir. Oysaki şehirlerin şehir olmasını sağlayan birinci dereceden faktör, ticaretin çeşitli ve hızlı olduğu yerler oluşudur. Ticaretin önünü tam olarak açamadık ve insanların sabır limitine göre burada kaldığını gördük. İlk başta hemen gidenler oldu, 6 ay dayanıp sonra dayanamayıp gidenler oldu, bir yıl dayananlar oldu, şu anda gidenler var, nüfusumuz azalıyor. Malatya, depremden sonra yapılaşma ile ilgili olsun, sosyolojik olarak olsun, kültürel olarak olsun olumsuzluklarla dolu bir kent. Ne yazık ki halkımız da bu konuda bilinçli değil, bilinçlendirilmedi de. Deprem sonrası iyi değiliz” şeklinde konuştu.
“KİRALAR DÜŞECEK VE NİTELİKSİZ GÖÇ ALMA DURUMU OLACAK”
Yapılan fazla konutun birçok sorunu da beraberinde getireceğine işaret eden Bedir Özten, “Nitelikli ve niteliksiz göç hikayesi bu. Sosyolojik bir vaka. Bugün mesela İstanbul’dan geri dönüşler var. Nedeni, kiralar çok yüksek, geçinemiyor vatandaşlar. Dolayısıyla geliri düşük olanlar kiranın az olduğu illere göçmeye çalışıyor. Malatya’da konut enflasyonu olacak mutlaka 2-3 yıl sonra, bu olduğu zamanda kiralar düşecek ve niteliksiz bir göç alma durumu olacak, bu kaçınılmaz bir şey. Şu anda da böyle. Malatya niteliksiz göç alıp nitelikli göç veriyor. Kiracılar zaten bir yerlerde oturuyorlardı önceden. Diyelim Malatya’nın nüfusu 600 binse, 200 bin konuta ihtiyacı varsa bunların içerisinde kiracılar da var, ev sahipleri de var. Siz 300 bin tane yaparsanız ne olacak? 100 bin tane fazla olacak. Kira fiyatları düşecek. Diğer illerden gelme nedenleri arasında o da olabilecek. O yüzden Malatya’nın gelecekteki sosyolojik yapısını da bozacak bir uygulama bu kadar fazla konut yapılması. O yüzden bir an önce kentin çeperlerine yapılan projelerin, ihalelerin durdurulması lazım diyoruz ama ihaleler yapılıyor. Bu olumsuzluğun farkında olmayanlar ‘Yapsınlar, fazla konut ne olacak?’ diyorlar ama öyle değil, sosyolojik yapıyı bozuyorsunuz” diye konuştu.
Muhabir: HANİFE SARI