11 Temmuz 2023 tarihinde, Malatya Valiliği tarafından yapılan açıklamada Malatya’da yerinde ayrıştırmanın yasaklanması kararı alındığı ifade edildi. Bunun başlıca nedeni, ayrıştırmanın çevreye verdiği zararlar ve halk sağlığına olan olumsuz etkilerinin artmasıydı. Ancak, bu yasağa rağmen, Malatya'nın çeşitli bölgelerinde, özellikle deprem sonrası ağır hasar alan ve yıkılan binaların enkazlarında yerinde ayrıştırma faaliyetleri devam etmektedir.
Ocak 2025 itibarıyla yapılan denetimlerde, özellikle depremzedelerin yerleşim alanlarında ve sanayi bölgelerinde, enkazlardan çıkarılan malzemelerin yerinde ayrıştırılması devam etmekte. Enkaz kaldırma çalışmalarında, çoğu zaman tecrübeli ekipler ve ekipmanlar yerine yerel işçiler ve gönüllüler tarafından yapılan bu uygulamalar, çevreye ve insanların sağlığına zarar veriyor.
ÇEVRESEL RİSKLER DOĞURUYOR
6 Şubat 2023 depreminden sonra Malatya’daki birçok bina ağır hasar aldı ve yerle bir oldu. Bu binaların enkazlarının kaldırılması, zamanında ve doğru bir şekilde yapılmadığı takdirde büyük çevresel riskler doğuruyor. Enkaz kaldırma işlemleri sırasında, özellikle inşaat malzemelerinin (demir) yerinde ayrıştırılması, bu malzemelerin geri dönüşümünün yapılmaması halinde çevreye sızan kimyasalların su kaynaklarını kirletmesine yol açabilir. Ayrıca, toprak kirliliği ve hava kirliliği gibi ekolojik zararlara da yol açmaktadır.
BÜYÜK BİR TEHLİKE YARATMAKTADIR
Depremin ardından, yerinde ayrıştırma uygulamaları çoğu zaman güvenlik önlemlerine ve sağlık standartlarına dikkat edilmeden yapılmaktadır. Enkazın ayrıştırılması sırasında ortaya çıkan toz bulutları, çevreye yayılarak solunum yolu hastalıklarına ve alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Ayrıca, enkazlardan çıkarılan tehlikeli maddelerin, uygun şekilde bertaraf edilmemesi de büyük bir tehlike yaratmaktadır. Bu süreçlerin denetlenmemesi, yerel halk için ciddi sağlık risklerine yol açmaktadır. Yerinde ayrıştırmanın devam etmesi, Malatya için büyük çevresel tehditler yaratmaktadır. Atıkların doğru bir şekilde ayrıştırılmaması ve enkazların yanlış bir şekilde işlenmesi, çevreye kimyasal maddelerin yayılmasına ve doğal dengeyi bozan atıkların suyollarına sızmasına sebep olmaktadır. Bunun sonucunda, özellikle tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu bölgelerde, su kaynaklarının kirlenmesi ve toprağın zehirlenmesi riski ortaya çıkmaktadır. Bu tür kirlilikler, ekosistemi tehdit ederken, sağlıklı gıda üretimini de zorlaştırmaktadır.
VATANDAŞLAR ŞİKÂYETÇİ
Enkazdan çıkan malzemelerin yerinde ayrıştırılmasından kaynaklanan tozlar, hava kirliliği oluşturmakta ve solunum yolu hastalıklarına yol açmaktadır. Özellikle astım gibi hastalıkları olan kişiler, bu tür ortamlarda daha fazla risk altındadır. Ayrıca, yanlış bir şekilde atılan tehlikeli maddeler, yer altı sularına sızarak daha büyük bir sağlık krizine yol açabilir. Vatandaşlar, hem yerinde ayrıştırmanın hem de enkazlardan çıkan malzemelerin kontrolsüz bir şekilde ayrıştırılmasının çevreye büyük zarar verdiğini belirtiyor. Depremzedeler ve mahalle sakinleri, özellikle sağlık açısından tehdit oluşturan bu durumdan şikâyetçi oluyor. Birçok sivil toplum kuruluşu, yerel yöneticilere ve ilgili bakanlıklara çağrıda bulunarak daha etkin denetimlerin yapılmasını, halkın çevre bilincini arttıracak projelerin hayata geçirilmesini talep etmektedir.
Malatya’da, 11 Temmuz 2023 tarihinde yerinde ayrıştırmanın yasaklanmış olmasına rağmen, bu uygulamanın enkaz kaldırma işlemlerinde devam etmesi, büyük çevresel ve sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Özellikle 6 Şubat depreminden sonra yaşanan bu durum, hem afet sonrası iyileşme sürecini zorlaştırmakta hem de çevreyi ciddi şekilde kirletmektedir.
muhabir:MEHMET TEVFİK CİBİCELİ