Malatya’nın köklü eğitim ve kültür miraslarından biri olan tarihi Gazi İlkokulu, depremlerin ardından yeni bir kimlikle kente kazandırılmaya hazırlanıyor. Cumhuriyet’in ilk yıllarında eğitim yuvası olarak hizmet veren, yıllar boyunca binlerce öğrencinin yetişmesine tanıklık eden tarihi yapı, restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla bebek ve çocuklara yönelik modern bir kütüphaneye ev sahipliği yapacak. Geçmişin izlerini geleceğe taşıyacak proje, Malatya’nın yeniden yapılanma sürecinde kültürel mirasın korunması açısından da önem taşıyor.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhuriyet’in 10. yılında ortaya koyduğu eğitim vizyonunun izlerini taşıyan Gazi İlkokulu, 1933 yılında eğitim-öğretime açıldı. O dönemde Malatya’da eğitim kurumlarının sınırlı olması nedeniyle önemli bir ihtiyacı karşılamak amacıyla inşa edilen okul, Cumhuriyet’in ilk dönem eserleri arasında yerini aldı.
Bugünkü okulun bulunduğu alandaki tek katlı kerpiç askeri mühimmat deposunun kerpiç bölümleri Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından yıkılarak yeni binanın yapımına başlandı. Kesme taş temeli ve özel taş malzemeleriyle dikkat çeken yapı, yaklaşık bir yıl içerisinde tamamlandı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e atfen Gazi İlkokulu adı verilen bina, yıllar boyunca kentin eğitim hayatına hizmet ederek Malatya’nın simgesel yapılarından biri haline geldi.
DEPREMLERDE ANA GÖVDESİNİ KORUDU
6 Şubat 2023 depremleri, Malatya’da büyük yıkıma neden olurken tarihi Gazi İlkokulu da sarsıntılardan etkilendi. Çevresindeki birçok yapının yıkılmasına rağmen tarihi okulun ana gövdesi ayakta kaldı. Binanın ikinci katındaki bir duvarda hafif hasar meydana geldiği belirtildi.
Kesme taş temeli ve döneminin mimari özelliklerini yansıtan yapısıyla dikkat çeken okulun deprem sonrasında ayakta kalması, tarihi yapının korunmasının önemini bir kez daha ortaya koydu. Kentin hafızasında önemli bir yer tutan binanın, kapsamlı bir restorasyonla yeniden Malatya’ya kazandırılması için çalışma başlatıldı.
TARİHİ YAPI ÇOCUK KÜTÜPHANESİ OLACAK
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında Gazi İlkokulu, özgün mimari dokusu korunarak Bebek ve Çocuk Kütüphanesi’ne dönüştürülüyor. Taş işçiliği ve kemerli pencereleriyle mimari değer taşıyan binada restorasyon çalışmaları devam ediyor.
“Malatya Gazi İlkokulu Bebek ve Çocuk Kütüphanesi Yapım İşi” adıyla yürütülen proje, Erzurum Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü kontrolünde gerçekleştiriliyor. Yaklaşık 250 milyon TL bütçeye sahip çalışmanın Aralık 2026 tarihinde tamamlanması planlanıyor.
RESTORASYONDA ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
Tarihi binada dış cephe restorasyonu devam ederken iç bölümde çelik güçlendirme çalışmaları yürütülüyor. Giriş kısmında ise temizlik ve hafriyat işlemleri sürüyor. Çalışmaların tamamlanmasının ardından yapının, tarihî kimliği korunmuş ve yenilenmiş görünümüyle hizmete açılması hedefleniyor.
Yıllarca öğrencilere eğitim yuvası olan Gazi İlkokulu, yeni işleviyle bu kez bebeklerin ve çocukların kitaplarla buluşacağı bir merkez olacak. Restorasyonun tamamlanmasıyla Malatya’nın kültürel yaşamına katkı sunması beklenen tarihi yapı, geçmişten aldığı mirası yeni nesillere aktararak kentin yeniden ayağa kalkma sürecinde önemli bir rol üstlenecek.
HANİFE SARI