Malatya’nın Darende ilçesi, tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra manevi değerleriyle de dikkat çekiyor. İlçenin Zaviye Mahallesi’nde bulunan Somuncu Baba Külliyesi, yüzyıllardır koruduğu manevi atmosferiyle yerli ve yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Şeyh Hamid-i Veli, diğer adıyla Somuncu Baba’nın kabrinin bulunduğu külliye, Darende’nin en önemli simge mekânları arasında yer alıyor.
Tarihi dokusuyla dikkat çeken külliye, ziyaretçilerine ibadet etmenin yanı sıra geçmişe ve kültürel mirasa yakından tanıklık etme imkânı da sunuyor. Külliye çevresindeki doğal alanlar ve Balıklı Göl ise bölgeye gelen ziyaretçilerin ilgisini artırıyor.
SOMUNCU BABA KİMDİR?
Asıl adı Şeyh Hamîdüddin Aksarâyî olarak bilinen Somuncu Baba’nın 14. yüzyılın ikinci yarısı ile 15. yüzyılın başlarında yaşadığı aktarılıyor. Dönemin önemli ilim merkezlerinden Şam, Tebriz ve Erdebil’de eğitim gören Somuncu Baba, daha sonra Anadolu’ya gelerek Bursa’ya yerleşti. Bursa’da halkı irşat faaliyetlerinde bulunan Somuncu Baba’nın, geçimini ekmek yapıp satarak sağladığı ve pişirdiği ekmekleri halka dağıttığı rivayet ediliyor. Sokaklarda “Somunlar, müminler” diyerek ekmek dağıtması nedeniyle kendisine “Somuncu Baba” ve “Ekmekçi Koca” lakaplarının verildiği belirtiliyor. Somuncu Baba’nın Bursa Ulu Camii’nin açılışında yaptığı hutbe de hayatındaki önemli olaylardan biri olarak anlatılıyor. Fatiha Suresi’ni farklı şekillerde tefsir ettiği aktarılan Somuncu Baba, ilmi ve tasavvufi kişiliğiyle dönemin önemli manevi şahsiyetleri arasında gösteriliyor.
ŞÖHRETTEN UZAK DURDU, DARENDE’YE YERLEŞTİ
Manevi kimliğinin duyulması ve çevresindeki ilginin artmasının ardından Bursa’dan ayrılan Somuncu Baba’nın bir süre Aksaray’da yaşadığı belirtiliyor. Burada oğlu Yusuf Hakiki Baba’yı bırakan Somuncu Baba, diğer oğlu Halil Taybi ile hac yolculuğuna çıktı. Hac dönüşünde Darende’ye yerleşen Somuncu Baba, hayatının son dönemini burada geçirdi. 1412 yılında Darende’de vefat eden Somuncu Baba’nın kabri de bugün aynı bölgede bulunan külliye içerisinde yer alıyor. Somuncu Baba’nın en önemli talebeleri arasında Hacı Bayram-ı Veli’nin de bulunduğu aktarılıyor. Bursa’da tanıştığı Somuncu Baba’ya intisap eden Hacı Bayram-ı Veli’nin, onun manevi mirasının Anadolu’da yayılmasında önemli rol oynadığı ifade ediliyor.
TARİHİ KÜLLİYEDE MÜZE VE KÜTÜPHANE DE BULUNUYOR
Somuncu Baba’nın kabrinin bulunduğu yapı ve çevresi, zaman içerisinde gerçekleştirilen çalışmalarla geniş bir külliye haline getirildi. Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi Vakfı tarafından yapılan düzenlemelerle bölge, ibadet alanının yanı sıra kültürel bir merkez niteliği kazandı.
Külliye içerisinde cami ve türbenin yanı sıra müze, kütüphane ve sergi alanları bulunuyor. Caminin ortasında yer alan türbenin içerisinde Cumhuriyet dönemine ait ahşap işçiliğiyle hazırlanmış bir sanduka bulunurken, türbe içerisinde taş mimarili kabirler de yer alıyor.
Külliyenin bodrum katında bulunan Somuncu Baba Müzesi ise ziyaretçilere Somuncu Baba’nın hayatı ve dönemine ilişkin kültürel bir bakış sunuyor. Caminin minaresinin ise 1686 tarihli olduğu belirtiliyor.
BALIKLI GÖL VE DARENDE’NİN DOĞASIYLA BÜTÜNLEŞİYOR
Somuncu Baba Külliyesi, tarihi ve manevi özelliklerinin yanı sıra doğal güzellikleriyle de ziyaretçilerini etkiliyor. Külliye içerisinde yer alan Balıklı Göl ve çevresindeki yeşil alanlar, ziyaretçilere dinlenme ve huzurlu vakit geçirme imkânı sunuyor.
Darende’nin doğal güzellikleri arasında bulunan Günpınar Şelalesi ve diğer turizm noktaları da ilçeye gelen ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Böylece Somuncu Baba Külliyesi, yalnızca bir türbe ve ibadet mekânı olmaktan çıkarak ilçenin tarihi, kültürel ve doğal değerlerinin keşfedildiği önemli bir durak haline geliyor.
İNANÇ VE KÜLTÜR TURİZMİNİN ÖNEMLİ MERKEZİ
Somuncu Baba Külliyesi, Malatya dışından gelen ziyaretçilerin yanı sıra farklı bölgelerden ve yurt dışından gelen turistlerin de ilgisini çekiyor. Manevi atmosferi nedeniyle ziyaretçilerin dua etmek ve Somuncu Baba’nın kabrini ziyaret etmek için geldiği külliye, aynı zamanda tarihi yapıları ve doğal çevresiyle de dikkat çekiyor.
Darende’nin tanıtımına önemli katkı sağlayan Somuncu Baba Külliyesi, ilçenin inanç ve kültür turizmindeki yerini güçlendirirken Malatya’nın da önemli turizm değerlerinden biri olarak öne çıkıyor.
MALATYA’YA 110 KİLOMETRE UZAKLIKTA
Malatya’ya yaklaşık 110 kilometre uzaklıkta bulunan külliyeye, Ankara yolu istikametinde D-300 karayolu üzerinden ulaşılabiliyor.
Tarihin, maneviyatın ve doğanın bir arada yaşandığı Somuncu Baba Külliyesi, asırlardır taşıdığı mirası bugün de yaşatmaya devam ediyor. Darende’nin simge mekânlarından biri olan külliye, ziyaretçilerine geçmişten günümüze uzanan manevi ve kültürel bir yolculuk sunuyor.
HANİFE SARI