Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Ekim 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan Malatya Büyükşehir Belediyesi, Yeşilyurt Belediyesi, Yazıhan Belediyesi, Arapgir Belediyesi Arguvan Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, belediyelerin mali yönetiminden borçlanma politikalarına, şirketlere aktarılan kaynaklardan taşınmazların kullanımına kadar birçok alanda dikkat çeken bulguları gün yüzüne çıkardı.
Sayıştay’ın denetim raporunda, Büyükşehir Belediyesine ilişkin mali tabloları etkileyen 4, diğer mali ve idari işlemlerle ilgili 21 olmak üzere toplam 25 bulguya yer verildi.
BORÇLANMA SINIRI 2,95 MİLYAR LİRA AŞILDI
Buna göre Belediyenin yasal borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon lira olarak hesaplanırken yıl sonu borç stoku 16 milyar 305 milyon liraya ulaştı. Böylece yasal sınır 2 milyar 955 milyon lira aşıldı. Sayıştay, limitin 2023 ve 2024 yıllarında da aşıldığını belirtti. Belediye yönetimi, borçların yüzde 87,17’sinin kamu bankalarına kredi borçlarından oluştuğunu, kredilerin önemli bölümünün 2023’ün son çeyreğinde kullanıldığını ve borçların azaltılması için tasarruf ile gelir artırıcı çalışmalar yürütüldüğünü bildirdi.
KREDİLERİN MALİYETİ 2,95 MİLYAR LİRA ARTTI
Vadesinde ödenemeyen 30 banka kredisinin yeniden yapılandırılması sonucunda, 31 Aralık 2025 itibarıyla toplam anapara ve faiz yükü 14 milyar 213 milyon liraya yükseldi. Başlangıçtaki geri ödeme yüküne kıyasla 2 milyar 951 milyon liralık ek maliyet oluştu. Kredilerin önemli bölümünün cari giderlerde kullanılması, belediyenin yeni hizmetler için ayırabileceği kaynakları sınırlandırdı.
İŞ YERLERİ SÖZLEŞMESİZ KULLANILDI
Dünya Kayısı Ticaret Merkezi’nde belediyenin KDV dâhil 605,6 milyon liraya satın aldığı 91 iş yerinin 60’ının ihale ve yasal kira sözleşmesi olmadan kullanıldığı, 31’inin ise atıl kaldığı tespit edildi. Belediye, sözleşmesiz kullanılan taşınmazlar için ecrimisil işlemlerinin başlatıldığını ve tahliye amacıyla tebligat gönderildiğini açıkladı. Ulaşım şirketine aktarılan desteğin nüfus, hat uzunluğu ve yolcu sayısı gibi nesnel kriterlerle hesaplanmadığı, ücretsiz ve indirimli taşımacılık verileriyle yeterince ilişkilendirilmediği belirtildi. Belediye, desteğin ulaşım hizmetlerinin sürdürülmesi ve deprem sonrası ihtiyaçlar için verildiğini, mevzuata uygun ölçütler oluşturulması amacıyla çalışma başlatıldığını bildirdi.
MASKİ’DE HESAPLAR UYUŞMADI, MOTAŞ TAŞINMAZLARI KAYDA GİRMEDİ
Denetimde ayrıca Büyükşehir Belediyesi ile MASKİ arasındaki borç ve alacak kayıtlarının uyuşmadığı, çevre temizlik vergisi paylarının yeterince takip edilmediği ve MOTAŞ’ın borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilen belediye taşınmazlarının ilgili sermaye hesaplarına kaydedilmediği belirlendi. Bazı taşınmazların işletme haklarının ihalesiz devredilmesi, ticari araç plakalarının süre sınırı olmadan tahsis edilmesi, ruhsatsız iş yeri faaliyetleri ve doğrudan temin sınırlarının altında kalacak şekilde parçalara ayrılan alımlar da raporda yer aldı. Belediyenin 2025 yılı bütçe gelirleri 8 milyar 525 milyon, giderleri 8 milyar 891 milyon lira oldu. Yaklaşık 365,6 milyon liralık bütçe açığı oluşurken, yatırım ödeneğinin yüzde 52’si kullanıldı.
YEŞİLYURT BELEDİYESİNDE 18 KRİTİK TESPİT
Yeşilyurt Belediyesinin 2025 yılı denetim raporunda mali tabloları etkileyen 5, diğer mali ve idari işlemlerle ilgili 13 olmak üzere toplam 18 bulguya yer verildi. Belediyenin net bütçe gelirleri 2024’te 1 milyar 346 milyon liradan 2025’te 2 milyar 356 milyon liraya yükselerek yaklaşık yüzde 75 arttı. Buna rağmen 3 milyar 170 milyon liralık gelir hedefinin yüzde 74,32’sine ulaşılabildi. Sermaye giderleri yüzde 125,55 artarak 740 milyon liraya çıktı. 2025 yılı 2 milyar 356 milyon lira gelir ve 2 milyar 303 milyon lira giderle tamamlandı. Belediyenin 285,4 milyon liralık uzun vadeli banka kredisi ve 754,1 milyon liralık toplam yabancı kaynağı bulunduğu kaydedildi. Rapora göre 2018’den 27 Ocak 2026’ya kadar alınan 648 yıkım kararı uygulanmadı. Özet tabloda ise yıkım kararı bulunan yapı sayısı 655 olarak gösterildi. Cezalı alanın 136 bin metrekareyi aştığı, 44,3 milyon liralık idari para cezası kesildiği belirtildi. Belediye, dosyaların teknik ve hukuki incelemesinin yapıldığını ve yıkım ihalesi için hazırlıkların başladığını bildirdi. 2025’te kesinleşen 245 idari para cezasının toplamı 30,96 milyon lira olurken yalnızca 4,15 milyon lirası tahsil edildi. Tahsilat oranı yüzde 13,4’te kaldı. Ayrıca 21 taşınmazın kiralanmasında bazı belediye şirketlerinin taşınmazları üçüncü kişilere ilk kira bedellerinden ortalama yüzde 424 daha yüksek bedellerle verdiği ve toplam 3,3 milyon liralık fark oluştuğu tespit edildi. Farklı belediye şirketlerinden 282 personelin hizmet alımı sözleşmesi olmadan belediye birimlerinde çalıştırıldığı, 213,9 milyon liralık maddi duran varlık için amortisman ayrılmadığı ve bazı taşınmazların muhasebe kayıtlarında bulunmadığı da rapora yansıdı. Spor kulübüne verilen nakdi yardımın profesyonel futbol takımının ihtiyaçlarında da kullanılması eleştirilirken belediye, kulübün amatör branşlarda da faaliyet gösterdiğini belirtti.
YAZIHAN BELEDİYESİNDE GELİRLER YÜZDE 57 ARTTI
Yazıhan Belediyesinin net bütçe gelirleri 2024’te 100,2 milyon liradan 2025’te 157,4 milyon liraya yükseldi. Vergi gelirleri ise yüzde 429,4 artarak 47,5 milyon liraya ulaştı. Giderler 154,1 milyon lira olurken yaklaşık 3,3 milyon liralık bütçe fazlası oluştu. Bununla birlikte Sayıştay, doğrudan temin ve ilgili pazarlık usulü kapsamındaki bazı alımlarda yüzde 10’luk yasal sınırın Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığını, yol bakımı, inşaat malzemesi ve taş duvar yapımı gibi ihtiyaçların ihale sınırlarının altında kalacak şekilde bölümlere ayrıldığını belirledi. Sosyal yardımlarda başvuru, değerlendirme ve komisyon kararlarına ilişkin belgelerde eksiklikler bulunduğu; taşınmaz envanteri ile muhasebe kayıtlarının tam olarak ilişkilendirilmediği de raporda yer aldı. KDV kayıtları, kıdem tazminatı karşılıkları ve geçici görev yollukları da denetim kapsamında ele alındı. Raporda toplam 16 bulguya yer verilirken belediye, eksikliklerin giderilmesi için çalışma yapılacağını bildirdi.
ARAPGİR BELEDİYESİNDE İHALE VE TAŞINMAZ SORUNLARI
Arapgir Belediyesinin denetim raporunda mali tabloları etkileyen 5, diğer mali ve idari işlemlerle ilgili 13 olmak üzere toplam 18 bulgu yer aldı. 2025 yılında doğrudan temin ve ilgili pazarlık usulü kapsamında yapılan mal, hizmet ve yapım işi alımlarında yüzde 10’luk sınırın Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşıldığı belirtildi. Raporda toplam sınır aşımı 113 milyon 381 bin lira olarak hesaplandı. Bazı alımların da ihale yapılması gereken bütünlükte olmasına rağmen bölümlere ayrıldığı tespit edildi. Belediyeye ait 131 taşınmazın kiralanmasında yüzde 6 oranındaki kesin teminatların alınmadığı, tapuda kayıtlı 671 taşınmazın 294’ünde değer tespiti yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarının tamamlanmadığı belirlendi. Belediye, uzun yıllardır aynı kiracılar tarafından kullanılan taşınmazlarda yeni ihale süreçlerinin hizmetlerde aksamalara yol açabileceğini savundu. Personel şirketine ilişkin bazı hakediş ödemelerinin SGK primi ve vergi tutarları düşüldükten sonra yalnızca net ücret üzerinden yapılması, personel çalıştırılmasına dayalı bazı işlerin doğrudan teminle şahıslardan satın alınması ve katı atıkların orman vasıflı arazide vahşi depolama yöntemiyle biriktirilmesi de rapora yansıdı. Belediyenin 2025 yılı gelirleri 168,1 milyon, giderleri 176,4 milyon lira oldu. Yaklaşık 8,3 milyon liralık bütçe açığı oluşurken kısa vadeli yükümlülükler 70,4 milyon liraya ulaştı. Sayıştay ayrıca ruhsatsız iş yerleri, düşük vergi ve kira tahsilatı ile muhasebe eksikliklerine dikkat çekti.
ARGUVAN BELEDİYESİNDE 20 DENETİM BULGUSU
Arguvan Belediyesinin denetim raporunda mali tabloları etkileyen 6, diğer mali ve idari işlemlerle ilgili 14 olmak üzere toplam 20 bulguya yer verildi. 486 taşınmaz kayıtlara alınmadı. Belediyeye ait 511 taşınmazdan 486’sının değer tespiti yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı belirlendi. Ayrıca 101 taşınmazın kiralama ihalesinde alınması gereken yüzde 6 oranındaki kesin teminatın alınmadığı tespit edildi. Belediyenin 28 Mayıs 2025’te 1 milyon 875 bin lira artı KDV bedelle satın aldığı lowbed kamyonun doğrudan temin sınırını aşmasına rağmen ihalesiz alındığı belirtildi. Belediye, aracın 49 mahalle ve 72 mezrada iş makinelerinin taşınması için acil ihtiyaç olduğunu bildirdi. Doğrudan temin ve ilgili pazarlık usulü kapsamındaki alımlarda yüzde 10’luk bütçe sınırının uygun görüş alınmadan aşıldığı, bazı ihtiyaçların bölümlere ayrıldığı ve belediye şirketi Arbel’in sermaye kayıtlarında 5,2 milyon liralık fark bulunduğu da raporda yer aldı. Vergi tahsilat oranı yüzde 15,67, kira gelirlerinde yüzde 45, iş yerlerine ilişkin çevre temizlik vergisinde ise yüzde 28,72 seviyesinde kaldı. Bazı işletmelerin kiralanmasında KDV tahakkuk ettirilmediği, bazı vergi kesintilerinin yapılmadığı ve ruhsat harçlarının tahsil edilmediği tespit edildi. Ayrıca belediyenin yetki alanı dışında hafriyat döküm sahası belirlediği ve katı atıkları vahşi depolama yöntemiyle biriktirdiği belirtildi. Arguvan Belediyesinin 2025 yılı gelirleri 128,8 milyon, giderleri 98 milyon lira oldu. Gelirler yüzde 59,03 artarken sermaye giderleri yüzde 30,03 azalarak 9,8 milyon liraya geriledi.
Söz konusu denetimlerde Sayıştay, kamu kaynaklarının mevzuata uygun kullanılması, mali kayıtların güvenilirliğinin sağlanması, ihale süreçlerinde rekabetin korunması ve belediye taşınmazlarının etkin yönetilmesi gerektiğine dikkat çekti. (MHA)