Malatya’da bulunan birçok mimari yapı geçmişten günümüze izler taşımasıyla kültürümüzde önemli bir yer edinmekte. Bu önemli sivil mimari yapılardan biri de Malatya’nın Arapgir ilçesi Berenge Mahallesi’nde yer alan Bekir Serim Tan (Çilingir’in) evi.
YAPININ PENCERELERİ ARAPGİR EVLERİNDE KARŞILAŞILAN BİR ÖZELLİK OLARAK KARŞIMIZA ÇIKMAKTA
Eşsiz mimari özellikleriyle diğer yapılardan ayrılan Bekir Serim Tan (Çilingir’in) evi 2. Grup yapı koruma derecesine sahip bir yapı olarak karşımıza çıkmakta. Öte yandan Bekir Serim Tan (Çilingir’in) evinin bazı özellikleri şu şekilde: Bekir Serim Tan ( Çilingir’in) Evi, Arapgir ilçesinin topografyasından dolayı “Çilingir’in Evi” olarak bilinen taşınmaz ana giriş kapısı yönünde iki katlı iken bahçe yönünde ise üç katlı olarak kademeli bir şekilde inşa edilmiştir. Yapı 150 m2 alan üzerindedir. Ana giriş kapısı eyvanı içe girintili ve 4 sıra merdivenle giriş kapısına ulaşılır. Giriş kapısı çift kanatlı ahşap kapıdır. Bu içe girintili giriş kapısının üzerine denk gelen alanda birinci katta ahşap kirişler üzerine oturan kapalı çıkmaya yer verilmiştir. Bu kapalı çıkma yine ahşap taşıyıcı konsollar üzerine oturmaktadır. Giriş kapısının iki yanına ve kapı üzerine birer küçük boyutlu pencereye yer verilmiştir. Yapının pencereleri küçük boyutlu ve ahşap lokma parmaklıktır. Bu durum genel olarak Arapgir evlerinde karşılaşılan bir özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. Çift kanatlı ahşap kapıdan asıl yaşama mekanına girilir. Bu kısım ortada dikdörtgen bir sofa etrafında dağılan mekanlardan oluşur. Orta sofanın tam karşısında baş oda olarak tanımlanabilecek bahçeye pencerelerle bakan, yine sofadan da kapı etrafında kafesli pencerelerden ayrılarak düzenlenmiştir. Bu kısmın tavanı yine düz ahşap silmeli tavandır. Orta sofanın sağ tarafında iki kapı yer alır bu kapıların biri ile aşağı katlara ulaşılan merdivenlere açılır diğeri ile üst kata ulaşılan merdivene ulaşılır, alt ve üst katların birbirleri ile bağlantıları doğrudan yoktur. Ancak sofaya inildikten sonra ulaşılır. Bu katın pencereleri bahçeye bakan cephede yenilenmiştir ve asri pencere şeklini almıştır. Yine baş odanın pencere kapakları pvc olmuştur. Merdivenlerden üst kata çıktığımızda bu katın çamurla sıvandığı ve bu çamur sıvanın üzerine herhangi bir ikinci sıvanın uygulanmadığı görülmektedir. Bu kat yine alt ve üst katlara göre daha korunaksız ve daha açıktır. Bu nedenle bu katın daha çok yazlık olarak kullanıldığı ve kışlık malzemelerin kurutulduğu mekan olarak düzenlenmiştir. Üzeri saç ile kapatılmış oldukça geniş bir çatı ve çatı saçağına yer verilmiştir. Merdivenlerden alt kata inildiğinde ise kışlık malzemelerin saklandığı daha korunaklı mekanlarla karşılaşılır. Bu kısımda çift kanatlı ahşap kapı ile bahçeye bağlantı verilmiştir. Kapının hemen sağ tarafında yer alan dikdörtgen oda çamur sıvalıdır. Dışa oldukça kalın pencerelerle açılır. Odanın duvarlarında ahşap kapaklı dolaplar, nişler, tavan gibi detayların malzemesi kavak ağacındandır. Ahşap yaşmaklı ocakta yine dikkat çekici bir unsurdur. Zeminlerde altıgen tuğla, sal taşı, ve tahta döşeme kullanılmıştır. Oda sayıları taşınmazın büyüklüğüne karşın fazla değildir.
Muhabir: HANİFE SARI