Güçlendirmenin önemi, en yaygın kullanılan güçlendirme yöntemleri ve güçlendirme süreci hakkında bilgi veren İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kazım Türk, Malatya Sonmanşet gazetesine önemli açıklamalarda bulundu.
Milli Eğitim Bakanlığının okullarını ve yurtlarını en son yönetmeliğe göre periyodik olarak depremden önce de güçlendirdiğine vurgu yapan Prof. Dr. Kazım Türk, en son deprem yönetmeliğine göre yapıların depreme dayanıklılığının büyük öneme haiz olduğunun altını çizdi.
“DOĞRU ZEMİNLERE İNŞA ETMEK LAZIM”
Güçlendirmeye ihtiyaç olup olmadığının performans analizi sonucu ortaya çıktığını söyleyen Prof. Dr. Kazım Türk, “Şu an geçerli olan 2018 deprem yönetmeliğimiz var ve gerektiği takdirde binaların bu son yönetmeliğe göre güçlendirilmesi gerekiyor. Binalar 2007 deprem yönetmeliğine göre güçlendirilmiş olmasının da can güvenliği açısından yeterli olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Mevcut yapılar için güçlendirmeye ihtiyaç olup olmadığı bir analiz sonucunda belirlenebiliyor. Yani, performans analizi yapılıyor. Yapı mevcut haliyle son yönetmeliğe göre depreme dayanıklılığı yetersizse o yapıyı güçlendirmemiz gerekiyor. Aksi takdirde olası bir depremde yapı can güvenliğini sağlayamayabilir, ağır hasar alabilir. Güçlendirme kadar yapının üzerinde bulunduğu zeminin durumu da önemli bir faktördür. Dolayısıyla güçlendirme gerekirse temelin de güçlendirilmesini de kapsamalı. Tecde, Çöşnük, Başharık gibi yerlerdeki binaların zemin avantajı var. Bu zeminler üzerindeki yapılarda depreme dayanıklı açısından bazı tasarım hataları içerseler dahi bu zeminler söz konusu hataları tolere edebilmektedir. Dolayısıyla binaları hem dayanıklı yapmak için güçlendirmek hem de doğru zeminlere inşa etmek lazım” şeklinde konuştu.
EN YAYGIN KULLANILAN GÜÇLENDİRME TEKNİKLERİ
En yaygın kullanılan güçlendirme yöntemleri hakkında bilgi veren Prof. Dr. Kazım Türk, “Birçok güçlendirme tekniği var ama en doğru olanı binaya X ve Y yönünde betonarme perde elemanlar eklemek diyebiliriz. Depremin hangi yönden geleceğini bilmediğimiz için binanın duvar olan kısımlarını kaldırıp, bu duvarlar yerine her iki yönde betonarme perdeler eklemek en etkili güçlendirme yöntemidir. Bunun dışında mevcut kolonların boyutları artırılır buna mantolama diyoruz. Güçlendirmede en etkili ikinci yöntem de budur. Ayrıca bir de karbon fiber yöntemi var. Ben bu yöntemin az hasarlı binalara uygulanmasının doğru olduğunu düşünüyorum. Orta hasarlı binaları tamamen karbon fiber ile güçlendirmenin doğru olacağını düşünmüyorum. Hibrit bir şekilde olabilir örneğin perde eklenip bazı kolonlar karbon fiber ile sarılabilir. Ama perde eklemeden, kolonları mantolamadan sadece karbon fiber ile orta hasarlı bir binayı güçlendirmenin riskli olacağını düşünüyorum. Dolayısıyla perde ekleme ve mantolama yapılması en etkili ve en güvenli güçlendirme yöntemidir” ifadelerini kullandı.
“GÜÇLENDİRME SÜRECİ KAT SAYISINA GÖRE DEĞİŞİYOR”
Güçlendirme yapılacak binanın mutlaka boşaltılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Türk, “Güçlendirme yapıldığı zaman bina şantiyeye dönüyor. Binanın boşaltılması bu durumda şart oluyor. Güçlendirme süresi binanın büyüklüğüne göre değişiyor. Sonuçta, mutlaka güçlendirme yapılan binanın terk edilmesi lazım çünkü bir nevi şantiye alanına dönen ve söz konusu yapının sınırlar içinde kaldığı bu saha iş sağlığı güvenliği açısından riskler içermektedir. Süreç, binanın kat sayısına göre değişiyor. Süre en az 3 ay, en fazla 5 ay arasında değişebiliyor” diye konuştu.
Güçlendirme projelerinin piyasada serbest inşaat mühendisliği ve tescil belgesi olan inşaat mühendisleri tarafından hazırlandığına dikkati çeken Prof. Dr. Türk, “Bunu mutlaka uzman bir üniversite hocasının onaylaması gerekir ki Malatya ve bütün illerde böyle oldu. Bunu piyasada çalışan inşaat mühendisi arkadaşlar hazırlar, üniversite hocası da bu hazırlanan güçlendirme projesinin gerçekten yönetmeliğe uygun olup olmadığını kontrol eder, uygunsa onaylar, uygun değilse kendi direktifleri doğrultusunda projeyi revize eder ve deprem açısından uygun hale getirir” söyleminde bulundu.
GÜÇLENDİRME Mİ YOKSA YENİDEN YAPIM MI EKONOMİK?
Yeniden yapıma kıyasla güçlendirmenin daha ekonomik olduğunu kaydeden Prof. Dr. Türk, “Bir yapı eğer güçlendirme şartlarını sağlıyorsa yani beton dayanımı itibarıyla en fazla orta hasarlı ise ve beton sınıfı da C10’un üzerinde ise kesinlikle binayı güçlendirmek daha doğru. Yeniden yapmak yanlış, bir binayı yıkmak ülkemiz açısından da milli bir servet kaybıdır. Maalesef Malatya’mızda bunu yaşadık. İnsanlar evhamları nedeniyle sağlam binaların yıkılmasına sebep oldular. Güçlendirilmeden oturulabilecek binalar bile yıkıldı. Dolayısıyla bir bina performans analizi sonucunda güçlendirme şartlarını sağlıyorsa tartışmasız tereddütsüz güçlendirilmesi lazım” ifadelerine yer verdi.
BİNALARINI GÜÇLENDİRMEK İSTEYEN VATANDAŞLAR NE YAPMALI?
Son olarak binalarını güçlendirmek isteyen vatandaşların hangi yolları izlemesi gerektiğini sıralayan Prof. Dr. Türk, “Öncelikle serbest çalışan mühendis arkadaşlar var onlara müracaat edecekler, onlar bina performans analizi yapacaklar. Alınan karotlarla o binanın beton dayanımı belirlenecek sonra yapı elemanlarındaki donatıların miktarları belirlenecek daha sonra o binanın mimari rölevesi çıkarılacak, mevcut haliyle modellenecek, analiz yapılacak ve analiz sonucuna göre güçlendirmenin boyutu ortaya çıkacak. Sonra bir güçlendirme projesi hazırlanacak o proje ile belediyeye başvurulup yapı denetim firmasının denetimi altında güçlendirme bir yüklenici firmaya yaptırılacak” açıklamasında bulundu.
MUHABİR: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ