Malatya’nın köklü mutfak kültürünün önemli simgelerinden biri olan Malatya Tarhanası, sonbaharın gelmesi ve havaların soğumasıyla birlikte yeniden ilgi görmeye başladı. Geleneksel üretim yöntemleriyle hazırlanan ve coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınan yöresel lezzet, özellikle kış aylarında sofraların vazgeçilmezleri arasında bulunuyor.
Yörede uzun yıllardır üretilen Malatya Tarhanası, doğal malzemeleri ve kendine özgü hazırlanış biçimiyle diğer bölgelerde üretilen tarhanalardan ayrılıyor. Yoğurt, buğday, un, su, tuz ve yaş hamur mayası kullanılarak hazırlanan tarhana, Malatya’nın kültürel mirasını yaşatmaya devam ediyor.
SOĞUK GÜNLERDE ARANAN TAT
Havaların soğumasıyla birlikte tarhana tüketiminin arttığı Malatya’da, geleneksel lezzet kış sofralarındaki yerini alıyor. Besleyici içeriğiyle öne çıkan tarhana, özellikle soğuk günlerde sıcak bir öğün arayan vatandaşlar tarafından tercih ediliyor.
Geleneksel yöntemlerle hazırlanan Malatya Tarhanası, yoğurt ve buğdayın bir araya gelmesiyle ortaya çıkıyor. Üretiminde kullanılan malzemelerin özenle seçildiği tarhana, yöre halkı tarafından yıllardır aynı yöntemlerle hazırlanarak tüketiliyor.
GELENEKSEL ÜRETİM YÖNTEMİYLE HAZIRLANIYOR
Malatya Tarhanası’nın üretimi, tane buğdayın taş değirmende belirli aralıklarla su serpilerek yaklaşık iki saat dövülmesiyle başlıyor. Bu işlemle buğdayın kepeği kısmen ayrıştırılıyor. Ardından güneşte havalandırılan buğday, suyla kaynatılarak pişiriliyor.
Pişirilen buğdayın oda sıcaklığına gelmesinin ardından yoğurt, yaş hamur mayası, un ve tuz ekleniyor. İyice karıştırılıp yoğrulan karışım, mayalanma sürecinin tamamlanması için 24 saat bekletiliyor.
Fermantasyonun ardından tarhana hamuru, bez üzerine kaşık kaşık dizilerek güneşte kurumaya bırakılıyor. İlk 24 saatin sonunda diğer yüzü çevrilen tarhana, bir gün daha kurutuluyor. Kurutma işlemi tamamlandıktan sonra toplanarak bez torbalara konuluyor.
Kurumuş hali sıkma biçiminde olan Malatya Tarhanası, bu özelliği nedeniyle yörede “sıkma tarhana” olarak da biliniyor.
COĞRAFİ İŞARETLE TESCİLLENDİ
Malatya’nın yöresel mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan Malatya Tarhanası, köklü geçmişi ve kendine özgü üretim tekniğiyle öne çıkıyor. Yöresel lezzetin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Yeşilyurt Belediyesi tarafından 27 Ekim 2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumuna coğrafi işaret tescili için başvuru yapıldı.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma altına alınan Malatya Tarhanası, 23 Temmuz 2022 tarihinde tescillendi. Böylece Malatya’nın geleneksel lezzetlerinden biri olan tarhananın yöreyle özdeşleşen özellikleri resmî olarak tescil edilmiş oldu.
KUŞAKTAN KUŞAĞA AKTARILAN LEZZET
Malatya Tarhanası, yalnızca kış aylarında tüketilen bir yiyecek olmanın ötesinde, kentin mutfak kültürünü ve geleneksel üretim alışkanlıklarını da yansıtıyor. Yıllardır aynı yöntemlerle hazırlanan yöresel lezzet, ailelerden yeni kuşaklara aktarılan tariflerle yaşatılıyor.
Kendine özgü aroması, hazırlanış biçimi ve geleneksel üretim süreciyle Malatya mutfağında özel bir yere sahip olan tarhana, soğuk havaların etkisini artırdığı günlerde de vatandaşların sofralarını süslemeyi sürdürüyor.
HANİFE SARI