Demez açıklamasında, TMMOB, meslek odaları ve akademik raporların; geçici barınma alanlarında barınma, hijyen, eğitim ve psikososyal destek açısından güçlüklerin devam ettiğini gösterdiğini belirtti. Ekonomik değerlendirmelere göre Malatya ve çevresindeki işletmelerin büyük bölümünün hâlâ tam kapasiteye dönemediğini, üretim ve ticaret hacminin deprem öncesi seviyelerin oldukça altında seyrettiğini ifade etti.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile SGK düzenlemeleri gereğince Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ve Gaziantep’in İslahiye ile Nurdağı ilçelerinde mücbir sebep halinin 30 Kasım 2025’e kadar uzatıldığı hatırlatılarak, yeni bir uzatma olmaması durumunda 1 Aralık 2025 itibarıyla tüm vergi, prim ve diğer kamu yükümlülüklerinin yeniden yürürlüğe gireceği kaydedildi. Demez, 6 Şubat 2023–30 Kasım 2025 arasında ertelenen borçların aynı dönemde toplu şekilde tahsil edilecek olmasının “ciddi bir ödeme krizi” yaratabileceği uyarısında bulundu.
Baro Başkanı, bu durumun icra ve haciz takiplerinin artmasına, işletmelerin iflas ya da tasfiye sürecine girmesine, kayıtlı istihdamın daralmasına ve bölgedeki ekonomik–sosyal kırılganlığın daha da derinleşmesine yol açabileceğini söyledi. Türkiye genelindeki meslek örgütleri ve STK’ların da, mücbir sebep süresinin uzatılmaması hâlinde “vergi ve prim borçları kaynaklı ikinci bir yıkım” yaşanacağı yönünde uyarı yaptığını hatırlattı.
Mücbir sebep uygulamasının Vergi Usul Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a dayandığını belirten Demez, bu düzenlemelerin olağanüstü durumlarda vatandaşlar lehine koruma sağladığını vurguladı. Devam eden barınma, altyapı ve ekonomik sorunların “mücbir sebep şartlarının tamamen ortadan kalkmadığını” gösterdiğini söyleyen Demez, kararın ölçülülük, hakkaniyet, sosyal devlet ve hukuki güvenlik ilkeleri doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
MALATYA BAROSU’NUN ÇAĞRISI
Baro, deprem bölgesinde mücbir sebep halinin özellikle Malatya için yeniden ve makul bir süreyle uzatılmasının zorunlu olduğunu savunarak, gerekçelerini şöyle sıraladı:
Yaşam koşullarının hâlen normale dönmemiş olması,
Altyapı ve kalıcı yaşam alanlarının tamamlanamaması, binlerce kişinin hâlâ geçici barınma birimlerinde yaşaması,
Eğitim ve sağlık hizmetlerinin büyük ölçüde geçici yapılarda sürmesi,
Ekonomik faaliyetlerin sınırlı kapasitede devam etmesi,
Vatandaş ve işletmelerin birikmiş borçları cari yükümlülüklerle birlikte ödeyebilecek durumda olmaması.
Baro, sürenin uzatılmasının vatandaşların hak kaybına uğramaması, icra–haciz baskısının artmaması ve bölgenin ekonomik–sosyal toparlanmasının sürdürülebilirliği açısından hayati önemde olduğunu vurguladı.
Demez, kamu otoritelerine çağrıda bulunarak; mücbir sebep süresinin uzatılması, bunun yanında taksitlendirme, faiz indirimi, borç silme veya yeniden yapılandırma gibi ek desteklerin hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti. Açıklama, Anayasa’nın sosyal devlet ve hukuki güvenlik ilkeleri çerçevesinde deprem bölgesinin özgün koşullarının dikkate alınması talebiyle sona erdi.
Muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ