Malatya kuru kayısı piyasasında rekolte artışıyla başlayan yeni sezon, ihracatta yaşanan sert durgunluk ve piyasadaki finansal sıkışıklık nedeniyle krizle karşı karşıya kaldı. Piyasada yaşanan son durumu değerlendiren esnaf İsmail Ali Karaca; rakip ülkelerle oluşan yüksek fiyat farkı, iklim koşullarının yol açtığı kalite kayıpları ve Şire Pazarı esnafını vuran fon krizinin sektörü kilitlediğini belirtti. Alımların durma noktasına geldiği piyasada aylık ihracatın üçte bir seviyesine gerilediğini vurgulayan Karaca, ödeme vadelerinin iki aya kadar uzadığını ve ürün fiyatlarında geri çekilme yaşandığını ifade etti.
Esnaf İsmail Ali Karaca; kuru kayısının şu anda bayağı bir durgun olduğunu, fiyatların ihracatçı için yüksek geldiğini, şu an alım yapamadığını ve Özbek kayısılarının da bizim piyasayı bulduğunu belirterek, onlarda kayısının 2-3 dolar, bizde ise 6-7 dolar olması nedeniyle oluşan fiyat farkından dolayı satışta zorlandıklarını düşündüğünü söyledi.
“ÜRÜN FAZLA, SATIŞ BAYAĞI DÜŞÜK”
Kuru kayısının bu yıl fazla olduğundan dolayı piyasanın durun olduğunu ve ihracatta satılamadığını ifade eden Karaca, “Geçen sene kayısı olmadığı için satış daha kolaydı. Yani ürün az olduğu için talep fazlaydı. Bu sene ise ürün fazla, satış bayağı düşük. İki ayda ortalama çıkan ürün 10 bin ton. Normalde bizim aylık bazda satışımız 8-10 bin ton arasıydı; yani şu anda üçte birini satabiliyoruz. Tabii bu bahsettiğimiz perakende iç piyasaya hitap ediyor ama ihracat farklı bir şey. İhracatta ürün yurt dışına satılıyor ve bu fiyatlarla yurt dışında rekabet şansı yok. Global krizlerin de bunda etkisi var” ifadelerini kullandı.
“KALİTEYİ DÜŞÜRÜYOR”
İhraçlık kayısıların şu anda 200-250 lira arasında olduğunu, bir iki boy sarı kayısı denilen jumbo boyların 250-300 lira bandında seyrettiğini, iri boy gün kurularının 300-400 lira arasında değiştiğini, duble cundaların ise tam 400 lirayı bulmasa da o seviyelerde olduğunu, bunların dışındaki ufak ve orta boy gün kurularının ise 200-250 lira arasında alıcı bulduğunu söyleyen Karaca, “İç piyasada perakende için biraz daha iri boy ve kaliteli ürünler tercih edilip satılıyor ama ihracatta durum farklı; çok iri boy değil, orta boylar satılıyor. Bu sene kuru kayısıda bazı bölgelerde yağışlardan dolayı dolu yaraları ve çil var. Özellikle gün kurusunda yağmurun verdiği zarar oldukça fazla; yağmur değmeyen gün kurusu neredeyse yok gibi. Bu durum hem ihracatı hem de iç piyasayı olumsuz etkiliyor. Çünkü yağmur değmiş kayısı her türlü bozulmaya açık oluyor; yıkandığı ve paketlendiği zaman daha çabuk bozulma riski taşıyor. Ürün iri olsa bile bu durum kaliteyi düşürüyor” şeklinde konuştu.
“ÖDEMELER BAYAĞI AKSADI”
“Son zamanlarda yaşanan bir fon krizi var ve duyumlarımıza göre bu kriz maalesef Şire Pazarı’nı da vurdu” diyen Karaca sözlerini şöyle noktaladı:
“Şire Pazarı esnafından ve ihracatçılardan fona para yatırıp kaptıranlar oldu. Bunun piyasaya getirdiği bir parasızlık, bir isteksizlik ve sıkışıklık var; ödemeler bayağı aksadı. Normalde bizde ihracatçının ödeme süresi en fazla bir iki haftayken, son bir buçuk aydır esnaf 45-50 gündür ödeme alamıyor. Esnaf ödemesini alamayınca köylüye de ödeme yapamıyor. İhracat zaten düşük, ürün almıyorlar; aldıkları ürünün parasını da ancak iki ayda zor ödüyorlar. Bu fon kriziyle beraber şu anda gördüğüm kadarıyla fiyatlarda en az 20-30 liralık bir gerileme var. Alımlar iyice düştü.”
ROJBİN ASTEKİN