Asrın felaketi olan 6 Şubat depremlerinin ardından Malatya Fayı ile ilgili tartışmalar sürerken TÜBİTAK ve Çin Bilim Akademisinin desteği ile bahsi edilen fayın incelenmesi için bir ekip görevlendirildi. Üç yıl boyunca kentte sahayı inceleyecek olan ekibin başındaki Jeolog Doç. Dr. Cengiz Zabcı, Malatya’da önemli açıklamalarda bulundu.
“İKİNCİ DEPREM MALATYA’DA ASIL BÜYÜK HASARI VEREN SARSINTI OLDU”
İstanbul Teknik Üniversitesinden (İTÜ) isimler, üçüncü yılını dolduran 6 Şubat depremleri nedeniyle Malatyalılarla bir araya geldi. Burada konuşan Jeolog Doç. Dr. Cengiz Zabcı, “6 Şubat’ta ilk depremden 9 saat sonra gerçekleşen ikinci deprem Malatya’da asıl büyük hasarı veren sarsıntı oldu. Bilimsel açıdan baktığımızda, ilk depremin oluşturduğu blok hareketi, bölgedeki sürtünmeyi azaltarak ikinci fayı daha kolay kırılacak bir hale getirdi. Ancak Malatya Fayı özelinde durum biraz farklı; burada hareketin basit bir kayma olmadığını, sürtünmenin arttığını görüyoruz” ifadelerini kullandı.
“MALATYA’DA 6.0 BÜYÜKLÜĞÜNDE BİR DEPREM POTANSİYELİ VAR”
Sivrice-Pütürge hattına dikkat çeken Doç. Dr. Cengiz Zabcı, “Sivrice-Pütürge hattı 24 Ocak 2020 (6.8) depremi ile bu hattın 40 kilometrelik kısmı kırılmıştı. 6 Şubat depremiyle bu iki kırılmanın birleşip birleşmediği büyük bir tartışma konusuydu. Sahada yaptığımız incelemeler, arada halen 18 ila 24 kilometrelik bir boşluk (sismik boşluk) kaldığını gösteriyor. Mevcut veriler ışığında, bu boşluğun tek seferde kırılması durumunda yaklaşık 6.0 büyüklüğünde bir deprem üretme potansiyeli mevcuttur. Kişisel kanaatim, Malatya zaten büyük bir hasar aldığı için bu ölçekte bir depremin şehri ilk felaket kadar sarsmayacağı yönündedir; ancak bu risk mutlaka yapı stokunda hesaba katılmalıdır” sözlerini kaydetti.
“MALATYA’DAN ANTAKYA’YA KADAR OLAN GENİŞ BİR ALANI TEHDİT EDİYOR”
Ölü Deniz Fayı’na ilişkin ise Doç. Dr. Zabcı, “Ölü Deniz Fayı tehlikesi… Güneyde durum çok daha ciddi. Suriye, Ürdün ve İsrail sınırlarını kesen Ölü Deniz Fay Zonu, Doğu Anadolu Fayı kadar kritiktir. Tarihsel kayıtlara baktığımızda kuzeydeki faylar 600-700 yılda bir deprem üretirken, güney segmentte en son 1033 yılında deprem olmuştur. Bu bölgedeki enerji birikimi, bir domino etkisiyle Malatya’dan Antakya’ya kadar olan geniş bir alanı tehdit etmektedir.”
“SORMAMIZ GEREKEN ASIL SORU ŞUDUR: ‘BİNAMIZ GÜVENLİ Mİ?”
“Deprem olacak mı?” sorsuyla ilgili Zabcı, “Halkımızın ve basının en çok merak ettiği soru her zaman ‘Deprem olacak mı?’ oluyor. Oysa sormamız gereken asıl soru şudur: ‘Binamız güvenli mi?’ Biz yer bilimciler olarak tehlikeyi işaret ederiz. Ancak çözüm; jeoloji mühendislerinin zemini kontrol etmesinde, şehir plancılarının güvenli yerleşim alanları dizayn etmesinde ve inşaat mühendislerinin statik projeleri doğru tasarlamasındadır. Beton kalitesi, perde beton kullanımı ve zemin-bina uyumu gibi bütüncül mühendislik çözümleri uygulandığında, fayın nereden geçtiğini merak etmemize gerek kalmayacaktır. Bilim ve teknoloji, her türlü tehlikeye karşı önlem almamızı sağlayacak güçtedir” ifadelerini kaydetti.
Muhabir: HANİFE SARI