Depremde duvarları yıkılan bir bina her zaman ağır hasarlı anlamına gelmiyor. Uzmanlara göre duvarlar çoğu zaman taşıyıcı sistem değil; binanın güvenliği ancak kolon, kiriş ve temel sistemi incelenerek anlaşılabiliyor.
İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kazım Türk, deprem sonrası binaların sağlamlığına ilişkin kamuoyunda oluşan yanlış algılara dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu. Bir binanın dayanıklılığının dışarıdan bakarak ya da çekiçle vurularak birkaç dakika içinde anlaşılmasının mümkün olmadığını vurgulayan Türk, hasar tespiti ve performans analizinin mutlaka uzman ekipler tarafından yapılması gerektiğini söyledi.
Malatya Sonmanşet gazetesi Yazı İşleri Müdürü Sinem Hatun Davut’un moderatörlüğünde BUSABAH TV YouTube kanalında yayınlanan Haftanın Nabzı programına konuk olan Türk, deprem sonrası yapı güvenliği, hasar tespit süreçleri ve performans analizine ilişkin merak edilen soruları yanıtladı.
“5–10 DAKİKADA SAĞLAMLIK KARARI VERİLEMEZ”
Bir binaya dışarıdan bakarak kısa sürede karar verilmesinin bilimsel olmadığını belirten Türk, “Bir binanın sağlamlığı bir çekiçle vurarak belirlenemez. Öyle gelip dışarıdan bakıp 5–10 dakikada karar verilemez” ifadelerini kullandı. Sağlıklı bir hasar tespiti için bodrumdan başlanarak tüm kolonların, kolon-kiriş birleşimlerinin ve döşemelerin detaylı şekilde incelenmesi gerektiğini belirten Türk, bu sürecin en az 1 ila 1,5 saat sürdüğünü söyledi.
HASAR TESPİTİ UZMANLIK GEREKTİRİYOR
Bu tür incelemelerin herkes tarafından yapılamayacağını vurgulayan Türk, hasar değerlendirmesinin ciddi mühendislik bilgisi ve tecrübe gerektirdiğini belirterek, “Bu tür kontrolleri uzmanlara yaptırmak lazım. Her mühendis bu değerlendirmeyi yapamaz” dedi.
PERFORMANS ANALİZİ GÜNLER SÜREBİLİR
Performans analizinin çok daha kapsamlı bir süreç olduğunu dile getiren Türk, binanın depreme dayanıklılığını ortaya koymak için karot numunesi alınması, donatıların taranması, projeye uygunluk kontrolü ve zemin etüdü yapılması gerektiğini ifade etti. Türk, “Bu işlem birkaç saat değil, birkaç gün sürebilir. Ancak bu şekilde sağlıklı sonuç elde edilir” diye konuştu.
DUVAR YIKIMLARI HER ZAMAN TAŞIYICI SORUN DEĞİL
Depremlerde sık görülen duvar yıkımlarına da değinen Türk, duvarların çoğunlukla taşıyıcı olmadığını ancak yanlış işçilik nedeniyle ciddi hasarların oluşabileceğini söyledi. Doğru teknikle yapılmayan veya yeterli bağlantı elemanları kullanılmayan duvarların deprem olmasa bile yıkılabilecek durumda olabileceğini belirten Türk, ayrıca binanın deprem sırasında aşırı ötelenme yapmasının da duvar hasarlarına yol açabileceğini ifade etti. Perde yetersizliğinin ise güçlendirme ihtiyacının önemli göstergelerinden biri olduğunu söyledi.
BİNA KİMLİK KARTI SİSTEMİ NE SAĞLAYACAK?
Bina kimlik kartı uygulamasına da değinen Türk, bu sistemin yapıların teknik geçmişine hızlı erişim sağlamak amacıyla geliştirildiğini belirtti. Statik projeyi hazırlayan mühendis, yapı denetim firması ve binaya ilişkin teknik bilgilerin bu kartta yer alacağını ifade eden Türk, uygulamanın doğru kullanılması halinde önemli bir veri kaynağı olacağını sözlerine ekledi.
Uzmanlar, özellikle deprem sonrası süreçte vatandaşların kulaktan dolma bilgilerle değil, bilimsel veriler ve uzman raporlarıyla hareket etmesi gerektiğini vurguluyor. Bir binanın güvenliği konusunda karar verirken mutlaka yetkin mühendislerden profesyonel destek alınması hayati önem taşıyor.
Muhabir: HANİFE SARI