Malatya’da meydana gelen artçı sarsıntılar ve Malatya’yı bekleyen tehliker hakkında vatandaşlara tavsiyelerde bulunan Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, Malatya Sonmanşet gazetesine önemli açıklamalar gerçekleştirdi.
Malatya’nın 2 büyük deprem yaşadığına vurgu yapan Naci Görür, depremler hakkında vatandaşların doğru bir şekilde bilgilendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
“KÜÇÜLEREK DEVAM EDER”
Büyük depremlerinin artçılarının 1,5-2 yıl sürebileceğini kaydeden Görür, “Malatya büyük depremler geçirdi hem Elazığ depremi hem de Maraş depremi Malatya’yı ciddi şekilde etkiledi. Tabi böyle büyük depremler özellikle Maraş çevresinde 6 Şubat’ta 2 büyük deprem oldu. Bu depremlerin artçıları olur. 7.7 ve 7.8 büyüklüğündeki depremlerde en az 6,5-6,7 gibi ana depremden bir derece küçük depremler olabilir ve gittikçe de bu büyükler küçülerek artçı sarsıntılar devam eder. Büyük depremlerin artçıları 1,5-2 seneye kadar sürebilir. Depremlerde ana kırığın kırılmayan kesimleri yani bir anlamda takılmış, kilitlenmiş olan, sürtünmenin devam ettiği yerlerde küçük depremler oluşur. Ama bu depremler aynı sistem üzerinde olur bazen de yakın zemin üzerinde olabilir. Ana fayın üzerinde büyük bir deprem olursa yine aynı fayın üzerinde küçük depremler olur bunlara artçı depremler diyoruz ama illa da o fayın üzerinde olması gerekmiyor. Büyük ölçüde bu doğru ama yakınında ve çevresindeki diğer faylara da enerji transfer ettiği için onlarda da deprem üretebiliyor” şeklinde konuştu.
“HALKIN EĞİTİLMESİ LAZIM”
Malatya’yı tehdit eden fayları sıralayan Görür, “Halkımızın deprem konusundaki tehlike, tehdit anlayışı biraz farklı ve genellikle yanlış. Halkın eğitilmesi lazım. Yaşadığımız yeri tehdit eden, tehlike yaracak bir kaynak var. Bu kaynak ezeli ve ebedi. Değiştiremezsin, durduramazsın. Depremlerde bu şekilde. Depremler 13 milyon seneden beri devam ediyor daha da milyonlarca sene devam edecek. Fayları ve yerlerini değiştiremezsiniz. Dolayıysla bu tehdit ve tehlikeyi bütün ayrıntıları ile araştırıp öğrenip vereceği zararın boyutunu kestirip önlem almak lazım. Malatya’da böyle bir durum yok. Bundan önceki yöneticilerde bu şekilde bilim zihniyetinde çağdaş bir anlayış göremedim. Malatya deprem bölgesi evet ama Malatya’yı tehdit eden ne? Malatya’yı tehdit eden güneydoğusunda Doğu Anadolu Fay var, batısında Malatya Fayı var, kuzeybatısında Ovacık Fayı var. Bu faylar yakın veya uzak deprem oluşturduğu zaman Malatya’yı etkiler. Bunların bütün özelliklerini araştırıp bilmek lazım. Malatya Fayı ile ilgili bazı arkadaşlarımız araştırmalar gerçekleştiriyorlar. O fay ne zaman çalışmış, kaç yılda bir deprem üretiyor? Depremi meydana getiren Doğu Anadolu Fayını biliyoruz ama Malatya’nın batısında bir de Malatya Fayı var. O fay ne zaman deprem üretir zamanını tam bilmiyoruz, yaptığımız araştırmalar daha bugüne kadar sonuçlanmadı ama o fayda sıkıntılı bir zamanı gösteriyor. Dolayısıyla burayı yöneten ve orada yaşayan insanlar kendilerini, ailelerini, malını ve canını tehdit eden bu tehlikeyi bilip ‘Ben önlem alacağım’ demelidir. Bu noktada da arzın dinamikleri ile kendi yapacakları işin bağdaşır olması lazım” ifadelerine yer verdi.
“O ZAMAN BÜYÜK BİR SORUN VAR DEMEKTİR”
Vatandaşların deprem dirençli Malatya için çalışması gerektiğini söyleyen Görür, “Malatya’da 3 kafası çalışmayan, cehaletin zirvesindeki adam sağda solda kaçak bina yapıyorsa, binalardaki betonu çalıyorsa, yeterince demir kullanmıyorsa herhangi bir zemin alıp orada bir binaya yapıyorsa aklına hiç bu araştırmalar gelmiyorsa o zaman büyük bir sorun var demektir. Bunları anlatmamaız ve öğretmemiz lazım. Devlet sadece bu işleri halletmez. Malatya’nın halkı deprem dirençli Malatya için çalışmalı, kendi zemininin özelliklerini bilmeli. Nereye bina yapılabileceğini, kaç metre derinliğinde temel açılacağını, yapılacak binalarda özel mimari, tasarım ve yapı malzemesi, özel mühendisliğe gerek olduğunu bilmeli. Bunları yapmayanları uyarmalı. Herkes kapkaçcı, rantçı gibi her tarafa ev yapayım gibi bir tavır içerisine girilmemelidir” diye konuştu.
“MALATYALI BUNLARI DUYDU AMA HİÇ UMURSAMADILAR”
Son olarak Malatya’ya daha önce defalarca kez geldiğini ancak yaptığı uyarıların dikkate alınmadığını dile getiren Görür, Ben Malatya’ya 2002-2005 yılları arasında her yıl sürekli geldim. ‘Malatya’ya deprem geliyor, araştırma, çalışma yapın, önlem ve tedbir alın’ dedim. O zaman beni alkışladılar. Valiliğe, belediye başkanlığına, üniversiteye gittim, halka anlattım. Kitaplarım var. Bizi o dönemde oraya davet eden, çağıran insalar var. Malatyalı bunları duydu ama hiç umursamadılar. Yıllarca bağırdım, Çelikhan, Erkenek, Malatya dedim ama noldu. Duvara mı konuştum, insanlara mı konuştum anlaşılmadı. Biz halk olarak aklımızı başımıza toplamalıyız. ‘Biz bilemeyiz, anlamayız’ diyebilirler ama biz zaten Malatyalılardan kendilerinin yapamayacakları bir şey istemiyoruz. Diyoruz ki; kanun ve kaidelere uyun, her yerde devleti ve hükümeti zorlayıp bina yaptırmayın, aklınıza esen yerde istediğiniz yükseklikte kat çıkmayın, kaçak kat yapmayın, kaçak inşaat yapmayın, müteahhit olamayan ne olduğunu belrisiz insanlarla çalışmayın. Malzemeleri doğru kullanın, yeterince demir kullanın, yeterince teknoloji kullanın. Hassas olun yapacağınız işleri doğru düzgün yapın ki Malatya bu tehlikelerden uzak olsun” açıklamasında bulundu.
Muhabir: MEHMET TEVFİK CİBİCELİ