Türkiye, dünya çam balı üretiminin yüzde 90’ını gerçekleştirerek bal üretiminde ikinci sırada yer alıyor. Yeni haritaya göre, bal üretiminde en yoğun olan iller arasında Ordu, Adana, Muğla, Sivas ve İzmir gibi şehirler öne çıkarken, Malatya'nın haritada yer almaması, bölgedeki arıcılık faaliyetlerinin yeterince desteklenmediği yönünde yorumlara neden oldu.
MALATYA BALI HARİTADA YOK
Günümüzde Malatya'nın adının bu haritada yer almaması, bal üreticileri ve bölge halkı için hayal kırıklığı yaratırken, Türkiye’deki toplam bal üretiminin yıllık 115 bin tona ulaştığı, 796 bal ormanının bulunduğu ve 29 tescilli bal çeşidinin yer aldığı göz önünde bulundurulduğunda, Malatya'nın bu denli önemli bir bal üretim geleneğine sahipken haritada yer almaması dikkat çekiyor.
Bölgedeki arıcılık faaliyetlerinin artırılması ve Malatya balının coğrafi işaretle tescillenmesi gerektiği sıkça dile getiriliyor. Malatyalı üreticiler, Malatya balının hak ettiği yeri bulması ve arıcılıkla ilgili daha fazla destek sağlanması için yetkililere çağrıda bulundu.
Malatya'nın balı, sadece bölgesel değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel bir değere sahip. Evliya Çelebi'nin de belirttiği gibi, yüzyıllardır süregelen bir gelenek olan Malatya balı, günümüzde yeterince tanıtılmıyor ve değer görmüyor. Malatya’nın bu haritada yer almaması, bölgedeki arıcılıkla ilgili eksik desteklerin ve yetersiz tanıtımın bir yansıması olarak görülüyor.
MALATYA, BAL HARİTASINDA NEDEN YOK?
Malatya’nın ismi tarih boyunca bal ile anılmış olsada, güncellenen Türkiye Arıcılık Haritası’nda yer almaması dikkat çekti. Oysa Hititler döneminde “Melid”, “Melita”, “Milid” gibi adlarla anılan Malatya, tarih boyunca bal üretimiyle de ön plana çıkmış bir şehir. Bu durum, Malatya’daki arıcılık faaliyetlerine daha fazla destek verilmesi gerektiğini gündeme getiriyor. Hititçede "bal" anlamına gelen "Melid" kelimesinden alan Malatya’nın bu haritada yer almaması dikkat çekti.
Malatya, tarih boyunca "Melita", "Meliddu", "Melide", "Melitene" gibi isimlerle anılmış ve bu adlandırmaların kökeninde "bal" kelimesi yer almıştı. Hititler, Urartular ve Romalılar döneminden itibaren bal üretimiyle anılan Malatya'nın, Türkiye'nin güncellenen arıcılık haritasında kendine yer bulamaması, bölgedeki üreticiler arasında hayal kırıklığı yarattı.
Muğla, Ordu, Adana, Mersin ve İzmir gibi iller en fazla kovan ve bal üretimine sahip şehirler olarak öne çıkarken, Malatya’nın bu listede yer almaması, bölgedeki arıcılık faaliyetlerinin yeterince desteklenmediği yorumlarına neden oldu.
EVLİYA ÇELEBİ'DEN BALLIK DERESİ'NE: MALATYA'NIN EFSANEVİ BALI
Malatya, tarihi boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve zengin kültürel mirası ile dikkat çekmiştir. Ancak şehrin eşsiz lezzetlerinden biri, hiç kuşkusuz ünlü balıdır. XVII. Yüzyılda, ünlü Osmanlı gezgini Evliya Çelebi, Malatya'yı ziyaret ettiğinde bu eşsiz lezzeti anlatmayı ihmal etmez. "Bu şehirde bir çeşit beyaz bal olur ki, yeryüzünde benzeri bulunamaz," diyerek Malatya balının kalitesini vurgular. Çelebi, İstanbul’a gönderilen yüz binlerce kavanoz saf balı örnek vererek Malatya’nın bal üretiminin ne kadar ünlü olduğunu anlatır.
Evliya Çelebi'nin söz ettiği bu özel bal, günümüzde Ballık Deresi olarak bilinen bölgede üretiliyor. Bu bölge, Malatya’nın Beydağı beldesi olarak bilinen yerleşimiydi. Ancak zamanla Ballık Deresi ismi daha çok kullanılmaya başlandı. Evliya Çelebi, bu bölgenin adını sıkça anarken, o dönemin en meşhur bal üretim merkezlerinden biri olduğunu belirtiyor.
Malatya’da günümüzde bal üretimin merkezleri arasında ballık deresi ve Beydağı Yaylası, Yama Dağı Yaylası, Sarıçiçek Yaylası, Pütürge Yaylası, Doğanşehir Erkenek Bölgesi, olarak sıralanıyor. Ancak bal üretim haritasında Malatya yer almıyor. İsmini Hititçede "bal" anlamına gelen “Melid” kelimesinden alan Malatya, güncellenen haritada kendine yer bulamaması dikkat çekerken bu konuda yetkililerin harekete geçmesi bekleniyor.
muhabir: SİNEM HATUN DAVUT