6 Şubat 2023 depremlerinin üzerinden üç yıl geçti. Bu süreci yaşayan herkes ağır travmalarla yüzleşirken özellikle çocuklar için daha ağır bir durum karşımıza çıktı. Peki, çocuklar depremi nasıl yorumluyor, depreme ilişkin algıları ne? Bu sorunun cevabını Mustafa Doğan, Oğuzhan Nacaroğlu ve Selman Ablak, hazırladıkları bir araştırma makalesiyle ortaya koymuş durumda. “Sivrice Depremini Yaşamış Ortaokul Öğrencilerinin Depreme İlişkin Metaforik Algılarının İncelenmesi: Malatya İli Örneği” başlıklı araştırma makalesinde Malatya’da çocukların depremi nasıl gördüğü, yorumladığı tüm gerçekliği ile bilimsel verilerle anlatılıyor.
ÇOCUKLAR DEPREMİ “KIYAMET” OLARAK GÖRMÜŞ
80’i kız, 71’i erkek, 151 ortaokul öğrencisinin görüşünün alındığı araştırmada öğrencilerin depreme ilişkin ürettikleri metaforlar ortaya konuldu. Katılımcıların en fazla kullandıkları metaforların salıncak, kıyamet, ölüm, beşik, korku, felaket, kıyamet alameti, ceza, rüya ve yılan olduğu bulundu.
“Depremin Oluşma Şekli”ne ilişkin öğrencilerin yorumları da dikkat çekti. Araştırmaya katılan öğrenciler depremin oluş şekliyle ilgili ortaya koydukları metaforlar salıncak, beşik, gemi, yatak, kanepe, sıra, gondol, traktör vb. oldu ve depremi daha çok bir makineye ya da bir araca benzettiler.
ÇOCUKLARIN ÇARESİZLİK HİSSİ
“Doğal Afet” alt kategorisinde öğrenciler depremleri “su dalgası, deniz dalgası, çığ, sel, yer yarığı, meteorun yere düşmesi, rüzgâr, kayaların savaşı” gibi doğal afetlere benzettiler. Araştırmacılar, depremler ve doğal afetler arasında kurulan bu ilişkiyi deprem sonrasında oluşan korku ve endişenin dışa vurumu olarak değerlendiriyor. Aynı zamanda doğal afetler karşısında yaşanan çaresizlik hissinin yansıması olarak da anlatılıyor.
“İnsan Davranışı” alt kategorisinde öğrenciler depremi “kızgınlık, arkadaşın itmesi, düşman ve bebek” gibi insana özgü hallere benzeterek açıklamışlar. Bu kategoride ifade edilen düşünceler, depremlerin büyük bir korkuya ve endişeye neden olduğu şeklinde yorumlanıyor.
“HABERSİZ CANAVAR” BENZETMESİ
Benzer şekilde “Zaman” alt kategorisi altında öğrenciler depremin oluşum şeklini “habersiz misafir, saman alevi, habersiz canavar ve can alıcı” gibi insan davranışlarına ve doğada oluşan durumlara benzeterek açıklamışlar. Bu kategoride özellikle depremlerin aniden oluşmasına bağlı olarak ortaya çıkan duyguların yansıması görülüyor.
“Doğal Afet” alt kategorisinde öğrencilerde deprem sonrasında korku, endişe ve çaresizlik gibi duyguların yaşandığı görülmüş.
Muhabir: TÜRKAN YILDIZ KAYA