Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Malatya’nın bir birinden değerli kadim ilçeleri arasında yer alan Akçadağ ilçesinin geçmiş tarihi, kültürü ve coğrafyası hakkında merak edilenler şu şekilde karşımıza çıkmakta.
BUGÜNKÜ AKÇADAĞ KEDERBEYT, BUGÜNKÜ HEKİMHAN İSE AKÇADAĞ ADIYLA KAYITLI
Osmanlı Devleti döneminde, Kanuni dönemi tahrir defterinde bugünkü Akçadağ ilçesi ve büyük kısmı bugünkü köylerine tekabül eden coğrafya Kederbeyt Nahiyesi olarak adlandırılmıştır. Bu dönemde Arga yine en büyük köy olmasına karşılık, yönetim merkezi Kederbeyt Kalesi (Küçükkürne köyü civarı) civarındaki bir mevkidir. O dönemde Akçadağ ise bugünkü Hekimhan ilçesinin ifade ettiği coğrafyanın adıdır. Yani bugünkü Akçadağ Kederbeyt, bugünkü Hekimhan ise Akçadağ adıyla kayıtlıdır.
KEDERBEYT NAHİYESİNDEKİ BİRÇOK YERLEŞİM BİRİMİ ÇEŞİTLİ NEDENLERLE BOŞALDI
Kederbeyt nüfuslu bir yerleşim birimi olmaktan ziyade korunması elverişli bir kale olarak yönetim merkezi olarak ittihaz edilmiştir. 1750'li yıllarda Kederbeyt nahiyesindeki birçok yerleşim birimi Rişvan aşiretlerinin baskısı, tımar sisteminin bozulması, devlet ve boybeylerinin baskıları sonucunda oluşan karışıklıklar sebebiyle boşalmıştır. Nüfusun tamamen ve kısmen göçmesi sebebiyle toprakların ekilmemesi, halkın fakirleşmesi sonucunu doğurmuş, halk bir taraftan eşkıyalık olaylarından elindeki-avucundakini kaybederken, devletin koyduğu ağır vergiler sonucu halk ya bulundukları yerleri terketmiş veya eşkıya guruplarına katılmıştır.
OSMANLI DEVLETİ TARAFINDAN BOŞALAN KÖYLERİ CANLANDIRMAK İÇİN ÇALIŞMALAR YAPILDI
Osmanlı Devleti bu yöredeki asayişi sağlamak ve boşalan köyleri yeniden nüfuslandırmak üzere idari bir yapılanmaya gitme zarureti duymuştur. Bu meyanda bugünkü Akçadağ ve Hekimhan ilçeleriyle Doğanşehir ve Yazıhan ilçelerinin büyük bölümünü birleştirerek "Ağcadağ" adı altında "kaza" yapmıştır. Kazanın yönetim merkezi ise "Arga" köyü olmuştur. Hekimhan ise Akçadağ kazasına nahiye olarak bağlanmıştır.
ARGA YERİNE AKÇADAĞ ADI BENİMSENDİ
Cumhuriyetle birlikte halkın da Akçadağ adını benimseyerek daha çok kullanır hale gelmesiyle Arga adı bırakılarak ilçe merkezine Akçadağ adı verilmiştir. Akçadağ adının coğrafik olarak dağlarının kalkerli yapısı ve açık rengi dolayısıyla verildiği düşünülmektedir.
Son dönem Osmanlıca metinlerde "Ağcadağ" olarak geçmesi de dağlarının renginden dolayı bu adı aldığını desteklemektedir. (Devam edecek)
Muhabir: HANİFE SARI