Malatya’nın Akçadağ ilçesinde söz kesme töreni, aile büyüklerinin ve saygın kişilerin katılımıyla, dini ifadeler eşliğinde gerçekleştirilen geleneksel bir evlilik adımıdır. Bu adımda dikkat edilen hususlar ve daha fazlası bu haberimizde…
KIZIN İSTENMESİ VE SÖZ KESME MERASİMİ
Akçadağ ilçesinde söz kesme günü erkek tarafı aileden veya dostlardan yaşlı ve bilgili, ağzı laf yapan birkaç erkekle birkaç kadın, kıza söz kesmeye giderler. Burada iki tarafın yaşlıları; çocukların dayıları, amcaları ve yakın akraba ve komşular bulunur. Bu törene evlenecek gencin götürülmediği de olur. Be da eskiden çocukları babalarının isteğiyle evlendirildikleri dönemden kalma bir davranıştır. Erkek tarafı hediye olarak genellikle birkaç kutu kaliteli çikolata ve çiçek götürür. Çikolatanın bilinmediği zamanlarda genellikle bir kutu lokum götürülürdü. Burada kahve içilir ve Allah'ın emri, peygamberin kavliyle kız istenir. Kız tarafı da "Allah'ın emri, peygamberin kavliyle kızı verdik der. İki taraf Allah hayırlı etsin, Allah mesut etsin, Allah utandırmasın diyerek birbirlerini tebrik ederler.
KALIN BELİRLEME
Kız verildikten sonra kalını belirlenir. Bu bir pazarlık şeklinde yapılırdı. Bu pazarlığa oğlan ve kızın babası karışmaz, gelen yaşlı misafirler bu parayı belirlerdi. Oğlan tarafından bir yaşı gelinimizin kalınını söylerseniz, tedarik etmeye çalışalım diyerek konuyu açardı. Kız tarafından bir yaşlı da Gücünüz nisbetinde bir şeyler verirsiniz diyerek, konunun önemsiz olduğunu belli ederdi. Oğlan tarafı ısrar eder, kız tarafı nihayet günün şartlarına göre biraz fazla bir miktar söylerdi. Oğlan tarafının yaşlılarından birisi ‘Bu biraz fazla, gençlere bir yuva kuracağız, hele benim için şu kadar bağışlayın’ diyerek karşılık verir, kız tarafının ağ sakallısı da ‘seni mi kıracağız o kadarını sana bağışladık’ diyerek pazarlık edilir ve sonunda orta bir yol bulunur, o günün şartlarındaki bir kalın belirlenmiş olurdu. Bu parayı düğünden önce oğlan babası kız babasına ulaştırın, kız babası da kızın eksik eşyalarının tamamlanmasında bu parayı yine kızına harcardı. Günümüzde kalın hemen hemen kalkmış durumdadır. Göstermelik olarak adet yerini bulsun, geleneklere uygun olsun diye sembolik bir para olarak devam ettirilmektedir. Akçadağ'da başlık parası yüzünden bozulmuş bir evlilik duyulmamıştır. Oğlan tarafı kalın da belirlendikten sonra kıza yanlarında getirdikleri söz yüzüğünü ve bir bilezik takarlar. Durumu iyi olan aileler daha fazla hediyeler ve takılır da getirebilir. Yüzük takıldıktan sonra kız ve oğlan gelir ve orada bulunan büyüklerin ellerini öper. Getirilen tatlı ile ev sahibinin hazırladığı yiyecekler yenir. Hayır dualar ve saadet dilekleriyle konuklar uğurlanır.
SÖZ KESME TÖRENİ SONRASI DİKKAT EDİLENLER
Akçadağ ilçe merkezinde sözlenen kız ile oğlan düğüne kadar kesinlikle bir daha görüştürülmezdi. Oğlanın sözlendiği kız her zaman evlerine gidebildiği yakın akrabalarından birisinin kızı olsa dahi sözlendikten sonra düğüne kadar o eve gidemezdi. Şimdi ise bu adet esneklik göstermekte sözlü kız ve oğlan rahatlıkla görüşebilmekte, telefonlaşabilmektedir, haberleşebilmektedir. Sözlenen kız bir müddet sözlü kalır durumun müsait olduğu en kısa zamanda nişan töreni yapılır ve düğünü yapılarak eve getirilirdi. Uzun müddet sözlü veya nişanlı kalmanın sakıncaları olduğundan iş uzatılmamaya çalışılırdı. Bu sakıncalar, nişanın atılmasına sebep olabilecek çeşitli dedikodular, herhangi bir sebeple iki ailenin veya yakınlarının arasının açılması, oğlan veya kızın birbirlerinden soğuması veya başka birisine gönüllerini kaptırmaları gibi sebeplerdir. Yeni akraba olacak aileler çocuklarının evlenmesine kadar geçen sürede dini bayramlarda ve zaman zaman çeşitli hediyelerle birbirlerini ziyaret ederler. (Devam edecek)
Muhabir: HANİFE SARI