Malatya’da bulunun nadide eserlerden biri de Hekimhan ilçesinde bulunan ve I. İzzeddin Keykavus döneminde yapılan Taşhan’dır.
3 TANE ÖNEMLİ KİTABEYE SAHİP
Taşhan Hekimhan ilçesinde bulunan Taşhan (Ermenice, Arapça, Süryanice) yazılmış olan kitabesine göre 1218 yılında I. İzzeddin Keykavus döneminde yapılmıştır. Yapıda 3 tane önemli kitabe vardır. İlk kitabe üç dilde (Ermenice, Arapça, Süryanice) yazılmış olup; kitabeye göre hana ismini veren ve hanı yaptıran kişi, Ebusalim Bin Ebu-l Hasan Ela- Şamas El Hekim, El Malati, devrinin meşhur doktorlarındandır.
İkinci kitabe sadece Arapça olup Alaaddin Keykubat (1219 – 1237) devrinde yapılan avlulu kısımdan bahsetmektedir. Üçüncü kitabe ise Osmanlı devrindeki tamir kitabesidir. (M. 1661) senesinin Eylül ayına ve IV. Avcı Sultan Mehmet’in saltanat yıllarına rastlar.
VAKIFLAR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN RESTORE EDİLDİ
Taşhan’ın planı; önde kare bir avlu, etrafında sıralanan odalar, avlunun arka tarafında dikdörtgen şeklinde ve kendi içinde üç bölüme ayrılan kapalı hol kısmı gelir. Giriş kapısının sağındaki ve solundaki köşe odaları kare planlı ve kendi içinde bölümlere ayrılmış olup her odada ocak vardır. Yan odaların üzeri kaburgalı beşik tonozludur. Kapalı kısmın batı duvarını destekleyen payandalar vardır. Kapalı holün yan duvarlarında çörtenler mevcuttur. Han 2006-2009 yılları arasında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.
“3 DİLLİ KİTABE ÇOK ENDER GÜNÜMÜZE KADAR GELMİŞTİR”
Fırat Üniversitesi Sanat Tarihi Profesörü Dr. İsmail Aytaç’a göre Hekimhan Taşhan’da bulunan 800 yıllık kitabenin Türk-İslam tarihinde bir benzeri bulunmamaktadır. Aytaç ayrıca konuyla ilgili aşağıda belirtilen ifadeleri kullanmıştır: “Dünya’da 2 dilli kitabe çok sayıda bulunmaktadır, ancak 3 dilli kitabe çok ender günümüze kadar gelmiştir. Bunlardan en meşhurlarından biri Mısır ve Hitit savaşını anlatan Kadeş Anlaşması’dır. Milattan önce 1285 yılında Akadca yazılmış Mısır hiyeroglif dili ve Hititçeye çevrilmişti. Bugün İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde örneği var. Diğer bir üç dilde örneğimiz Letoon Antik Şehrinden çıkıp bugün yine Türkiye’de Fethiye Müzesi’nde bulunan Likçe, Aramice ve Grekçe kitabesidir. Türk-İslam dönemi için ise bildiğimiz kadarıyla Malatya’nın Hekimhan ilçesindeki Taşhan’da yer almaktadır. Burada Süryanice, Ermenice ve Arapça olarak kaleme alınmıştır. Selçuklulardan itibaren Anadolu’da yaşayan bütün kültür ve inançlar ile etnik yapıların barış içerisinde yaşamaya çalışmasıdır. Özellikle bu kitabenin günümüze kadar gelmiş olması Türk -İslam kültürünün hoşgörüsünün bir devamıdır.”
Türk-İslam kültür ve hoşgörüsü ile birlikte yaşama tecrübesinin en somut örneği kabul edilen kitabe, “Malatya Vesikası” olarak nitelendirilmektedir.
Muhabir: HANİFE SARI