Malatya’nın 125 yıllık eğitim tarihine tanıklık eden Derme İlkokulu’nun tarihi kapısı, bugün adeta kaderine terk edilmiş durumda. Eski Malatya’daki kale surlarından getirilen taşlarla aslına uygun şekilde oluşturulan Dış Kale Kapısı’nın çevresi çay ocağı tarafından kullanılırken, tarihi mirasın korunmaması tepki çekiyor. Malatya Kültür Yaşam Derneği Başkanı ve Malatya Sonmanşet gazetesi Köşe Yazarı Atilla Kantarcı, Derme Kapısı’yla ilgili gazetemize dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Derme Kapısı’nın tarihi niteliğiyle Malatya’nın önemli kültürel değerlerinden biri olmasına rağmen bugün çevresi bir çay ocağı tarafından kullanıldığını dile getiren Malatya Kültür Yaşam Derneği Başkanı Atilla Kantarcı, tarihi yapının etrafının çevrilerek farklı bir amaçla kullanılmasının kentin tarihine ve kültürel mirasına gösterilmesi gereken hassasiyet konusunda soru işaretlerine neden olduğunu söyledi.
“KORUMA ALTINA ALMASI GEREKİYOR”
Bu tarihi eserin korunması gerektiğini belirten Kantarcı,
“Bu konuda esnafa söyleyecek bir sözümüz yok. Esnafı kendi haline bırakırsanız, rant getirecek hale getirecek her şeyi kendisi yapar. Bu nedenle fazla bir şey beklememek gerekiyor. Burada asıl sorumluluk, kentin yetkililerine düşüyor. Şehrin yetkililerinin bu değerimizi, bu tarihi eserimizi koruması ve koruma altına alması gerekiyor”
diye konuştu.
“YENİYOL’ İSMİ VERİLMİŞ”
Kantarcı Derme İlkokulu ve Kapısının tarihine de değindi.
“Ben aşağı yukarı 8-10 senedir bu kapıyla ilgili yazılar yazdım, konuşmalar da yaptım. Şimdi olayın ciddiyetinin daha iyi anlaşılması için kısaca Derme İlkokulu’nun ve tarihi kapının geçmişinden bahsetmek gerekiyor”
diyen Kantarcı sözlerine şöyle devam etti:
“Derme İlkokulu, Malatya’nın en eski okullarından biri. 1901 yılında yapılan okul, Malatya’nın tarihi açısından önemli bir yere sahip. Okulu o dönemde Nasuhi Paşa yaptırmış. Kızlar okulu olarak inşa edilen yapı, kız ve erkek öğrencilerin ayrı eğitim görmesi anlayışıyla hizmet vermiş. Nasuhi Paşa, okulun önünden geçen caddeyi de açtıran kişi. Bu nedenle caddeye Paşa’nın ismine izafeten Nasuhi Caddesi adı verilmiş. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte kızlar okulunun adı değiştirilmiş ve önünde açılan yeni yoldan dolayı okula ‘Yeniyol’ ismi verilmiş. Ancak Malatyalılar bu ismi çok benimseyememiş. Kendi içimizden bir isim olsun düşüncesiyle, Derme Suyu’na izafeten okulun adı ‘Derme Okulu’ olarak değiştirilmiş ve günümüze kadar bu isimle gelmiş.”
“DEPREME KADAR EĞİTİM FAALİYETLERİNİ SÜRDÜRMÜŞ”
Okulun depreme kadar eğitim faaliyetlerine devam ettiğini anımsatan Kantarcı,
“Okul, depreme kadar da eğitim faaliyetlerini sürdürmüş. Geçmişte Malatya’da sıtma ve trahom hastalıklarının yaygın olduğu dönemlerde, dönemin yetkilileri tarafından farklı bir uygulamaya gidilmiş. Sağlıklı öğrenciler, o dönemde Teyze Camii’nin hemen karşısında bulunan Fırat İlköğretim Okulu’na nakledilirken, il genelinde trahom hastalığı bulunan öğrenciler Derme Okulu’nda toplanarak burada eğitim görmüş. Bu nedenle okul, halk arasında bir dönem ‘Firavun Mektebi veya Trahom Mektebi’ olarak da anılmış. Dış Kale Kapısı ise okulun kuzeye bakan tarafında bulunan ve tarihi eser niteliği taşıyan önemli bir yapı. Malatya tarihi açısından büyük önem taşıyan bu kapının taşları, Eski Malatya’daki kale surlarından numaralandırılarak getirilmiş ve aslına uygun şekilde buraya yerleştirilmiş”
şeklinde konuştu.
“YETKİLİLERİN GEREKLİ DÜZENLEMELERİ YAPMASI GEREKİYOR”
Bugün ise Derme Kapısı’nın çevresinde çay ocağı bulunduğunu dile getiren Kantarcı,
“Ancak maalesef bu tarihi değer de ilgisizlik nedeniyle harabe bir hale getirilmiş, adeta dokunulduğunda yıkılacak duruma gelmiş. Bugün ise çevresi çevrilerek bir çay ocağının kapısı haline getirilmiş durumda. Bu tablo Malatya’nın tarihine ve kültürüne yakışmıyor. Yetkililerin bir an önce bu konuya el atması, tarihi yapıyı koruma altına alması ve tarih bilinciyle gerekli düzenlemeleri yapması gerekiyor”
dedi.
MUTLU SARIGÜL